BELEDİYE BÜTÇE VE MUHASEBE YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Tanım
Amaç
Madde 1-Bu Yönetmeliğin amacı, belediye, bağlı idare ve birliklerin; gelir ve gider bütçelerinin analitik bütçe sitemine göre hazırlanması, kesin hesabın çıkarılması, hesap ve kayıt düzeninde şeffaflık ve tekdüzenin sağlanması, bütün işlemlerin kayıt altına alınması, faaliyetlerin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tabloların zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ile genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanması ve raporlanmasına ilişkin esas, usul ve ilkelerin belirlenmesidir.
Hukuki dayanak
Madde 2- Bu Yönetmelik, 5393 Sayılı Belediye Kanununun 65’inci maddesi ve 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Kapsam
Madde 3- Bu Yönetmelik hükümleri; belediye, bağlı idare ve birliklerin bütçe ve muhasebesi ile ilgili iş ve işlemlerini kapsar. Üyelerinin tamamı köylerden oluşan birlikler bu yönetmeliğe tabi değildir.
Tanımlar
Madde 4- Bu yönetmelikte geçen;
Bakanlık : İçişleri Bakanlığını,
Belediye :5393 sayılı Belediye Kanunu ile5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamındaki bütün belediyeleri,
Kasaba Belediyesi : Büyükşehir, il, ilçe ve ilk kademe belediyeleri dışında kalan belediyeleri
Bağlı idare :Belediyelere bağlı, kanunla kurulan, ayrı bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine haiz su ve kanalizasyon, otobüs, ulaştırma ve benzeri hizmetleri yürüten idareleri,
Belediye işletmesi :Bir kısım belediye hizmetlerini yürütmek üzere kurulan, belediye bütçesi içerisinde yer alan ve tüzelkişiliği bulunmayan işletmeleri,
Birlik :İl özel idaresi, belediye ve köylerin ortak görevlerini yerine getirmek amacıyla kendi aralarında kurdukları kamu tüzelkişiliğine haiz idareleri,
Kurum : Belediye, bağlı idare ve birliği,
Yönetmelik : Belediye, Bağlı İdare ve Birliklerin Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğini,
Üst yönetici : Belediyelerde belediye başkanı, bağlı kuruluşlarda genel müdür, birliklerde birlik başkanını,
Muhasebe Birimi : Gelir ve alacakların tahsili, gider ve borçların hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanmasına ilişkin muhasebe hizmetlerinin yapıldığı birimi
Bütçe :Belediye, bağlı idare ve birlik bütçesini,
Yetkili kurullar :Belediye meclisi ve encümeni, bağlı idare genel kurulu ve yönetim kurulu, birlik meclisi ve encümeni ve diğer kurulları,
Tertip :Bütçenin, kurumsal, fonksiyonel, finansman tipi sınıflandırmanın bütün düzeyleri ile ekonomik kodların ilk iki düzeylerini,
Encümen :Belediye ve birlik encümenini, bağlı idarelerde yönetim kurulunu,
Meclis :Belediye ve birlik meclisi, bağlı idare genel kurulunu,
Malî yıl : Takvim yılını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bütçe
Bütçe
Madde 5- Belediye, bağlı idare ve birliklerin bütçesi, mali yıl içindeki gelir ve gider tahminlerini gösteren, gelirlerin toplanmasına ve harcamaların yapılmasına izin veren bir meclis kararıdır.
Mali yıl bütçesi, stratejik planlar dikkate alınarak izleyen iki yılın gelir ve gider tahminleri ile birlikte görüşülür ve değerlendirilir.
Bütçe yılı Devlet mali yılı ile aynıdır.
Bütçe, belediye, bağlı idare ve birliklerin plan ve programlarının gerekleri ile fayda ve maliyet unsurları göz önünde tutularak verimlilik, tutumluluk ilkelerine, uluslararası standartlara ve analitik bütçe sınıflandırmasına uygun olarak hazırlanır ve uygulanır.
Üst yönetici ve harcama yetkilileri bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumludurlar.
Bütçe, gider, gelir ve finansmanın ekonomik sınıflandırması bölümlerinden oluşur.
Gider bütçesi, kurumsal, fonksiyonel, finansman tipi ve ekonomik sınıflandırma olmak üzere dört gruba ayrılır. Finansman tipi sınıflandırma tek düzeyden, diğer sınıflandırmalar dört düzeyden oluşur. Gelir bütçesi ve finansmanın ekonomik sınıflandırması cetvelleri de dört düzeyden oluşur. Kurumlar ihtiyaç duymaları halinde, bu düzeyler dışında ilave düzeyler açabilirler.
İşletmeler
Madde 6- Belediyeler, özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini meclis kararı ve İçişleri Bakanlığından izin alınmak suretiyle belediye bütçesi içerisinde işletme kurarak yapabilirler. Bu işletmeler için ayrı bütçe düzenlenmez. Belediye bütçesi içerisinde ana hizmet birimi olarak kodlanır, gelirleri ise belediye gelir bütçesinin ilgili bölümünde yer alır.
Belediye, bağlı idare ve birlik gider bütçesi
Madde 7- Bütçe hazırlığı; kurumsal, fonksiyonel, finansman tipi ve ekonomik sınıflandırmanın bütün düzeyleri itibariyle sınıflandırılır ve kodlanır. Bütçe ise, kurumsal, fonksiyonel, finansman tipi sınıflandırmanın bütün düzeyleri ile ekonomik sınıflandırmanın ilk iki düzeyinden oluşur. Bu Yönetmelik ekinde yer alan cetvellerdeki şekle ve esaslara uygun olarak hazırlanır.
Kurumsal sınıflandırma
Madde 8- Kurumsal sınıflandırma, siyasi ve idari sorumluluğun belirlenmesine ve program sorumluların tespitine imkan veren bir sınıflandırmadır.
Kurumsal sınıflandırma dört düzeyden oluşur, her düzeyi iki haneli rakamla kodlanır.
Birinci düzey, kurumun belediye, bağlı idare veya birlik olduğunu; ikinci düzey, belediye, bağlı idare ve birliklerin bulunduğu ili; üçüncü düzey, ilde bulunan büyükşehir belediyesi, il belediyesi, bağlı idare, ilçe belediyesi, ilk kademe belediyesi ile birliklerin tamamını, dördüncü düzey; üçüncü düzeyde kod verilen belediye ve bağlı idarelerin birimleri ile il dahilindeki her bir kasaba belediyesi ve birliği tanımlar.
Siyasi ve idari sorumluluğu bulunmayan ve kuruluşu mevzuattan kaynaklanmayan birimler kurumsal sınıflandırmada kodlanmaz. Ancak, özel kalem müdürlüğü kadrosu bulunmayan kurumlarda üst yönetimin gördüğü hizmetler, özel kalem şeklinde kodlanır.
Kasaba belediyeleri ve birliklerde kurumsal sınıflandırmanın dördüncü düzeyini oluşturan birim düzeyinde kurumsal kodlama yapılmaz.
Kurumsal kodlamanın üçüncü ve dördüncü düzeyinde yer alan ilçe, ilk kademe ve kasaba belediyeleri ile birliklerin kurumsal kodları Bakanlıkça belirlenir.
Kurumsal kodlama, “Kurumsal Sınıflandırma Anahtarı” na göre yapılır. (Örnek-1)
Fonksiyonel sınıflandırma
Madde 9- Fonksiyonel sınıflandırma, belediye, bağlı idare ve birliklerin faaliyet türlerini gösterir.
Fonksiyonel sınıflandırma dört düzeyden oluşur, birinci düzeyi iki haneli, iki ve üçüncü düzeyi tek haneli, dördüncü düzeyi ise iki haneli rakamla kodlanır.
Birinci düzey, analitik bütçe sınıflandırması gereğince (10) gruba ayrılmış olan Devlet faaliyetlerinden belediye, bağlı idare ve birliklerin gördüğü hizmetleri; ikinci düzey, bu hizmetlerin bölündüğü programları; üçüncü düzey, nihai hizmetleri ihtiva eder . Dördüncü düzey, muhtemel ihtiyaçlar için boş bırakılmıştır. Projeler dördüncü düzeyde takip edilebilir.
Birinci düzey fonksiyonel kodlar ve hizmetler;
|
01
|
GENEL KAMU HİZMETLERİ
|
|
02
|
SAVUNMA HİZMETLERİ
|
|
03
|
KAMU DÜZENİ VE GÜVENLİK HİZMETLERİ
|
|
04
|
EKONOMİK İŞLER VE HİZMETLER
|
|
05
|
ÇEVRE KORUMA HİZMETLERİ
|
|
06
|
İSKAN VE TOPLUM REFAHI HİZMETLERİ
|
|
07
|
SAĞLIK HİZMETLERİ
|
|
08
|
DİNLENME, KÜLTÜR VE DİN HİZMETLERİ
|
|
09
|
EĞİTİM HİZMETLERİ
|
|
10
|
SOSYAL GÜVENLİK VE SOSYAL YARDIM HİZMETLERİ
|
Belediye, bağlı idare ve birliklerin bu hizmet gruplarından hiç birine girmeyen faaliyetleri, nitelik itibari ile en yakın olan gruba dahil edilir.
Birliklerde ve nüfusu 5.000’in altında olan kasaba belediyelerinde; “01 Personel Giderleri” ve “02 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Pirimi Giderleri”, “01-Genel Kamu Hizmetleri” içerisinde (3.9 kodunda) gösterebilirler.
Fonksiyonel kodlama birinci düzey (Örnek-2), ikinci düzey (Örnek-3), üçüncü düzey (Örnek-4), üçüncü düzey fonksiyonel sınıflandırma açıklaması (Örnek-5) ve Fonksiyonel Sınıflandırma Anahtarında (Örnek-6) gösterilen hizmet ve kodlar esas alınarak yapılır.
Belediyelerin ana fonksiyonu “01 Genel Kamu Hizmetleri”, belediyelere bağlı su ve kanalizasyon idarelerinin ana fonksiyonu , “06 İskan ve Toplum Refahı Hizmetleri” , diğer bağlı idareler ile birliklerin ağırlıklı olarak gördüğü hizmet ise bu idarelerin ana fonksiyonudur. Ana fonksiyonlar özel kalem ve denetim birimlerinin kodlamasında dikkate alınır.
Finansman tipi sınıflandırma
Madde 10- Finansman tipi sınıflandırma, harcamanın hangi kaynaktan finanse edildiğini gösterir.
Finansman tipi kodlama tek düzeyden oluşur ve tek haneli rakamla kodlanır.
Finansman tipi kodlar
|
1
|
GENEL BÜTÇELİ İDARELER
|
|
2
|
ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER
|
|
3
|
DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR
|
|
4
|
SOSYAL GÜVENLİK KURUMLARI
|
|
5
|
MAHALLİ İDARELER
|
|
6
|
ÖZEL ÖDENEKLER
|
|
7
|
DIŞ PROJE KREDİLERİ
|
|
8
|
BAĞIŞ VE YARDIMLAR
|
Belediye, bağlı idare ve birliklerin gördüğü hizmetlerin finansmanı; kendi öz kaynakları ile sağlanıyorsa “5-Mahalli İdareler”, tahsisi mahiyetteki ödeneklerle sağlanıyorsa “6-Özel Ödenekler”, dış proje kredileri ile sağlanıyorsa “7- Dış Proje Kredileri”, bağış ve yardımlardan sağlanıyorsa “8-Bağış ve Yardımlar” kodu ile kodlanır.
Ekonomik sınıflandırma
Madde 11- Ekonomik sınıflandırma, belediye, bağlı idare ve birliklerin giderlerinin ekonomik olarak sınıflandırılmasını gösterir.
Ekonomik sınıflandırma dört düzeyden oluşur, birinci düzeyi iki haneli, iki ve üçüncü düzeyi tek haneli, dördüncü düzeyi ise iki haneli rakamla kodlanır.
Birinci düzey ekonomik kodlar;
|
01
|
PERSONEL GİDERLERİ
|
|
02
|
SOSYAL GÜVENLİK KURUMLARINA DEVLET PRİMİ GİDERLERİ
|
|
03
|
MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ
|
|
04
|
FAİZ GİDERLERİ
|
|
05
|
CARİ TRANSFERLER
|
|
06
|
SERMAYE GİDERLERİ
|
|
07
|
SERMAYE TRANSFERLERİ
|
|
08
|
BORÇ VERME
|
|
09
|
YEDEK ÖDENEKLER
|
Ekonomik kodlama; birinci düzey (Örnek-7), ikinci düzey (Örnek-8), üçüncü düzey (Örnek-9), dördüncü düzey (Örnek-10)’ da gösterilen kodlar esas alınarak yapılır. Bütçe teklifleri ekonomik sınıflandırmanın dördüncü düzeyine göre hazırlanır. Bütçe ise ekonomik sınıflandırmanın ikinci düzeyinden oluşur.
Menkul mal alımı bakım ve onarımları, gayri maddi hak alımları, gayrimenkul bakım ve onarımları ve bilimsel araştırma projelerine ilişkin menkul mal alımlarında her bir alım ve hizmet için, her yıl Merkezi Yönetim Mali Yılı Bütçe Kanunlarında belirtilen tutarların altındaki harcamalar “(03) Mal ve Hizmet Alım Giderleri” tertiplerinden ödenir.
Örnek:1
Birim bazında kurumsal kodlama yapılan kurum
|
KURUMSAL
|
FONKSİYONEL
|
FİN.
|
EKONOMİK
|
AÇIKLAMA
|
…YILI ÖDEĞİ
|
|
I
|
II
|
III
|
IV
|
I
|
II
|
III
|
IV
|
I
|
I
|
II
|
YTL.
|
YKR
|
|
46
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
BELEDİYE, BAĞLI İDARE
|
|
|
|
|
01
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ADANA İLİ
|
|
|
|
|
|
01
|
|
|
|
|
|
|
|
|
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
|
|
|
|
|
|
|
01
|
|
|
|
|
|
|
|
Genel Sekreterlik
|
|
|
|
|
|
|
|
01
|
|
|
|
|
|
|
GENEL KAMU HİZMETLERİ
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
|
|
|
|
|
Yasama, Yürütme Organları, Finansal ve Mali İşler, Dışişleri Hizmetleri
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
|
|
|
|
Yasama ve yürütme organları hizmetleri
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
00
|
|
|
|
(Projeleri takip için kullanılabilir.)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5
|
|
|
Mahalli İdareler
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
01
|
|
PERSONEL GİDERLERİ
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
Memurlar
|
|
|
|
|
|
|
02
|
|
|
|
|
|
|
|
Özel Kalem
|
|
|
|
|
|
|
|
01
|
|
|
|
|
|
|
GENEL KAMU HİZMETLERİ
|
|
|
Örnek:2
Birim bazında kurumsal kodlama yapılmayan kurum
|
KURUMSAL
|
FONKSİYONEL
|
FİN.
|
EKONOMİK
|
AÇIKLAMA
|
…YILI ÖDEĞİ
|
|
I
|
II
|
III
|
IV
|
I
|
II
|
III
|
IV
|
I
|
I
|
II
|
YTL.
|
YKr.
|
|
46
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
BELEDİYE, BAĞLI İDARE
|
|
|
|
|
01
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ADANA İLİ
|
|
|
|
|
|
97
|
|
|
|
|
|
|
|
|
KASABA BELEDİYELERİ
|
|
|
|
|
|
|
01
|
|
|
|
|
|
|
|
A… BELEDİYESİ
|
|
|
|
|
|
|
|
01
|
|
|
|
|
|
|
GENEL KAMU HİZMETLERİ
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
|
|
|
|
|
Yasama, Yürütme Organları, Finansal ve Mali İşler, Dışişleri Hizmetleri
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
|
|
|
|
Yasama ve yürütme organları hizmetleri
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
00
|
|
|
|
(Projeleri takip için kullanılabilir.)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5
|
|
|
Mahalli İdareler
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
01
|
|
PERSONEL GİDERLERİ
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
Memurlar
|
|
|
Gelir bütçesi
Madde 12- Belediye, bağlı idare ve birliklerin gelir bütçesi, gelirlerin ekonomik sınıflandırmasını gösterir.
Dört düzeyden oluşur.
Birinci düzey iki haneli, ikinci ve üçüncü düzey tek haneli, dördüncü düzey iki haneli rakamla kodlanır.
Birinci düzey ekonomik kodlar;
|
01
|
VERGİ GELİRLERİ
|
|
02
|
VERGİ DIŞI GELİRLER
|
|
03
|
SERMAYE GELİRLERİ
|
|
04
|
ALINAN BAĞIŞLAR VE YARDIMLAR
|
|
08
|
ALACAKLARDAN TAHSİLATLAR
|
|
09
|
RED VE İADELER (-)
|
Belediye, bağlı idare ve birlik gelirlerinin ekonomik kodlaması (Örnek-11)’de yapılmıştır. Gelir bütçesi bu forma göre düzenlenir.
Red ve iadeler
Madde 13- Bu Yönetmelik kapsamındaki idarelerin gelirlerinden yapılan yersiz tahsilatlar, yargı kararları ile iade edilmesi gereken tutarlar ve başka kurum veya kuruluşlar adına nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlar ile vergi, resim, harç ve benzeri gelirlerden diğer idare, kurum ve kuruluşlara verilecek tutarlar için gider bütçesinde tertip açılmaz. Bu tutarlar gelir bütçesinde “red ve iadeler” bölümünde gösterilir.
Bütçe hazırlanırken red ve iadelerin toplam tutarı gelir bütçesi toplamından düşülür ve kalan tutar gider bütçesi ödenek tahmininde dikkate alınır.
Gelir tahmini
Madde 14- Bütçe yılı ve izleyen iki yılıngelir tahmininde, kesin sonucu alınmış son üç yılın gelir artış oranları esas alınır. Ayrıca kanunlarla vergi resim ve harç oranlarında değişiklik yapılması, yapılan yatırımların faaliyete başlaması, herhangi bir nedenle gelirlerde artış öngörülmesi gibi hususlar ile merkezi idarenin ekonomik verileri ve ileriye yönelik öngörüleri gelir tahminlerinde dikkate alınır.
Gelirin ait olduğu yıl
Madde 15- Bir mali yıl içinde tahakkuk eden gelirler ve tahsilat o yıl bütçesinin gelirlerini oluşturur. Ancak tahakkuk ettiği halde yılı içinde tahsil olunmayan miktarlar tahsil edildiği yıl bütçesine gelir yazılır.
Gelirlerin dayanakları
Madde 16- Belediye, bağlı idare ve birliklere ait vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir ve kaldırılır.
Belediye, bağlı idare ve birlik gelirlerinin kanuni dayanakları bütçeye ekli Gelirlerin Yasal Dayanağını Gösteren Cetvelde (Örnek-13) gösterilir.
Gelirlerin toplanması sorumluluğu
Madde 17- Belediye, bağlı idare ve birlik gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsil iş ve işlemlerinden sorumlu olan görevliler bu işlemlerin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur.
Bağış ve yardımlar
Madde 18- Herhangi bir gerçek veya tüzelkişi tarafından kamu hizmetinin karşılığı olarak veya kamu hizmetleri ile ilişkilendirilerek bağış ve yardım toplanamaz, benzeri adlar altında tahsilat yapılamaz.
Belediye, bağlı idare ve birliklere yapılan her türlü bağış ve yardımlar bütçeye gelir kaydedilir. Nakdi olmayan bağış ve yardımlar ilgili mevzuatına göre değerlendirmeye tabi tutulur ve kayıt altına alınır.
Yapılan şartlı bağış ve yardımlar, gelir bütçesinde bağış ve yardımlar bölümüne gelir yazılır ve gider bütçesinde bu hizmetin ödeneği varsa bu ödeneğe eklenir; yoksa, bütçede öngörülen tertibe ödenek yazılarak tahsis amacına harcanır. Bu ödenekten amaç dışında başka bir tertibe aktarma yapılamaz.
Bu ödeneklerden malî yıl sonuna kadar harcanmamış olan tutarlar, bağış ve yardımın amacı gerçekleşinceye kadar ertesi yıl bütçesine devir olunarak ödenek kaydedilir. Ancak, bu ödeneklerden tahsis amacı gerçekleştirilmiş olanlardan kalan tutarlar, tahsis amacının gerçekleştirilmesi bakımından yetersiz olanlar ile yılı bütçesinde belirlenen tutarı aşmayan ve iki yıl devrettiği halde harcanmayan ödenekleri iptal etmeye üst yönetici yetkilidir.
Bağış ve yardımlar, kullanılmadığı veya amaç dışı kullanıldığı için geri istenildiği takdirde, bütçeye gider kaydıyla ilgilisine geri verilir. Şartlı bağış ve yardımın zamanında kullanılmaması nedeniyle doğacak zararlar ile amaç dışı kullanım nedeniyle yapılan harcamalar sorumluluğu tespit edilenlere ödettirilir.
Belli bir amaca tahsisli gelirler ve alınan paylar
Madde 19– A) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 8’ci maddesi uyarınca; ortak programa alınan alt yapı hizmetleri için büyükşehir belediye bütçesinde alt yapı koordinasyon biriminin ödeneğine, program bedelinden az olmamak üzere ödenek konur. Ayrıca, belediye ve diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan ödeneklerden, alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde oluşturularak alt yapı yatırım hesabına aktarılacak tutarlar da gelir bütçesinin “Ortak Altyapı Hizmetleri İçin Diğer Kurumlar Tarafından Aktarılan Paylar” bölümünde gösterilir ve bu gelirler amacının dışında harcanamaz.
B) 775 Sayılı Gecekondu Kanununun 12. maddesi gereği kurulan fonda toplanacak paralar için gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir tahmini yapılır, diğer taraftan gider bütçesinin ilgili tertibine tahsis amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ödenek konulur. Bu fondan yapılan harcamalarda 775 Sayılı Kanunda belirtilen usul ve esaslar uygulanır.
C) Otopark Yönetmeliğinin 4. maddesi gereğince, parselinde otopark ihtiyacı karşılanmayan yapılardan alınan ve bankada açılacak otopark hesabına yatırılacak paralar ile belediyelerin kendi kaynaklarından bu amaçla ayıracakları paralar için gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir tahmininde bulunulur, diğer taraftan tahsis amacı doğrultusunda kullanılmak üzere gider bütçesinin ilgili tertibine ödenek konulur.
Finansmanın ekonomik sınıflandırması
Madde 20- Belediye, bağlı idare ve birliklerin gelir ve gider bütçesi denk olarak hazırlanır. Bu denklik sağlanamaz ise, aradaki açığın ne şekilde finanse edileceği veya fazlanın nasıl değerlendirileceği “Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması” tablosunda (Örnek-12) gösterilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bütçe Çağrısı ve Hazırlık Bütçesi
Bütçe çağrısı
Madde 21- Belediyeler, bağlı idareler ve birliklerde üst yönetici, her yıl Haziran ayının sonuna kadar stratejik plân ve performans programına uygun olarak gider bütçelerini hazırlamak üzere birimlere çağrı yapar.
Birimlerin gider teklifleri
Madde 22- Birimler bütçe fişini (Örnek-14) kullanarak gerekçeli gider teklifleri ile ayrıntılı harcama programını mali hizmetler biriminin koordinasyonunda hazırlayarak Temmuz ayının sonuna kadar mali hizmetler birimine verir. İzleyen iki yılın gider tahminleri, birimlerin o yıla ilişkin gider teklif önerileri de dikkate alınarak mali hizmetler birimi tarafından hazırlanır.
Gider tahminlerinde, stratejik plan, performans programı ve yatırım programlarındaki hedef ve ilkeler göz önünde bulundurulur. Ayrıca merkezi idarenin ekonomik verileri ve gelecek yıllara ilişkin öngörülerinden faydalanılır.
Birimler tarafından hazırlanan gerekçeli gider tekliflerine gerekli görülen diğer belgeler de eklenir.
Birlikler ve kasaba belediyelerinde, bütçe gider tekliflerinin tamamı mali hizmetler birimi tarafından hazırlanır
Hazırlık bütçesi
Madde 23- Mali hizmetler birimi, diğer birimlerden gelen gider tekliflerini birleştirip, gelir bütçesini ve izleyen iki yılın gider ve gelir tahminlerini hazırlayarak, bütçe ilke ve hedefleri doğrultusunda kurum hazırlık bütçesini oluşturur. Ayrıntılı harcama programı ve finansman programı da hazırlanarak bütçeye eklenir. Üst yönetici tarafından gerekli incelemeler yapıldıktan sonra bütçe, Ağustos ayının sonuna kadar encümene havale edilir.
Hazırlık bütçesi ve kesin hesabın bakanlığa gönderilmesi
Madde 24- Encümene sunulan bütçe taslağı ve izleyen iki yıla ait gelir ve gider tahminleri ile son iki yıla ait kesin hesaplar, Bakanlıkça belirlenecek şekil ve içerikte Ağustos ayının sonuna kadar, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca merkezi yönetim bütçe tasarısına eklenmek üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.
Hazırlık bütçesini oluşturan cetveller
Madde 25- Belediye, bağlı idare ve birliklerin hazırlık bütçesi;
1-Bütçe Fişi (Örnek-14),
2-Fonksiyonel Sınıflandırmaya Göre Ödenek Teklifleri İcmali Cetveli (Örnek-15),
3-Ekonomik Sınıflandırmaya Göre Ödenek Teklifleri İcmali Cetveli (Birinci Düzey) (Örnek-16),
4-Ekonomik Sınıflandırmaya Göre Ödenek Teklifleri İcmali Cetveli (İkinci Düzey) (Örnek-17),
5-Fonksiyonel ve Ekonomik Sınıflandırma Düzeyinde Bütçe Teklifi Cetveli (Örnek-18),
6-Ödenek Cetveli (Teklif) (Örnek-19),
7-Gelirlerin Ekonomik Sınıflandırması Cetveli (Teklif) (Örnek-11),
8-Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması Cetveli (Teklif)(Örnek-12),
9-Gelirlerin Yasal Dayanağını Gösteren C Cetveli (Örnek 13)
10- İzleyen İki Yıl Bütçe Gelirleri Tahmini Cetveli (Örnek:61),
11-İzleyen İki Yıl Gider Bütçe Tahmini Cetveli (Örnek:60 )
12-İzleyen İki Yıl Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması Tahmini Cetveli ( Örnek:62)
13- Ayrıntılı Harcama Programı( Örnek:80)
14-Finansman Programı (Örnek:81)
cetvellerinden oluşur.
Bütçe denkliğinin sağlanması
Madde 26- Bütçe denkliğinin sağlanmasında bütçe gelirleri esas alınır. Gelirlerin giderleri karşılamaması halinde aradaki fark, ilk olarak gider bütçesinde öngörülen tertiplerden indirim yapılması yada yeni gelir kaynakları bulunması suretiyle giderilmeye çalışılır. Buna rağmen denklik sağlanamamış ise, yetkili organ ve makamın onay vermesi şartı ile borçlanma yoluna gidilerek bütçe denkliği sağlanır.
Borçlanma yoluyla denklik sağlanmışsa ya da nakit devri veya gelir fazlası varsa “Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması” tablosu (Örnek-12) düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bütçenin Görüşülmesi ve Kabulü
Hazırlık bütçesinin encümende görüşülmesi
Madde 27- Üst yönetici tarafından encümene sunulan hazırlık bütçesi ve eki ayrıntılı harcama programı ve finansman programı, en geç 30 gün içinde incelenerek encümenin görüşünü içerir bir rapor düzenlenir. Encümenin incelemesinden geçen bütçe taslağı ve ekleri Ekim ayı meclis toplantısının ilk gününde görüşülmek üzere belediye başkanı tarafından gündeme alınır.
Büyükşehir belediyeleri ve bağlı idarelerde Kasım ayı toplantısının ilk gününde görüşülmek üzere büyükşehir belediye başkanı tarafından gündeme alınır.
Birliklerde kendi özel kanunları ve birlik tüzüğü hükümleri uygulanır.
Plan ve bütçe komisyonu oluşturulması ve çalışma usulü
Madde 28- Meclis, üyeleri arasından büyükşehir belediyelerinde en az beş, en fazla dokuz; diğer belediyelerde en az üç, en fazla beş kişiden oluşmak üzere her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle plan ve bütçe komisyonu oluşturur. Plan ve bütçe komisyonu üye sayısını meclis tespit eder.
Plan ve bütçe komisyonu ilk toplantısında üyeleri arasından bir başkan ve bir başkan vekili seçer. Başkan bulunmadığı zamanlarda komisyona başkan vekili başkanlık eder.
Komisyon üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır ve kararları mevcudun çoğunluğu ile alır. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf tercih edilir.
Komisyon çalışmalarına izinsiz ve mazeretsiz olarak üç birleşim katılmayan üyenin durumu bir tutanakla meclis başkanlığına bildirilir. Bu üye hakkında meclisçe komisyon üyeliğinden düşürülme kararı verilebilir.
Bu şekilde düşürülen üye sayısı toplantı nisabını sağlayamayacak sayıya ulaşınca meclisçe komisyonun boş üyeleri için yeniden seçim yapılır.
Komisyon çalışmalarına meclisin diğer üyeleri de katılabilir, söz alıp konuşabilir ancak oylamaya katılamazlar.
Birliklerde ve nüfusu 10.000 ve altındaki kasaba belediyelerinde plân ve bütçe komisyonunun oluşturulması zorunlu değildir.
Bağlı idarelerde, büyükşehir belediye meclisi genel kurul sıfatı ile toplantı yaptığından büyükşehir plan bütçe komisyonu aynı zamanda bağlı idare plan ve bütçe komisyonu olarak görev yapar.
Birliklerde ise özel kanunu ve birlik tüzüğü hükümleri uygulanır. Birlik meclislerinde siyasi parti gurubu ve bağımsız üye bulunmadığından bütçe ve plan komisyonu oluşturulması halinde, siyasi partiler adına aday gösterilmez.
Bütçe tasarısının plan ve bütçe komisyonunda görüşülmesi
Madde 29- Belediye meclisi Ekim, büyükşehir belediye meclisi ve bağlı idarelerin genel kurulu Kasım ayı toplantısının ilk oturumunda bütçe tasarısını, incelenmek üzere plan ve bütçe komisyonuna havale eder.
Birliklerde kendi özel kanunları ve birlik tüzüğü hükümleri uygulanır.
Komisyon kendisine havale edilen bütçe tasarısını beş iş gününden fazla olmamak üzere meclisin belirleyeceği süre içinde inceleyerek görüşünü içeren bir rapor düzenler ve meclise sunar.
Bu sürenin sonunda hazırlanacak rapor meclise sunulmadığı taktirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan gündeme alınır.
Komisyon, bütçe çalışmalarında birim yetkililerinin görüşüne başvurabilir.
Komisyon üyeleri yatırımlarla ilgili meclisçe daha önce kabul edilen program dışında bütçeye yatırım ödeneği konulmasını ve programlı işlere ait ödeneğin başka işlere aktarılmasını, projelerin gerçekleşmesini engelleyecek ödenek indirimlerini, ödeneği temin edilmemiş projelerin bütçeye dahil edilmesini teklif edemezler.
Bütçe tasarısının mecliste görüşülmesi
Madde 30- Bütçe toplantısına rastlayan toplantı süresi en çok yirmi gündür.
Meclis;
a-Bütçe kararnamesini madde madde,
b-Gider bütçesinde kurumsal kodlaması yapılan birimlerin fonksiyonel kodlamasının birinci düzeyi,
c-Gelir bütçesinin ekonomik kodlamasının birinci düzeyi,
d- Finansmanın ekonomik sınıflandırılması cetvelinin birinci düzeyi,
itibariyle görüşür ve kabul eder.
Ayrıca bütçenin tümü üzeninde oylama yapılmaz.
Birim yetkilileri kendi bütçeleri görüşülürken, istekleri veya meclisin talep etmesi halinde toplantıda hazır bulunarak gerekli açıklamayı yaparlar.
Meclis üyeleri, program dışı ödenek konulmasını ve programlı işlere ait ödeneğin başka işlere aktarılmasını, projelerin gerçekleşmesini engelleyecek ödenek indirimlerini, ödeneği temin edilmemiş projelerin bütçeye dahil edilmesini teklif edemezler.
Bütçe görüşmelerinde ad okumak suretiyle oy kullanılır. Adı okunan üye yerinden kalkarak, “kabul”, “red” veya “çekimser” demek suretiyle oyunu açıklar. Açıklanan oylar görevlilerce tutanağa geçirilir, başkan ve katip üyelerce imzalanır. Sonuç başkan tarafından meclise duyurulur.
Meclis, bütçeyi bütünüyle reddedemez, aynen veya değiştirerek kabul eder. Meclis bütçeyi bütünüyle reddederse, durum meclis başkanlığınca 5393 sayılı Belediye Kanunun 30. maddesine göre değerlendirmek üzere Bakanlığa bildirilir.
Meclis, bütçe denkliğini bozacak şekilde gider artırıcı ve gelir azaltıcı değişiklikler yapamaz.
Kabul edilen bütçe, mali yılbaşından itibaren yürürlüğe girer.
Bütçe kararnamesi ve bütçeyi oluşturan cetveller
Madde 31- Bütçe kararnamesi metninde;
a-Gider tahminleri toplamı,
b-Gelir tahminler toplamı,
c-Bütçe açığı/fazlası varsa “Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması Tablosunun” toplamı,
d-Kanunlara göre toplanacak vergi, resim ve harçların taksit süreleri,
e- Bütçe yılına ait ve o yılın gelir ve giderlerini ilgilendiren diğer hükümler,
yer alır.
Bütçe kararnamesine mevzuata aykırı hükümler konulamaz.
Bütçeyi oluşturan cetveller;
1-Bütçe kararnamesi, (Örnek-21)
2-Ödenek Cetveli -A (Örnek-20),
3-Gelirlerin Ekonomik Sınıflandırması-B Cetveli (Örnek-11),
4-Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması Cetveli (Örnek-12),
5-Gelirlerin Yasal Dayanağını Gösterir ( C) Cetveli (Örnek-13),
6- Gelecek Yıllara Yaygın Yüklenmelere İzin Verilen Hizmetlere Ait (G) Cetveli (Örnek-22),
7- Memur ve Hizmetli Olmayanlara Verilecek Harcırahı Gösterir (H) Cetveli (Örnek-23),
8- İhdas Edilen Memur Kadrolarını Gösterir (K-1) Cetveli (Örnek-24),
9-İhdas Edilen Sürekli İşçi Kadrolarını Gösterir (K-2) Cetveli (Örnek-25),
10-237 sayılı Taşıt Kanununa Göre Satın Alınacak Taşıtları Gösterir (T) Cetveli (Örnek-26),
11- İzleyen İki Yıl Bütçe Gelirleri Tahmini Cetveli (Örnek-61),
12-İzleyen İki Yıl Gider Bütçe Tahmini Cetveli (Örnek-60 )
13-İzleyen İki Yıl Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması Tahmini Cetveli ( Örnek-62 )
14- Ayrıntılı Harcama Programı (Örnek-80),
15- Finansman Programı (Örnek- 81),
16-Gerekli görülen diğer cetveller,
Eklenir.
Bütçenin yazımı
Madde 32- Bütçenin yazımı;
Bütçenin (A) işaretli cetveli; bu Yönetmelikte belirtilen, kurumsal, fonksiyonel, finansman tipi sınıflandırmanın bütün düzeyleri ile ekonomik sınıflandırmanın ilk iki düzeyinin yazılmasından oluşur.
Bütçenin (B) işaretli cetveli; gelirlerin ekonomik sınıflandırmasının dördüncü düzeyine kadar olan kısımlarının yazılmasından oluşur.
Finansmanın Ekonomik Sınıflandırması tablosunun düzenlenmesi halinde dördüncü düzeyine kadar yazılır.
Bütçe, en az (2) nüsha olarak düzenlendikten sonra bütçe kararnamesi ve eki cetvellerinin meclis tutanaklarına uygun olduğunu belirten bir kayıtla meclis başkanı ve katip üyeler tarafından imza edilerek üst yöneticiye sunulur.
Bütçenin kesinleşmesi ve yürürlüğe girmesi
Madde 33- Belediye ve birlik bütçesi, diğer meclis kararları gibi kesinleşir ve yürürlüğe girer.
Herhangi bir nedenle yılı bütçesi kesinleşmemiş ise, bütçe kesinleşinceye kadar geçen yıl bütçesinin uygulanmasına devam olunur. Bütçenin kabulüne kadar yapılan işlemler yeni yıl bütçesine göre yapılmış sayılır ve kullanılan ödenekler tek kalemde yılı bütçesi ödeneklerinden düşülür.
Büyükşehir, büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye bütçeleri
Madde 34- Büyükşehir belediye bütçe tasarısı ile ilçe ve ilk kademe belediyelerinden gelen bütçe tasarıları büyükşehir belediye meclisine sunulur; büyükşehir belediye meclisince yatırım ve hizmetler arasında bütünlük sağlayacak biçimde aynen veya değiştirilerek kabul edilir.
Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediye bütçeleri, büyükşehir belediye meclisinde aynı toplantı döneminde, birlikte görüşülerek karara bağlanır ve büyükşehir belediyesince tek bütçe hâlinde bastırılır. İlçe ve ilk kademe belediyelerine onaylı birer örnekleri gönderilir.
Büyükşehir belediye meclisi, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin bütçelerini kabul ederken;
a) Bütçe metnindeki kanun, tüzük ve yönetmeliklere aykırı madde ve ibareleri çıkarmaya veya değiştirmeye,
b) Belediyenin tahsile yetkili olmadığı gelirleri çıkarmaya, kanunî sınırlar üzerinde veya altında belirlenmiş olan vergi ve harçların oran ve miktarlarını kanunda öngörülen sınırlarına çekmeye,
c) Kesinleşmiş belediye borçları için bütçeye konulması gerekip de konulmamış ödeneği eklemeye,
d) Ortak yatırım programına alınan yatırımlar için gerekli ödeneği eklemeye,
Yetkilidir.
Büyükşehir belediye meclisince ilçe ve ilk kademe belediye bütçelerinde yapılan değişikliklere karşı on gün içinde Danıştay’a itiraz edilebilir. Danıştay, itirazı otuz gün içinde karara bağlar.
Bağlı idare bütçeleri
Madde 35- Bağlı idare bütçeleri kendi özel kanunlarında belirtildiği şekilde, genel kurul sıfat ve yetkisiyle büyükşehir belediye meclisi kararı veya onayı ile yürürlüğe girer
Birlik bütçeleri
Madde 36- Birlik bütçesi, 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu ve birlik tüzüğü hükümlerine göre kesinleşir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Ödenek Kullanımı ve Bütçede Yapılacak Değişiklikler
Ödenek Kullanımı
Madde 37- Hizmetlerin önceliği ve mevcut nakit durumu gibi gerekçelerle ayrıntılı harcama ve finansman programları da gözetilerek, muhasebe yetkilisi ve mali hizmetler biriminin görüşleri de alınarak üst yönetici tarafından ödenek kullanımına ilişkin ilkeler belirlenebilir.
Aktarma
Madde 38- Bütçenin herhangi bir tertibinde bulunan ve o hesap döneminde kullanılmayacağı anlaşılan ödeneklerden alınarak, ödenek ihtiyacı olan diğer gider tertiplerine yapılan eklemeye aktarma denir.
Bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler arasında ve fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasındaki aktarmalar meclis kararı, fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasındaki aktarmalar encümen kararıyla, bunların dışında kalan ve ekonomik sınıflandırmanın ikinci düzeyine kadar aktarmalar ise üst yöneticinin onayı ile yapılır. Ekonomik sınıflandırmanın üçüncü ve dördüncü düzeyleri bütçeleşme düzeyi olmadığından, bunlar arasında aktarma söz konusu değildir.
Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyelerinde; aktarmalarla ilgili meclis kararları diğer meclis kararları gibi kesinleşir ve yürürlüğe girer.
Bağlı idareler ve birliklerde kendi özel mevzuat hükümleri saklıdır.
Ancak;
a-Personel giderleri tertiplerinden,
b-Aktarma suretiyle ilave yapılmış tertiplerden,
c- Projeye bağlı yatırım tertiplerinden, diğer gider tertiplerine,
d-Mevzuatla aktarma yapılmaması öngörülen tertiplerden,
diğer tertiplere aktarma yapılamaz.
Ancak, projeye dayalı veya gelecek yıllara sari programlı iş, fiziksel olarak yüzde yüz gerçekleşmişse, bu projeyle ilgili artan ödenek diğer tertiplere aktarılabilir.
Ek ve olağanüstü ödenek
Madde 39- Bütçede tertibi bulunduğu halde ihtiyaca yetmeyeceği anlaşılan ödeneğe, bütçenin diğer tertiplerindeki ödeneklere dokunmadan yapılan ilaveye “ek ödenek” denir.
Bütçenin düzenlenmesi ve görüşülmesi sırasında düşünülmeyen ve bütçede tertibi açılmayan, ancak yapılmasında zorunluluk bulunan bir hizmet için alınan ödeneğe “olağanüstü ödenek” denir.
Gerek ek ödenek gerekse olağanüstü ödenek ancak bütçe yılı içerisinde verilebilir. Ek ve olağanüstü ödenek verilmesi meclis kararı ile yapılır. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyelerinde ise belediye meclislerince kabul edildikten sonra Büyükşehir belediye meclisince karara bağlanır.
Bağlı idareler ve birliklerin kendi özel mevzuat hükümleri saklıdır.
Ek ve olağanüstü ödenek verilmesi için yeni bir finansman kaynağının bulunması zorunludur.
Yılı içinde tahsisi mahiyette sağlanan paralar, bütçede o iş için konulan özel ödenekten fazla ise fazlalık kadar ek ödenek yöntemiyle; hiç ödenek konulmamış ise tamamı kadar olağanüstü ödenek yöntemiyle üst yönetici tarafından bütçeye ilave yapılır.
Yedek ödenek
Madde 40- Gerektiğinde diğer tertiplere aktarma yapmak amacıyla “09-Yedek Ödenek” tertibine bütçe gelirleri toplamının %10’undan fazla olmamak kaydıyla ödenek konulur. 09-Yedek Ödenek tertibi altındaki yedek ödenek dışındaki diğer tertiplere konacak yedek ödenekler konulduğu amaç dışında kullanılamaz .Bu tertipten diğer tertiplere aktarma encümen kararıyla yapılır.
Bütçenin düzenlenmesi ve görüşülmesi sırasında düşünülmeyen ve bütçede tertibi bulunmayan ancak yerine getirilmesi zorunlu hizmetlere ilişkin giderleri karşılamak amacıyla konan yedek ödeneğe ‘öngörülmeyen giderler ödeneği’ denir. Öngörülmeyen giderler ödeneği ile ilgili olarak, bütçede gerekli tertipler açmaya, bu tertiplere aktarma yapmaya ve tertiplerden yapılacak ödemelerin yer ve esaslarını tespite encümen yetkilidir.
Ödeneklerin iptali ve devri
Madde 41- Yıl sonunda kullanılmayan ödenekler encümen kararıyla bütçedeki bütün düzeyleri belirtilerek iptal edilir.
Ancak, şartlı, tahsisi mahiyette ve mevzuatı gereği iptal edilmemesi öngörülen ödeneklerin yılı içinde kullanılmayan kısımları üst yöneticinin onayı ile ertesi yıla devredilir.
ALTINCI BÖLÜM
Bütçe Kesin Hesabı
Bütçe kesin hesabının çıkartılması ve görüşülmesi
Madde 42- Kesin hesap, mali hizmetler birimi tarafından mali yılın bitiminden itibaren hazırlanarak, üst yönetici tarafından gerekli inceleme yapıldıktan sonra Nisan ayının ilk haftası içinde encümene havale edilir. Encümen kesin hesabı en geç Nisan ayının sonuna kadar görüşüp, hazırlayacağı raporla birlikte meclisin Mayıs ayı toplantısında görüşülmek üzere üst yöneticiye verir.
Bağlı idarelerde ve birliklerde kendi özel mevzuat hükümleri uygulanır.
Kesin hesabın görüşülmesi ve kesinleşmesinde, bütçeye ilişkin hükümler uygulanır. Ancak, kesin hesabın görüşüldüğü meclis toplantı süresi beş gündür.
Kesin hesap belediye meclisince görüşülerek kabul edilir. Ancak kabul edilmeyen hususlar gerekçeleri belirtilmek suretiyle karara bağlanır. Suç konusunu teşkil eden hususlar var ise meclis başkanlığınca yetkili mercilere iletilir. Buna rağmen meclisce kesin hesabın rededilmesi halinde, durum meclis başkanlığınca 5393 sayılı Belediye Kanunun 30. maddesine göre değerlendirmek üzere Bakanlığa bildirilir.
Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyelerinin kesin hesapları ayrıca Büyükşehir belediye meclisinde görüşülmez. Ancak bütçe ve imarla ilgili kararlar dışındaki kararlar gibi büyükşehir belediye başkanına gönderilir.
Kesin hesabı oluşturan cetveller
Madde 43- Kesin hesap;
Kesin hesap kararnamesi ve eki,
a) Genel mizan (Örnek-27 ),
b) Bilanço (Örnek-51),
b) Bütçe Giderleri Kesin Hesap Cetveli (Örnek-28),
c) Bütçe Gelirleri Kesin Hesap Cetveli (Örnek-29)
d) Hesap Dönemi Sorumluları Cetveli (Örnek-82)
e) Gerek duyulan diğer belgeler
cetvellerden oluşur.
YEDİNCİ BÖLÜM
Yevmiye Sistemi ve Defter Kayıtları
Yevmiye Sistemi, Muhasebeleştirme Belgeleri ve Açılış Kayıtları
Madde 44- İşlemler, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedilir; buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılır.
Gerçekleşen işlemler muhasebeleştirme belgeleriyle kaydedilir. Belge olmadan kayıt yapılmaz. Gerçekleşen işlemler, hesaplara ait “hesabın işleyişi” bölümlerinde belirtilmiş olup olmadığına bakılmaksızın, bu Yönetmelikte belirtilen hesapların niteliğine uygun bir biçimde kaydedilir. Bir hesabın borcuna kaydedilen tutar mutlaka başka bir hesap ya da hesapların alacağına kaydedilir. Yevmiye defterinde her zaman borç alacak eşitliği bulunur.
Bütçeden nakden veya mahsuben yapılan harcamalar “Ödeme Emri” (Örnek-30), diğer işlemler ise “Muhasebe İşlem Fişi” (Örnek-31) ile muhasebeleştirilir.
Muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında (1)’den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verilir. Gerek yevmiye defteri ve gerekse büyük defter ve yardımcı defter kayıtlarında bu yevmiye numaraları esastır.
Mali yılın başında bir önceki hesap döneminden devreden hesaplar için açılış bilançosu düzenlenir. Açılış bilançosuna dayanılarak, açılış yevmiyesinin kayıtlarını sağlamak üzere bilançodaki tutarlar düzenlenecek (1) yevmiye numaralı “muhasebe işlem fişiyle” ilgili hesaplara borç ve alacak kaydedilir. Açılış kaydına ilişkin muhasebe işlem fişine, açılış bilançosunun bir nüshası eklenir. Açılış kaydına esas tutarlar, ilgili hesap için açılacak büyük defter ve yardımcı defterlere aktarıldıktan sonra işlemlerin kaydına başlanır.
Muhasebe işlem fişinin düzenlenmesi sırasında fişin muhasebe kayıtlarına esas olacak hesap kodu sütunlarında gerekli bilgilere yer verilir ve işlemin türüne göre izleyen tablolardan ilgili olanı da ayrıca doldurulur.
Kullanılacak Defterler ve Kayıt Düzeni
Madde 45- Bu Yönetmeliğin uygulanmasında aşağıdaki defterler kullanılır.
a) Yevmiye Defteri,
b) Büyük Defter
c) Kasa Defteri,
d) Yardımcı Hesap Defteri,
a) Yevmiye Defteri (Örnek-32),
Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla ve maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı defterdir. Yevmiye defterine açılış kaydı yapıldıktan sonra, günlük işlemler muhasebeleştirme belgelerine dayanılarak kaydedilir.
b) Büyük Defter (Örnek-33),
Büyük defter, yevmiye defterinde kayda geçirilmiş olan işlemleri usulüne göre hesaplara dağıtan ve tasnifli olarak bu hesaplarda toplayan defterdir. İşlemler yevmiye tarih ve numarasına göre yevmiye defterine kaydedildikten sonra, aynı yevmiye tarih ve numarası ile her bir hesap için açılmış büyük defterde ilgili sayfalara tasnifli olarak kaydedilir.
c) Kasa Defteri (Örnek-34),
Kasa işlemlerine ait büyük defter, diğer büyük defterlerde yer alan bilgilere ilaveten, günlük kasa sayımına ilişkin bilgileri ve muhasebe yetkilisi ve veznedar tarafından durumun tespitine ilişkin açıklamaları ihtiva edecek tarzda düzenlenir.
d) Yardımcı Hesap Defteri
Yardımcı defter, hesap planında üçüncü düzeyi oluşturan hesaplara ait bilgilerin ayrıntı bazında kaydına mahsus olarak tutulan defterdir.
Hesap planında gelir ve gider bütçesini ilgilendiren hesaplara ait yardımcı hesap ve defter kayıtlarının tutulması zorunludur. Yardımcı hesapların kodları bütçe ile öngörülen kodlardır.
Gelir ve gider bütçesini ilgilendirmeyen hesaplara ilişkin yardımcı hesapları gösteren detaylı hesap planı Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullere uygun olarak İçişleri Bakanlığınca belirlenir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Hesap Planı
Belediye, bağlı idare ve birlik hesap planı
Madde 46-Belediye, bağlı idare ve birlik muhasebe hesap planı aşağıdaki hesap grupları ve hesaplardan oluşur.
Aktif Hesaplar
1 Dönen Varlıklar
10 Hazır Değerler
100 Kasa Hesabı
101 Alınan Çekler Hesabı
102 Banka Hesabı
103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)
105 Döviz Hesabı
106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabı (-)
108 Diğer Hazır Değerler Hesabı
109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı
11 Menkul Kıymet ve Varlıklar
117 Menkul Varlıklar Hesabı
118 Diğer Menkul Kıymet ve Varlıklar Hesabı
12 Faaliyet Alacakları
120 Gelirlerden Alacaklar /Alıcılar Hesabı
121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı
122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı
13 Kurum Alacakları
132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı
137 Takipteki Kurum Alacakları Hesabı
14 Diğer Alacaklar
140 Kişilerden Alacaklar Hesabı
15 Stoklar
150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı
151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı
152 Mamuller Hesabı
153 Ticari Mallar Hesabı
16 Ön Ödemeler
160 İş Avans ve Kredileri Hesabı
161 Personel Avansları Hesabı
162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı
164 Akreditifler Hesabı
165 Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabı
19 Diğer Dönen Varlıklar
190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı
191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı
197 Sayım Noksanları Hesabı
2- Duran Varlıklar
21 Menkul Varlıklar
217 Menkul Varlıklar Hesabı
22 Faaliyet Alacakları
220 Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı
222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
23 Kurum Alacakları
232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı
24 Mali Duran Varlıklar
240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
25 Maddi Duran Varlıklar
250 Arazi ve Arsalar Hesabı
251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı
252 Binalar Hesabı
253 Tesis, Makine, Cihaz ve Aletler Hesabı
254 Taşıtlar Hesabı
255 Demirbaşlar Hesabı
256 Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı
259 Yatırım Avansları Hesabı
26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar
260 Haklar Hesabı
264 Özel Maliyetler Hesabı
268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
28 Gelecek Yıllara Ait Giderler
280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı
Pasif Hesaplar
3- Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
30 Kısa Vadeli İç Mali Borçlar
300 Banka Kredileri Hesabı
304 Cari Yılda Ödenecek Tahviller Hesabı
309 Kısa Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
31 Kısa Vadeli Dış Mali Borçlar
310 Cari Yılda Ödenecek Dış Mali Borçlar Hesabı
32 Faaliyet Borçları
320 Bütçe Emanetleri Hesabı
322 Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabı
33 Emanet Yabancı Kaynaklar
330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
333 Emanetler Hesabı
36 Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı
362 Fonlar veya Diğer Kamu İdareleri Adına Yapılan Tahsilat Hesabı
368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş Veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı
39 Diğer Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabı
397 Sayım Fazlaları Hesabı
4-Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
40 Uzun Vadeli İç Mali Borçlar
400 Banka Kredileri Hesabı
404 Tahviller Hesabı
409 Uzun Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
41 Uzun Vadeli Dış Mali Borçlar
410 Dış Mali Borçlar Hesabı
43 Diğer Borçlar
430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı
48 Gelecek Yıllara Ait Gelirler
480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı
5- Öz Kaynaklar
50 Net Değer/Sermaye
500 Net Değer/Sermaye Hesabı
52 Yeniden Değerleme Farkları
522 Yeniden Değerleme Farkları Hesabı
57 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları
570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı
58 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları
580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-)
59 Dönem Faaliyet Sonuçları
590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı
591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-)
6 -Faaliyet Hesapları
60 Gelir Hesapları
600 Gelirler Hesabı
63 Gider Hesapları
630 Giderler Hesabı
69 Faaliyet Sonuçları
690 Faaliyet Sonuçları Hesabı
8-Bütçe Hesapları
80 Bütçe Gelir Hesapları
800 Bütçe Gelirleri Hesabı
805 Gelir Yansıtma Hesabı
81- Bütçe Gelirlerinden Ret ve İade Hesapları
810 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabı
83 Bütçe Gider Hesapları
830 Bütçe Giderleri Hesabı
834 Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabı
835 Gider Yansıtma Hesabı
89 Bütçe Uygulama Sonuçları
895 Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabı
9-Nazım Hesaplar
90 Ödenek Hesapları
903 Kullanılacak Ödenekler Hesabı
904 Ödenekler Hesabı
906 Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabı
907 Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabı
91 Nakit Dışı Teminat ve Kişilere Ait Menkul Kıymet Hesapları
910 Teminat Mektupları Hesabı
911 Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı
912 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı
913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabı
92 Taahhüt Hesapları
920 Gider Taahhütleri Hesabı
921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı
Yönetmelik kapsamına dahil idareler, hesap planında yer alan hesaplardan sadece mali işlemleriyle ilgili olan hesapları tutacaktır. Yönetmelik hesap planında yer almamakla birlikte Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hesap planında yer alan herhangi bir hesabın tutulması gerekliliği ortaya çıkarsa, Bakanlık tebliğ çıkarmak suretiyle bu Yönetmelikteki hesap planına ilave hesap ekleyebilir veya çıkarabilir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Dönen Varlıklara İlişkin Hesap ve İşlemler
I- Dönen Varlıklar
Madde 47- Bu ana hesap grubu, nakit olarak veznede veya bankada tutulan değerler ile normal koşullarda en fazla bir yıl veya faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi, tüketilmesi veya tahsil edilmesi öngörülen varlık ve alacak unsurlarını kapsar.
Dönen varlıklar; hazır değerler, menkul kıymet ve varlıklar, faaliyet alacakları, kurum alacakları, diğer alacaklar, stoklar, ön ödemeler ile diğer dönen varlıklar hesap grupları şeklinde bölümlenir.
10 Hazır Değerler
Madde 48- Bu hesap grubu, nakit olarak veznede veya bankada tutulan değerler ile istenildiği zaman değer kaybına uğramadan paraya çevrilme imkanı bulunan varlıkları kapsar. Hazır değerler niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
Bu grup, aşağıdaki hesaplardan oluşur;
100 Kasa Hesabı
101 Alınan Çekler Hesabı
102 Banka Hesabı
103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)
105 Döviz Hesabı
106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabı (-)
108 Diğer Hazır Değerler Hesabı
109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı
100 Kasa Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 49- Bu hesap, muhasebe birimleri veznelerince kanuni dolaşım niteliğine sahip ulusal paraların alınması, verilmesi ve saklanmasına ilişkin işlemlerin izlenmesi için kullanılır.
Muhasebe birimlerine döviz olarak her ne şekilde olursa olsun intikal eden tutarlar bu hesapla ilişkilendirilmez.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 50- Kasa hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Tahsilat-Takipli Alacaklar Tahsilat-Tahakkuk Bordrosu (Örnek-35)
Bu bordro, gereğine göre “tahsilat bordrosu”, “takipli alacaklar tahsilat bordrosu” veya “tahakkuk bordrosu” olarak kullanılır.
Bir gün içinde nakden tahsil olunan her türlü vergi, resim, harç ve fon gibi gelirler ile diğer tahsilat alt hesaplar itibariyle tahsilat bordrosuna kaydedilir.
Vezne sayısı birden fazla olan belediye, bağlı idare ve birliklerde, tahsilat bordrolarının alındılarla uygunluğu sağlandıktan sonra günlük tahsilat tutarları diğer veznedarlarca, ilgili birim yetkilisi tarafından görevlendirilen sorumlu veznedara teslim edilir.
İki nüsha olarak düzenlenen tahsilat bordrolarının birinci nüshası veznede, ikinci nüshası ise muhasebe biriminde saklanır.
Tahakkuk servislerince günlük olarak düzenlenip tahakkuk kaydının yapılması için muhasebe servisine verilen tahakkuk bordroları iki nüsha düzenlenir. Birinci nüshası muhasebe servisinde, ikinci nüshası ilgili tahakkuk servisinde saklanır.
II-Alındılar
Nakden veya çekle yapılan her türlü tahsilat ile veznelere teslim edilen tahvil, hisse senedi ve hazine bonosu gibi menkul kıymet ve varlıklar ile kıymetli ayniyat, banka teminat ve garanti mektubu ile şahsi kefalete ilişkin belgeler karşılığında üç nüsha alındı düzenlenir. Alındının bir nüshası para, çek veya değerleri teslim edene verilir.
Menkul kıymetler ilgilisine geri verildiğinde, teslim alınışında verilmiş olan alındı geri alınarakmuhasebe işlem fişinebağlanır.
Vergi tahsilatı karşılığında alındı düzenlenmesi sırasında ;
Borçlunun adı, soyadı ve vergi kimlik numarası ile takibe alınan alacaklardan yapılan tahsilatta, takip numarasının doğru olarak yazılmasına,
Borcun türü, vergilendirme dönemi, vergi kanunlarındaki ödeme süresine göre yılı ve taksidi ile tahakkuk belgesinin seri ve sıra numarasının belirtilmesine,
Posta havalesi ve çeki ile yapılan ödemeler üzerine düzenlenen alındılara “PTT ile gönderilmiştir”, banka çeki ile yapılan tahsilat için düzenlenen alındılara ise “çekle tahsil edilmiştir” kaşesinin basılmasına,
dikkat edilir.
Alındının şekli, basımı ve kullanılmasında Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usuller uygulanır.
Bütçe emanetleri hesabına alınan paralar, müteahhit istihkaklarından yapılan vergi, fon, icra, teminat ve diğer kesintiler ile vergi dairelerinde mükellefler adına emanete alınmış tutarlardan vergi veya diğer borçlarına mahsubu gerekenler ve mahsuben yapılan diğer tahsilat için muhasebeleştirme belgesinin onaylı bir nüshası ilgilisine verilir.
III-Kasadan Yapılacak Ödemeler ve Düzenlenecek Belgeler
Belediye, bağlı idare ve birliğin;
-Alındığı gün iade edilen teminat ve depozito niteliğindeki ödemeleri,
-Belirlenen limit dahilindeki mutemet avansları ve emanet niteliğindeki (bütçe emanetleri hesabında kayıtlı tutarlar hariç) diğer ödemeleri ile elektrik ve su bedeli ödemeleri,
-Kasadan yapılması bildirilen diğer ödemeleri,
kasadan veya çek düzenlenmek suretiyle bankadan yapılabilir. Bunlar dışındaki ödemeler ise hesaba aktarma suretiyle bankadan yapılır.
IV-Kasa Tahsilatının Bankaya Yatırılması
Bir gün içerisinde tahsil edilen paralardan, ertesi gün kasadan yapılacak ödemeler için Maliye Bakanlığınca belirlenen limit alıkonularak fazlası, düzenlenecek teslimat müzekkeresi ile bankaya yatırılır. Kasa fazlası tutar teslimat müzekkeresi ile kasa varlığından çıkarıldığı zaman diğer hazır değerler hesabına borç, kasa hesabına alacak kaydı yapılır. Söz konusu tutarın bankaya yatırıldığı bankadan gelen belgeden veya banka hesap özet cetvelinden, anlaşıldığı takdirde ise banka hesabına borç, diğer hazır değerler hesabına alacak kaydedilir.
Teslimat müzekkeresi (Örnek-36) dört nüshalı olup, dördüncü nüsha dip koçandır. Teslimat müzekkeresinin ilk üç nüshası para ile birlikte kurumun hesabının bulunduğu bankaya gönderilir. Birinci nüsha alıkonulduktan sonra, iki ve üçüncü nüshalar onaylanarak alındıyı teşkil eden üçüncü nüsha veznedarla, ikinci nüsha ise izleyen işgünü banka hesap özet cetveli ile birlikte geri gönderilir. Bankaya yatırılan kasa fazlası paraların belgesi olan ikinci nüsha, düzenlenecek muhasebe işlem fişinin birinci nüshasına bağlanır. Alındıyı teşkil eden üçüncü nüsha ise veznedarca tarih ve sıra numarasına göre bir dosya da saklanır.
V-Veznedarın Kasa İhtiyacı İçin Bankadan Alacağı Paralar
Kasa mevcudunun yapılacak ödemeleri karşılayamayacağı anlaşıldığı takdirde, o günkü ödemeye yetecek miktarda para, veznedar adına düzenlenecek çekle bankadan alınarak kasaya konulur. Veznedar adına çek düzenlendiği zaman çek tutarı diğer hazır değerler hesabına borç, verilen çekler ve gönderme emirleri hesabına alacak kaydedilir. Veznedar tarafından bankadan alınan para kasaya konulduğunda veznedar adına bir alındı düzenlenir ve kasa hesabına borç, diğer hazır değerler hesabına alacak kaydedilir.
Veznedarlardan başka hiçbir kimse bankadan para çekemez.
VI-Kasaların Kapanması, Sayımı ve Mevcudunun Müşterek Muhafaza Altına Alınması
Kasa, günlük resmi çalışma süresinin bitiminden bir saat önce kapatılır. Ancak, üst yöneticinin gerekli görmesi halinde tahsilata mesai saati bitimine kadar devam edilir.
Kasa defteri günü gününe işlenerek o günkü kasa mevcudunun tamam olup olmadığı veznedar tarafından sayılarak kontrol edilir. Defterin “açıklama” bölümüne “borç” ve “alacak” genel toplamları ile kasa mevcudunu gösteren aradaki fark yazılarak muhasebe yetkilisi ve sorumlu veznedar tarafından imzalanır.
Çeşitli nedenlerle aynı gün paranın bankaya yatırılmasının mümkün olmaması veya banka gişelerinin kapanmasından sonra yapılan tahsilat dolayısıyla kasada biriken para, tespit edilen miktarı aştığı takdirde, ertesi gün kasa fazlası bankaya yatırılmak üzere, yetkili kişiler ile veznedar tarafından müşterek muhafaza altına alınır.
VII-Belgelerin Muhasebeye Verilmesi
Tahsilat ve ödemelere ait belgeler günlük olarak, muhasebe yetkilisi tarafından tespit olunan saatlerde veznedarca muhasebe servisine verilir.
VIII-Muhasebe Yetkilisi Mutemetlerince Tahsil Olunacak Paralar, Düzenlenecek Alındı, Defter ve Belgeler
Muhasebe yetkilisi mutemedi sayılan kefalete tabi memurların, yapacakları tahsilata ilişkin düzenlenecek alındı, defter ve belgelerin düzenlenme yer ve şekilleri ile tahsilatın belediye, bağlı idare ve birliğe yatırılmasında uyulacak esaslar aşağıda açıklanmıştır.
a) Muhasebe Yetkilisi Mutemedi Alındıları
Muhasebe yetkilisi mutemetlerine, paranın yatırılacağı muhasebe birimi tarafından kullanıldıkça yenisi verilmek üzere, muhasebe yetkilisince tespit edilen miktarda muhasebe yetkilisi mutemedi alındısı cildi verilir.
Muhasebe yetkilisi adına tahsilat yapmaya yetkili mutemetlerce tahsil edilen paralar için ilgisine göre aşağıda belirtilen alındılar kullanılır.
1-Tahsildar Alındısı (Örnek-37 )
Tahsildarlar tarafından yapılan tahsilat için bu alındı kullanılır.
Alındı, biri dipkoçanı olmak üzere üç nüshalı olup bir nüshası parayı yatırana, bir nüshası ilgili servise verilir. Tahsildar ve icra memurlarınca başka birimler adına yapılan tahsilatta alındının bir nüshası muhasebe işlem fişi ekinde adına tahsilat yapılan birime gönderilir.
2-Muhasebe Yetkilisi Mutemedi Alındısı (Örnek-38)
Yukarıda belirtilen tahsildar alındısı ile yapılan tahsilat dışındaki muhasebe mutemedi tahsilatında bu alındı kullanılır.
Alındı, birisi dipkoçanı olmak üzere üç nüshalı olup bir nüshası parayı teslim edene, bir nüshası alındıyı düzenleyen yetkilinin bağlı bulunduğu birime verilir.
b) Muhasebe Yetkilisi Mutemetleri Kasa Defteri (Örnek-39 )
Muhasebe mutemetlerince yapılan tahsilat, tarih ve alındı seri ve sıra numarasıyla “Muhasebe Mutemetleri Kasa Defteri” ne işlenir. Bu defter iki nüshalı olup aslı zımbalı, nüshası sabit sayfalıdır. Defterde; tahsilatın tarihini, sıra numarasını, kimden tahsil edildiğini ve alındı seri ve sıra numaralarının kaydına ilişkin sütunlardan başka “yapılan tahsilatın çeşidi”ni göstermek üzere dört ayrıntı, bir “toplam” ve bir “genel toplam” sütunu bulunur.
Muhasebe mutemetleri tarafından tahsil olunan paralar, bütçenin birkaç gelir türünü ilgilendirdiği takdirde, defterin “yapılan tahsilatın çeşidi” başlığı altındaki sütunlarına ayrı ayrı işlenir ve bu sütunların toplamları bir kalemde “toplam” sütununa yazılır. Toplam ve ayrıntı sütunlarına yapılan kayıtlar, tahsil olunan paraların kuruma teslim edildiği tarihe kadar devam eder. Para yatırıldığında tutarı “genel toplam” sütununa alınır, diğer sütunların altları çift çizgi ile kapatılır. Genel toplam sütununun toplamları mali yıl sonuna kadar devam eder.
Mutemetler tarafından yapılan tahsilat, miktarı ne olursa olsun en geç 7 günde bir ve her halde mali yılın son iş gününde kurum veznesine yatırılır. Ancak, yapılan tahsilat, Maliye Bakanlığınca tespit edilen miktara ulaştığında, 7 günlük süre beklenilmeksizin derhal teslim edilir. Muhasebe mutemetlerince çekle tahsilat yapılması durumunda, çekin en geç ertesi işgünü içinde vezneye verilmesine dikkat edilir.
Para, alındı dipkoçanı ve muhasebe mutemetleri kasa defteriyle birlikte getirilir. Dipkoçanlar ile defter kaydı karşılaştırılıp “yapılan tahsilatın çeşidi” sütunları toplamı ile toplam sütunu kontrol edildikten sonra teslim edilecek para miktarı bulunur ve bu miktar defterin “genel toplam” sütununa yazılır.
Defterin toplam sütunu karşısına ve alındı dipkoçanının en son yaprağının arkasına “... numaraya kadar olan ... TL tahsilat teslim edilmiştir.” açıklaması yazılarak yetkili kişi ve mutemet tarafından imza edildikten sonra muhasebe mutemetleri kasa defterinin zımbalı yaprakları koparılır ve alındı karşılığında kasaya teslim edilerek bu konuda düzenlenecek muhasebe işlem fişine eklenir. Veznece verilen alındılarının tarih ve numarası defterin ikinci nüshasına işlenir.
Kullanılmamış muhasebe mutemedi alındısı yaprağı bulunan cilt, mutemede geri verilir.
Tahsildar alındısı ile tahsilat yapan tahsildar ve icra memurlarınca, muhasebe mutemetleri kasa defteri yerine tahsildar ve icra memurları tahsilat bordrosu kullanılır.
Muhasebe mutemetlerinin yaptığı tahsilatın kurum veznesine veya banka hesabına yatırılması ile ilgili süre ve usuller hakkında ihtiyaca göre farklı düzenlemeler Maliye Bakanlığınca yapılabilir.
c) Tahsildar ve İcra Memurları Tahsilat Bordrosu (Örnek-40)
Tahsildar ve icra memurlarının, tahsildar alındıları ile yaptıkları tahsilat, tahsildar ve icra memurları tahsilat bordrosu ile vezneye yatırılır.
Üç nüsha olarak düzenlenen bordronun birinci nüshası tahsilata ait alındılarla birlikte vezneye, ikinci nüshası tahsildar ve icra memurlarının bağlı bulundukları servis şefine verilerek, tahsildar ve icra memurları adına açılacak dosyalarda tarih sırasına göre saklanır; üçüncü nüsha ise tahsilatı yapan icra memuru veya tahsildarda kalır.
Hesabın İşleyişi
Madde 51-Kasa hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1- Kasaya yatırılan tutarlar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
2- Kasa sayımı sonunda fazla çıkan tutarlar bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1- Kasadan yapılan ödemeler bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
2- Kasa sayımı sonunda noksan çıkan tutarlar bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.
101 Alınan Çekler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 52- Bu hesap, muhasebe birimlerinin yapacakları her türlü tahsilat karşılığında muhasebe birimine hitaben düzenlenerek teslim edilen banka çekleri ve özel finans kurumlarının çekleri ile muhasebe yetkilisi mutemetleri tarafından muhasebe birimine teslim edilen aynı nitelikteki çeklerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 53- Kurumun yapacağı her türlü tahsilat karşılığında, kurum adına düzenlenmiş banka çekleri ve özel finans kurumlarının çekleri kabul edilir. Alınan çek, sol alt köşesinden sağ üst köşesine çizilen iki kalın paralel çizgi arasına kurumun hesabının bulunduğu bankanın adı yazılarak, çizgili çek haline getirilir. Çekin (bloke edilenler hariç) kuruma verildiği yada bundan en çok bir gün önceki tarihte düzenlenmiş olması gerekir.
Devlet sermayesi ile kurulmuş veya sermayesinde devletin iştiraki bulunan idare ve kurumlar ile katma ve özel bütçeli idarelerin verecekleri çeklerde bloke onayı aranmaz. Hesap sahiplerinin nam ve hesabına bizzat ilgili banka ya da özel finans kurumu tarafından düzenlenerek kuruma verilmiş olan çekler de bloke çekler gibi kabul edilir.
Bankalarca bastırılacak çeklerin arkasında; matbu olarak bloke şerhine yer verilmiş ve bu şerhlerin şube yetkililerince imzalanmış olması durumunda söz konusu çekler de kurumunca blokeli çek olarak kabul edilir. Bloke şerhinde gösterilen tutarın üzerinde keşide edilen çekler ise kesinlikle kabul edilmez.
Bu şekilde alınan çekler karşılığında alındı verilir ve alındının üzerine “çekle tahsil edilmiştir” kaşesi basılır. Kuruma veya muhasebe yetkilisi mutemedine verilen çekler düzenlenecek dört nüsha teslimat müzekkeresi ile tahsil için bankaya gönderilir. Tahsil için bankaya gönderilen çekler bu hesabın alt hesaplarına borç ve alacak kaydedilir.
Karşılıksız çıkan çeklerle ilgili olarak gerekli hesap düzeltmeleri yapılmakla birlikte, mükellef hakkında ilgili kanun hükümlerine göre işlem yapılması sağlanır.
Çekle yapılacak tahsilatla ilgili diğer düzenlemeleri ve değişiklikleri yapmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.
Hesabın İşleyişi
Madde 54-Alınan çekler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Alınan çekler, bu hesaba borç, ilgili hesap veya hesaplara alacak kaydedilir.
2-Alınan çeklerden tahsile gönderilenler bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
3-Sayım sonucu fazla çıkan çek tutarları bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Tahsile gönderilen çekler bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.
2-Tahsil edilmek üzere bankaya gönderilen çeklerden, bankaca takas işleminin tamamlandığı bildirilen çek tutarları bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
3-Sayım sonucu noksan çıkan çek tutarları bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.
4-Bütçe geliri karşılığı alınan çeklerden karşılıksız çıkması nedeniyle bankaca iade edilen tutarlar bir taraftan bu hesaba alacak, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına borç; diğer taraftan ilgisine göre 600-Gelirler Hesabı (yılı geçtikten sonra 630-Giderler Hesabı), 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
5-Bütçe geliri dışında diğer tahsilat karşılığında alınan çeklerden karşılıksız çıkması nedeniyle bankaca iade edilen tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.
6-Herhangi bir nedenle ilgilisine iadesi gereken çek tutarları bu hesaba alacak, ilgili hesap veya hesaplara borç kaydedilir.
102 Banka Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 55- Bu hesap, kurum adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya takas için verilen çeklerden, takas işlemi tamamlananlar ile düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden ilgililerine ödendiği veya gönderildiği bildirilen çek ve gönderme emri tutarlarının kaydı için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 56- Banka hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Bankaya Yapılan Teslimat, Bankaca Yapılacak Tahsilat ve Bankadan Yaptırılacak Ödemeler
Kurumunca bir gün içerisinde tahsil edilen paralardan, ertesi gün kasadan yapılacak ödemeler için Maliye Bakanlığınca duyurulan miktarlar alıkonularak fazlası düzenlenecek teslimat müzekkeresi ile bankaya yatırılır.
Bankaca, kurum adına vergi tahsil alındısı ile yapılan vergi ve benzeri tahsilat, gün sonlarında düzenlenecek vergi tahsil alındıları günlük icmal cetveli ile kuruma bildirilir.
a) Vergi Tahsil Alındısı (Örnek-41 )
Bankaca beş nüsha olarak düzenlenen bu alındılar, yetkililer tarafından imzalanıp onaylandıktan sonra “mükellef” nüshası parayı teslim edene verilir, “… kurum” yazılı iki ve üçüncü nüshaları vergi tahsil alındıları, günlük icmal cetveli ekinde en geç tahsilatı takip eden günün sonuna kadar ilgili kuruma gönderilir, “banka” yazılı dört ve beşinci nüshaları ise bankada kalır.
Bankalarca vergi tahsil alındısının düzenlenmesi sırasında;
1-Borçlunun adı-soyadı, adresi ve vergi kimlik numarasının doğru olarak yazılmasına,
2-Borcun türü, vergilendirme dönemi, vergi kanunlarındaki ödeme süresine göre yılı ve taksiti ile tahakkuk belgesinin cilt ve sıra numarasının belirtilmesine,
3-Parayı tahsil eden banka ile şube adının doğru yazılmasına,
dikkat edilir.
b) Vergi Tahsil Alındıları Günlük İcmal Cetveli (Örnek-42)
Bu cetvele, kurum adına tahsilat yapmaya yetkili bankalarca bir gün içerisinde tahsil edilen vergi ve benzeri tahsilat karşılığında düzenlenen vergi tahsil alındıları kaydedilir.
Tahsilat, kurum hesabının bulunduğu banka şubesi tarafından yapıldığı takdirde cetvel üç nüsha olarak düzenlenir. İlk iki nüshası, tahsilata ait alındı nüshaları ile birlikte ilgili kuruma gönderilir, üçüncü nüshası ise bankada kalır.
Tahsilat, kurum hesabının bulunduğu banka şubesi dışındaki aynı bankanın diğer şubeleri tarafından yapıldığı takdirde ise cetvel dört nüsha olarak düzenlenir ve ilk üç nüshası, tahsilata ait alındılarla birlikte ertesi iş günü sonuna kadar kurum hesabının bulunduğu banka şubesine gönderilir. Diğer nüsha bankada kalır. Kurum hesabının bulunduğu banka, tahsilatı yapan bankadan aldığı cetvelin, ilk iki nüshası ile eki alındıları ilgili kuruma gönderir, üçüncü nüshası ise kendisinde kalır.
Kurum tarafından bastırılan “vergi tahsil alındısı” ve “vergi tahsil alındıları günlük icmal cetveli” bankalara yeterli miktarda verilir.
II-Kurumun Banka Hesabından Yapılacak Ödemeler ve Aktarmalar ile Bankalar Nezdinde Açtırılacak Krediler
Kurumun hesaplarının bulunduğu bankalardan nakden yaptırılacak ödemeler için bu bankaların kendi çekleri; ödeme yapılacak kişilerin hesaplarına yapılacak aktarmalar ile bankalar nezdinde açtırılan krediler için “gönderme emri” (Örnek-43) düzenlenir.
Kurumun döviz cinsinden ödemelerinde döviz gönderme emri (Örnek-44 ) kullanılır.
III-Banka Hesap Özet Cetveli
Kurumun hesabının bulunduğu bankalarca, bir gün içerisinde kurum adına tahsil edilen paraların miktarları ile karşılığında onaylanan veya düzenlenen alındıların tarih ve numaralarını; kurum adına ödenen veya gönderilen paraların miktarları ile bunlara ait çek ve gönderme emirlerinin tarih ve numaralarını gösteren iki nüsha banka hesap özet cetveli düzenlenerek ertesi gün kuruma gönderilir. Banka hesap özet cetvelinin bir nüshası muhasebe işlem fişine bağlanır, diğer nüshası ise açılacak bir dosyada muhafaza edilir.
Tahsilat ve ödemeleri ayrıntılı olarak gösteren cetvelin bankaca, ertesi gün doldurularak onaylandıktan sonra teslimat müzekkeresi ve gönderme emirlerinin ikinci nüshalarıyla birlikte kuruma gönderilmesi ve kurumun da bu cetveli araması gerekir.
Hesabın İşleyişi
Madde 57- Banka hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Banka hesap özet cetvelinden kasa mevcudundan bankaya yatırıldığı görülen paralar bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Kurumca çek olarak tahsil edilen tutarlardan bankaca takas işleminin (çekin bankaca paraya çevrilmesi) gerçekleştirildiği bildirilenler bu hesaba borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Kurumun banka hesabına yatırılan veya gelen paralar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak,
kaydedilir.
b) Alacak
Bankaca kuruma gönderilen banka hesap özet cetvelleri ile ödendiği veya ilgili yerlere gönderildiği bildirilen çek veya gönderme emri tutarları bu hesaba alacak, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına borç kaydedilir.
103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)
Hesabın Niteliği
Madde 58-Bu hesap, kurumun bankadan çekle veya gönderme emri ile yaptıracakları ödeme ve göndermelerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 59-Kurumun hesabının bulunduğu bankalardan yaptırılacak ödemeler için bu bankaların kendi çekleri düzenlenir. Çekin tamamı doldurulduktan sonra dipkoçanı, çeki alana imza ettirilerek ikinci parçası ilgiliye verilir.
Çeklerin rakam ve yazı ile okunaklı bir şekilde ve mürekkepli kalemle yazılması gerekir. Düzenlenen çekin numarası ilgili ödeme emri veya diğer ödeme belgelerinin özel sütunlarına ayrı ayrı yazılır. Hatalı düzenlenen çekler iptal edilerek yenisi düzenlenir. İptal edilen çek dipkoçanına iliştirilerek saklanır.
Kurumca tahakkuk ettirilerek banka hesabından ilgililerin banka hesaplarına gönderilecek olan tutarlar ile bankalarda açtırılan krediler için gönderme emri düzenlenir. Gönderme emrinde, açtırılacak kredinin veya gönderilecek paranın ne şekilde ve ne gibi belge karşılığında ödeneceği açıklanır.
İki nüsha olan gönderme emri yetkilisince görevlendirilecek bir memur tarafından günlük olarak banka yetkililerine zimmetle teslim edilir. Bu konuda görevlendirilecek memurun adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya yazılı olarak bildirilir. Teslim işlemi, ilgili birimce iki nüsha olarak düzenlenen “gönderme emri teslim tutanağı”nın(Örnek-45) banka yetkilisine imzalatılması suretiyle gerçekleştirilir. Tutanağın ilk nüshası bankada alıkonulur, ikinci nüshası ise görevli memura geri verilir ve bu nüsha açılacak ayrı bir dosya da tarih sırasına göre saklanır. Bankaca, gönderme emrinin bir nüshası alıkonulup, bir nüshası paranın gönderilmesi veya istenilen hesaba aktarılmasından sonra onaylanarak banka hesap özet cetveli ile birlikte kuruma iade edilir.
Kurumun yurtdışı ödemelerinde “döviz gönderme emri” kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 60-Verilen çekler ve gönderme emirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Bankadan yaptırılacak ödeme veya göndermeler için düzenlenen çek veya gönderme emri tutarları bu hesaba alacak, ilgili hesap veya hesaplara borç kaydedilir.
2-Kasa ihtiyacı için veznedar adına düzenlenen çek tutarları bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
Düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden, kuruma gönderilen banka hesap özet cetvelleriyle, bankaca hak sahiplerine ödendiği veya ilgili yerlere gönderildiği bildirilen paralar muhasebe işlem fişi ile bu hesaba borç, 102-Banka Hesabına alacak kaydedilir.
105 Döviz Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 61- Bu hesap, kurum veznelerince tahsil edilen veya her ne şekilde olursa olsun banka hesaplarına intikal eden konvertibl döviz tutarları ile bunlardan yapılan ödeme, iade ve göndermelerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 62- Döviz hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
Bu hesap döviz işlemi yapan idarece kullanılır.
Konvertibl olmayan yabancı paralar döviz hesabı yerine dönen varlıklar ana hesap grubundaki menkul varlıklar hesabına kaydedilir.
Tahsil Edilen Dövizlerin Hesaplara Alınmasında Uyulacak Esaslar
1- Mevzuatı gereği döviz cinsinden bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil edilen konvertibl yabancı paralar, tahsil edildiği veya teslim alındığı günkü T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alınarak bütçeye gelir kaydedilir.
2- İdarece, kişilere ait olarak teslim alınan konvertibl yabancı paralar işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alınarak ilgili hesaplara kaydedilir.
3-Mevzuatı gereği, ihale teminatı olarak kabul edilen konvertibl dövizler, alındığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden, bu hesaba kaydedilerek emanete alınır. Teminat olarak teslim edilen kişi malı dövizlerden her hangi bir nedenle gelir kaydedilmesi gerekenler, kayıtlı değerleri üzerinden hesaplardan çıkarılır ve işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alınarak bütçeye gelir kaydedilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 63- Döviz hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Kişilere ait olarak teslim alınan döviz tutarları teslim alındığı günkü T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç, 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı, 333-Emanetler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
2-İdare hesabının bulunduğu bankaya adına intikal eden döviz tutarları teslim tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç; gelir kaydedilmesi gerekenler 800-Bütçe Gelirleri Hesabına, diğerleri ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
3--Sayım sonucunda fazla çıkan döviz tutarları sayım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
4-Kurumca gün sonlarında, bu hesaba ilişkin yardımcı kayıtlardan elde edilen bilgilere göre, konvertibl yabancı paralar mevcudunun T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemesi sonucu lehte meydana gelen fark bu hesaba borç, emanet niteliğinde olanlar ilgili hesaba, diğerleri ise 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
5-Bankadan gelen hesap özetinden, vezneden bankaya gönderilen dövizlerin hesaba yattığı anlaşıldığı takdirde, bu hesaba borç 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Vezneden bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlar bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.
2-Düzenlenen “döviz gönderme emirleri” nden, bankaca ödendiği ya da gönderildiği bildirilen tutarlar bu hesaba alacak, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına borç kaydedilir.
3-Veznelerde bulunan emanet niteliğindeki dövizlerden ilgilisine iade edilen tutarlar, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı, 333-Emanetler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
4- Sayım sonucunda noksan çıkan döviz tutarları kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba (varsa lehte fark 600-Gelirler Hesabına) alacak, sayım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden 197-Sayım Noksanları Hesabına (varsa aleyhte fark 630-Giderler Hesabına) borç kaydedilir.
5-Kurumca gün sonlarında bu hesaba ilişkin yardımcı kayıtlardan elde edilen bilgilere göre konvertibl yabancı paralar mevcudunun T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden değerlemesi sonucu aleyhte meydana gelen fark bu hesaba alacak, emanet niteliğinde olanlar ilgili hesaba, diğerleri ise 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabı (-)
Hesabın Niteliği
Madde 64- Bu hesap, kurumun döviz cinsinden yapacağı ödeme ve göndermeler için düzenledikleri “döviz gönderme emirleri” ile bunlardan bankaca ödendiği veya gönderildiği bildirilenlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 65- Kurumun döviz hesabından ilgililere ödenecek veya mahsuben gönderilecek olan dövizler için “döviz gönderme emri” düzenlenir. Gönderme emrinde, gönderilecek dövizin hangi belge karşılığında ödeneceği açıklanır.
Gönderme emri, muhasebe yetkilisi tarafından görevlendirilecek bir memur tarafından banka yetkililerine zimmetle teslim edilir. Bu konuda görevlendirilecek memurun adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya yazılı olarak bildirilir. Teslim işlemi, iki nüsha olarak düzenlenen “gönderme emri teslim tutanağı”nın banka yetkilisine imzalatılması suretiyle gerçekleştirilir. Tutanağın ilk nüshası bankada alıkonulur, ikinci nüshası ise görevli memura geri verilir ve bu nüsha açılacak ayrı bir dosyada tarih sırasına göre saklanır. Bankaca, “gönderme emri”nin bir nüshası alıkonulup, bir nüshası paranın gönderilmesi veya istenilen hesaba aktarılmasından sonra onaylanarak banka hesap özet cetveli ile birlikte iade edilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 66- Döviz gönderme emirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Döviz hesabından yapılacak ödeme ve göndermeler için düzenlenen gönderme emri tutarları gönderme tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
2-Döviz tevdiat hesaplarında yer alan kişilere ait konvertibl yabancı paralardan yapılan iadeler, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ilgili emanet hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
Düzenlenen gönderme emirlerinden, bankaca, ödendiği veya ilgili hesaba aktarıldığı bildirilen tutarlar bu hesaba borç, 105-Döviz Hesabına alacak kaydedilir.
108 Diğer Hazır Değerler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 67-Bu hesap, hazır değerler hesap grubunda sayılan hesaplar içerisinde tanımlanmayan ve niteliği itibariyle bu grupta izlenmesi gereken diğer değerlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 68- Kasa ihtiyacı için bankadan çekilecek paralar için veznedar adına düzenlen çek tutarları ve bunlardan tahsil edilip kasa varlığına dahil edilen tutarlar bu hesaba kaydedilir.
Kasa fazlası paraların veznedarla bankaya gönderilmesi ve bu tutarların bankaca tahsil edildiğini gösteren banka hesap özet cetvelinin alınması üzerine bu hesap kullanılır.
Tahsil edilen dövizler ve miktarı Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı aşan kişilere ait dövizler, kurum hesabının bulunduğu banka şubesi nezdinde açtırılacak döviz tevdiat hesabına gün sonlarında yatırılır. Dövizler teslimat müzekkeresi ile vezneden çıkarıldığı zaman bu hesaba borç, döviz hesabına alacak kaydı yapılır. Söz konusu tutarın bankaya yatırıldığı bankadan gelen banka hesap özet cetvelinden anlaşıldığı takdirde ise döviz hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 69- Diğer hazır değerlerhesabına ait borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Kasa varlığından bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bankaya yatırılmak üzere gönderilen döviz tutarları bu hesaba borç, 105-Döviz Hesabına alacak kaydedilir.
3-Kasa ihtiyacı için veznedar adına düzenlenen çek tutarları bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
4- Kurumca alınan diğer hazır değerler bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Verilen veya elden çıkarılan diğer hazır değerler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
2-Kasa ihtiyacı için veznedar tarafından bankadan tahsil edilen çek tutarları kasa varlığına dahil edildiğinde bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabına borç kaydedilir.
3-Kasa varlığından bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlardan, bankaya yatırıldığı anlaşılanlar bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
4-Bankaya yatırılmak üzere gönderilen döviz tutarlarından, bankaya yatırıldığı anlaşılanlar bu hesaba alacak, 105-Döviz Hesabına borç kaydedilir.
109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 70-Bu hesap, banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilat ve bunlara ilişkin olarak yapılan mahsup ve iade işlemlerinin izlenmesi için kullanılır.
Banka kredi kartlarından yapılan tahsilatlara ilişkin olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara uyulur.
Hesabın İşleyişi
Madde 71-Banka kredi kartlarından alacaklarhesabına ait borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Banka kredi kartıyla yapılan tahsilatlar bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Banka kredi kartıyla yapılan tahsilatlar nedeniyle kurumun banka hesabına aktarılan tutarlar bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
2-Banka kredi kartıyla yapılan tahsilatlardan iptal edilenlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
11 Menkul Kıymet ve Varlıklar
Madde 72-Bu hesap grubu, her ne şekilde olursa olsun kurum malı olarak muhasebe birimlerine intikal eden konvertibl olmayan yabancı paralar ile altın, gümüş gibi kıymetli madenler ve antika niteliğindeki eşya, para ve pul gibi diğer çeşitli menkul kıymet ve varlıkların izlenmesi için kullanılır.
Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.
117 Menkul Varlıklar Hesabı
118 Diğer Menkul Kıymet ve Varlıklar Hesabı
Hesap Grubuna Ait İşlemler
Madde 73- Menkul kıymet ve varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Menkul Kıymet ve Varlık Çeşitleri
Kasa veya veznede saklanması gereken altın, gümüş,,değerli maden ve taşlardan yapılmış her türlü takı eşyası ile antik değeri olan eşyalar, her türlü antika para ve pullar, vergi ve diğer alacaklara karşılık olarak alınan özel ve kamu kesimi tahvil, senet ve bonolar, ile konvertibl olmayan yabancı paralar, menkul kıymet ve varlıklardır.
Kuruma teslim edilen ve kıymeti bilinmeyen menkul kıymet ve varlıklardan bu Yönetmelik hükümlerine göre kurumunca muhafaza edilecekleri belirtilenler, Taşınırların Kaydı İle Yönetim Hesabının Verilmesine İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre kıymet takdiri yapıldıktan sonra kaydedilir.
II-Menkul Kıymet ve Varlıkların Alınması, Saklanması veya Verilmesi
Menkul kıymet ve varlıklar, kurumunca teslim alındığında alındı düzenlenerek alındının birinci nüshası menkul kıymeti teslim edene verilir. Alındıda, menkul kıymetin cinsi, adedi, numarası, varsa ayarı, kupon adedi ve tutarı gibi nitelikleri ayrıntılı olarak gösterilir.
Menkul kıymet ve varlıklar, veznedarlarca üzerlerinde yardımcı defter sıra numarası taşıyan torba veya zarflar içerisinde kasada veya vezne odasının uygun bir bölümünde saklanır.
III-Hisse Senedi, Tahvil veya Bonoların Faiz Kuponları
Hisse senedi, tahvil veya bonoların, teslim tarihinde üzerlerinde bulunması gereken vadesi gelmemiş kuponlarının tamam olup olmadığı kontrol edilir. Kuponlar noksan olduğu takdirde bu noksanlık verilen alındı ve defter kayıtlarında belirtilir.
117 Menkul Varlıklar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 74- Bu hesap, her ne şekilde olursa olsun kurum malı olarak muhasebe birimlerine intikal eden altın, gümüş, pırlanta vb. kıymetli madenler ile antika niteliğindeki eşya, para, pul gibi menkul varlıklar ve konvertibl olmayan yabancı paraların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 75-Menkul varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Kurum malı olarak teslim edilen menkul varlıklar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Kişilere ait olarak teslim alınan menkul varlıklardan, sonradan kurum malı olduğu anlaşılanlar bir taraftan bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir; diğer taraftan nazım hesaplardan çıkarılır.
4-Sayım sonucunda fazla çıkan menkul varlıklar tutarı bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
5- Menkul varlıklardan müzeye gönderilenler bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
b) Alacak
1- Kurum malı olarak teslim alınan menkul varlıklardan daha sonra kişi malı olduğu anlaşılanlar bir taraftan bu hesaba alacak, hesaba alındığı yıl içinde 600-Gelirler Hesabına, takip eden yıl/yıllarda ise 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan ilgili nazım hesaplara borç ve alacak kaydedilir.
2-Menkul varlıklardan müzelere gönderilenler, bu hesaba alacak ve borç kaydedilir. Gönderildiği yerden alındı bilgisinin alınması üzerine, bu hesaba alacak, hesaba alındığı yıl içinde 600-Gelirler Hesabına, takip eden yıl/yıllarda ise 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
4-Menkul varlıkların herhangi bir şekilde elden çıkarılması halinde; elden çıkarılma değeri ile kayıtlı tutarı arasında;
a) Lehte fark varsa; elden çıkarılma tutarı 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; kayıtlı değeri bu hesaba, kayıtlı değeri ile elden çıkarılma değeri arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, tamamı 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç;
b) Aleyhte fark varsa; elden çıkarılma tutarı 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; kayıtlı değeri bu hesaba alacak, kayıtlı değeri ile elden çıkarılma değeri arasındaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına, elden çıkarılma değeri 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç;
c) Fark yoksa; satış tutarı bir taraftan 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
5-Sayım sonucunda noksan çıkan menkul varlık tutarları, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir. Noksanlığın sebebi ortaya konduğunda ise rayiç bedel üzerinden sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına (kayıtlı tutarı ile rayiç bedel arasında aleyhte fark varsa 630-Giderler Hesabına) borç; kayıtlı tutarı 197-Sayım Noksanları Hesabına (kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasında lehte fark varsa 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.
118 Diğer Menkul Kıymetler ve Varlıklar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 76-Bu hesap, her ne şekilde olursa olsun kurum malı olarak muhasebe birimlerine intikal eden özel veya kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları ile diğer menkul kıymetlerin izlenmesi için kullanılır.
Borçlanma amacıyla çıkarılan tahvil, senet ve bonolar ile bunlardan geri ödenenler bu hesapla ilişkilendirilmez.
Hesabın İşleyişi
Madde 77- Diğer menkul kıymetler ve varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Mahkeme, emniyet ve diğer daireler tarafından kurum malı olarak muhasebe birimlerine teslim edilen tahvil, senet ve bonolar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Kişilere ait olarak teslim alınıp nazım hesaplarda izlenen tahvil, senet ve bonolardan kurum malı haline dönüşenler nazım hesaplardan çıkarılarak bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Sayım sonucunda fazla çıkan tahvil, senet ve bono tutarları bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Tahvil, senet ve bonoların herhangi bir şekilde elden çıkarılması halinde; elden çıkarılma değeri ile kayıtlı tutarı arasında;
a)Lehte fark varsa; elden çıkarılma tutarı 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; kayıtlı değeri bu hesaba, kayıtlı değeri ile elden çıkarılma değeri arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, tamamı 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç;
b)Aleyhte fark varsa; elden çıkarılma tutarı 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; kayıtlı değeri bu hesaba alacak, kayıtlı değeri ile elden çıkarılma değeri arasındaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına, elden çıkarılma değeri 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç;
c)Fark yoksa; satış tutarı bir taraftan 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2-Tahvil, senet ve bonolardan, daha sonra kişi malı olduğu anlaşılanlar bir taraftan bu hesaba alacak, hesaba alındığı yıl içinde 600-Gelirler Hesabına, takip eden yıl/yıllarda ise 630-Giderler Hesabına borç, diğer taraftan ilgili nazım hesaplara borç ve alacak kaydedilir.
3-Sayım sonucunda noksan çıkan tahvil, senet ve bonolar kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 197 Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir. Noksanlığın kişilerden alacaklar hesabıyla ilişkilendirilmesi gerektiği ortaya konduğunda ise rayiç bedel üzerinden sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına (kayıtlı tutarı ile rayiç bedel arasında aleyhte fark varsa 630-Giderler Hesabına) borç; kayıtlı tutarı 197-Sayım Noksanları Hesabına (kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasında lehte fark varsa 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.
12 Faaliyet Alacakları
Madde 78- Bu hesap grubu, gelir olarak tahakkuk ettirilen ve bir yıl içinde tahsili öngörülen her türlü vergi, resim, harç, ile mal veya hizmet satış gelirlerinden kaynaklanan senetli ve senetsiz alacakların izlenmesi için kullanılır. Faaliyet alacakları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
120 Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı
121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı
122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı
120 Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 79- Bu hesap, mevzuatı gereğince gelir olarak tahakkuk ettirilen; vergi gelirleri, vergi dışı gelirler, sermaye gelirleri bağış ve yardımlar; duran varlıklar ana hesap grubu içerisindeki Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ile bunlardan yapılan tahsilat ve terkinlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 80- Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Gelirlerden Alacakların Tahakkuk İşlemleri
İlgili servislerce tahakkuk bordroları ile ya da tahakkuk fişleri ile muhasebe birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkukları, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtları yapılır. Gün içindeki gelirlerden alacak tahakkukları gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirilir.
II-Gelirlerden Alacakların Terkin İşlemleri
Gelirlerden alacakların terkinine ilişkin düzeltme fişleri muhasebe servisine gönderildiğinde, her bir düzeltme fişi için düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle veya düzeltme fişlerinin ekli olduğu günlük icmal listesine göre düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle yılı içinde gelirler hesabına (yılı geçmiş ise giderler hesabına) borç, Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına alacak kaydedilerek terkin edilen tutarlar kayıtlardan çıkarılır.
III-Gelirlerden Alacaklardan Yapılan Tahsilat
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan kasa hesabı, banka hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçe gelirleri hesabına alacak yazılmak suretiyle tahsil edilenler gelir yansıtma hesabına borç, Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına alacak kaydedilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 81-Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Vergilendirme bölümünden verilen tahakkuk tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda; satış bedeli bu hesaba (tahsili gelecek dönemleri ilgilendiren kısımları 220- Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına) varsa birikmiş amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkmış yeniden değerleme artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, (varsa maddi duran varlığın satış bedeli ile net değeri arasında olumsuz fark 630-Giderler Hesabına) borç, maddi duran varlığın kayıtlı değeri ilgili maddi duran varlık hesabına (varsa maddi duran varlığın satış bedeli ile net değeri arasında olumlu fark 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.
3-Bankaca, karşılığı olmadığı için iade edilen çek tutarlarından Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabını ilgilendirenler bir taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
4-Tahakkuktan fazla tahsilatın iadesi gerektiği takdirde, iade edilecek tutar bir taraftan 810 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
5-Tecil ve tehiri kaldırılan alacaklardan Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabını ilgilendiren tutarlar bu hesaba borç, vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
6-Bu hesapta kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabında kayıtlı alacaklardan bütçe gelirleri hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilerek nakden veya mahsuben yapılan tahsilat bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2-Tahakkuktan yapılan terkin ve tenziller bu hesaba alacak, yılı içinde 600-Gelirler Hesabına (yılı geçtikten sonra 630-Giderler Hesabına) borç kaydedilir.
3-Tahakkuk eden gelirlerden alacaklardan, tecil ve tehir edilenler bu hesaba alacak, vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
4-İlgili servislerden yıl içerisinde takibat servisine devredilen gelirlerden alacaklar bu hesaba alacak, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
5-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan mali yıl sonuna kadar tahsili gerekenlerden tahsil edilemeyen tutarlar, mali yıl sonunda takibat servisine devredilerek bu hesaba alacak, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 82- Bu hesap, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen vergi ve vergi dışı gelirler ile sermaye geliri ve benzeri gelir alacaklarından takibe alınan tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 83-Gelirlerden takipli alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Takibe Alma İşlemleri
İlgili servislerce muhasebe servisine bildirilen takibe alınmış alacaklar, düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile gelirlerden takipli alacaklar hesabına borç, ilgisine göre Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına alacak kaydedilerek takip kayıtları yapılır. İlgili servislerce takibe alma işlemi gün sonuna kadar muhasebeye bildirilir.
II-Takipli Alacakların Terkin İşlemleri
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan terkin edilenlere ilişkin düzeltme fişleri muhasebeye gönderildiğinde, her bir düzeltme fişi için düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle veya düzeltme fişlerinin ekli olduğu günlük icmal listesine göre düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle yevmiye kayıtlarına kaydedilir ve terkin edilen tutarlar kayıtlardan çıkarılır.
III-Takipli Alacaklardan Yapılan Tahsilat
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan, kasa hesabı, banka hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçe gelirleri hesabına alacak yazılmak suretiyle tahsil edilen tutarlar gelir yansıtma hesabına borç, gelirlerden takipli alacaklar hesabına alacak kaydedilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 84-Gelirlerden takipli alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Takibe alınan alacaklar bu hesaba borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı ya da 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bankaca, karşılığı olmadığı için iade edilen çek tutarlarından gelirlerden takipli alacaklar hesabını ilgilendirenler, bir taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
3-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabında kayıtlı tutarlardan mali yıl sonuna kadar tahsili gerekenlerden tahsil edilemeyen tutarlar, mali yıl sonunda bu hesaba borç, 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Takipli alacaklardan, bütçe gelirleri hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilerek nakden veya mahsuben yapılan tahsilat bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan, yılı içinde takibe alınanlardan yılı içinde yapılan terkin ve tenziller bu hesaba alacak, 600-Gelirler Hesabına borç kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan, önceki yıllarda takibe alınanlardan yapılan terkin ve tenziller bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
4-Takipli alacaklardan tecil ve tehir edilen tutarlar, bu hesaba alacak, vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 85- Bu hesap, mevzuatı gereğince Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan içinde bulunulan mali yıl sonunu geçmeyen bir süre ile tecil veya tehir edilen tutarlar ile 222-Gelirlerden Tecilli Ve Tehirli Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda tecil ve tehir süresi bir yılın altına inen tutarlar ile bunlardan tahsil edilen veya takibe alınan tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 86-Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya gelirlerden takipli alacak hesabında kayıtlı tutarlardan içinde bulunulan mali yıl sonunu geçmeyen bir süre ile tecil ve tehir edilen tutarlar bu hesaba borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
2-Duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda tecil süresi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
Bu hesapta kayıtlı alacaklardan, tecil ve tehiri kaldırılanlar bu hesaba alacak, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 87- Bu hesap, kurumca bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak geri alınmak üzere diğer kamu idareleri veya kişilere verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 88- Verilen depozito ve teminatlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Verilen depozito ve teminatlar bu hesaba borç ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
b) Alacak
Verilen depozito ve teminatlardan geri alınanlar veya mahsup edilenler bu hesaba alacak ilgili hesaplara borç kaydedilir.
13 Kurum Alacakları
Madde 89-Bu hesap grubu, kurumca yasal yetkilere dayanılarak verilen borçlardan kaynaklanan alacakların anapara ve kur farkları ile bunlardan tahsil edilen, terkin edilen veya takibe alınanların izlenmesi amacıyla kullanılır.
Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.
132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı
137 Takipteki Kurum Alacakları Hesabı
132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 90- Bu hesap, ilgili mevzuatına dayanılarak vadesi faaliyet dönemi ile sınırlı olmak üzere nakit olarak veya başkaca verilen borçlardan kaynaklanan alacaklar anaparaya eklenen faiz, masraf ve kur farkları ile duran varlıklar ana hesap grubu içindeki kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ve bunlardan tahsil edilen, terkin edilen veya takibe alınanların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 91- Kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Bütçedeki ödeneğine dayanılarak yapılan ve vadesi faaliyet dönemi ile sınırlı olan borç verme işlemlerinden doğan alacaklar bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2- Kurumca verilen borçlardan dolayı tahakkuk eden faiz tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Dönem sonunda, duran varlıklar ana hesap grubundaki kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen borçların anaparası ve faizleri karşılığı yapılan tahsilat bir taraftan 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, anaparası bu hesaba, faizlerini 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. Faizleri daha önce tahakkuk ettirilip ana paraya işlenmişse tamamı bu hesaba alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler bu hesaba alacak, 137-Takipteki Kurum Alacakları Hesabına borç kaydedilerek takibe alınır.
137 Takipteki Kurum Alacakları Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 92-Bu hesap, dönen varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan kurum alacaklarından kurumca verilen borçlardan alacaklar hesaplarında kayıtlı tutarlardan vadesinde tahsil edilemeyenlerin takibe alınarak izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 93-Takipteki kurum alacakları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıdaki gibidir.
a) Borç
1-Dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki kurum alacaklarından vadesinde tahsil edilemeyen tutarlar ile bunlara ilişkin işlemiş faiz geliri bu hesaba borç, 132-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta yer alan tutarlarla ilgili olarak yıl sonlarında veya tahsilat durumunda tahsil tarihinde hesap edilen işlemiş faiz tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde kur artışından doğan farklar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
Bu hesapta kayıtlı olan ve tahsilinde anapara ve faiz toplamı bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarlardan tahsil edilenler bir taraftan 102-Banka Hesabı, 105-Döviz Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
14 Diğer Alacaklar
Madde 94- Bu hesap grubu faaliyet alacakları ve kurum alacaklarının dışında kalan alacakların izlenmesi için kullanılır.
Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.
140 Kişilerden Alacaklar Hesabı
140 Kişilerden Alacaklar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 95- Bu hesap, faaliyet alacakları ve kurum alacakları dışında kalan alacakların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 96- Kişilerden alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Kişilerden Alacakların Doğuşu
Kişilerden alacaklar hesabına alınarak takibi gereken alacaklar;
1-Sayıştay ve diğer mahkemelerce verilip ilgili dairelerden kuruma tebliğ olunan ilamlarla,
2-Denetim elemanları veya idare amirlerinin yaptıkları inceleme ve denetimler sonucunda düzenleyecekleri raporlarla,
3-Bakanlıkça, belgeler üzerinde yapılan incelemelerle,
4-Sayıştay denetçileri tarafından aylık belgeler üzerinde yapılan incelemelerle,
5-Mali işlemlerden sorumlu olan görevlilerin gerek kendi yönetim dönemlerinde, gerekse devraldıkları kişilerin yönetim dönemlerine ait işlemler üzerinde görevleri gereği yapacakları incelemelerle,
ortaya çıkar.
Sayıştay denetçileri tarafından aylık belgeler üzerinde yapılan incelemeler sırasında tespit edilip kuruma sorgu kağıtları ile bildirilen hususlar, gerekli incelemeye tabi tutulduktan sonra denetçi görüşüne uyulduğu takdirde hesaplara alınır.
II-Kişilerden Alacaklar Hesabına Borç Kaydedilecek Tutarlar
1-Bütçe giderleri hesabına borç kaydı suretiyle ödenerek gerek yılı içinde, gerek yılı geçtikten sonra belgeler ve kayıtlar üzerinde yapılan incelemeler sonunda, fazla veya yersiz ödendiğinin anlaşılması üzerine Sayıştay ve mahkeme ilamları ile borç hükmolunan,
2-Denetim elemanları veya idare amirlerinin yaptıkları inceleme ve denetimler sonucunda düzenledikleri raporlarca tespit olunan,
3-Mali işlemlerden sorumlu olan görevliler tarafından kayıtlar üzerinde yapılan incelemeler sırasında, kendi veya devraldığı kişilerin yönetim döneminde bütçe giderleri hesabına borç kaydedilerek fazla veya yersiz verildiği saptanan,
4-Ayniyatın çalınmasından, kaybedilmesinden, kanunsuz veya yersiz harcanmasından dolayı doğan zararlara ait olmak üzere dairelerce bildirilen miktarlarla Sayıştay ve diğer mahkemelerce bu doğrultuda hüküm altına alınan,
5-Veznedarların muhafazası altında bulunan para, menkul kıymet ve pul ve değerli kağıtlardan noksan çıkan veya zimmete geçirilen,
6-Bütçe giderleri hesabı dışındaki diğer hesaplara borç veya alacak kaydı suretiyle verildiği, alındığı veya gönderildiği halde çalınan, zayi olan, fazla veya yersiz verilen veya noksan çıkan,
7-Bütçe içi veya bütçe dışı olarak verildiği veya gönderildiği halde süresinde mahsup edilmeyen veya zimmete geçirilen avans ve krediler,
8-Tahsildar, veznedar veya bu işlerle görevlendirilmiş bulunan memur ve mutemetler tarafından alındı veya diğer resmi belgeler karşılığında tahsil edildikten sonra zimmete geçirilen veya kaybedilen,
tutarlar kişilerden alacaklar hesabına borç, gelirler hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilerek takip ve tahsil edilir.
Sayıştay ve mahkemelerce verilen ilam ve kararlar incelenerek daha önce hesaplara alınan tutarların haricindekiler aynen kayda geçirilir.
III-Alacak İzleme Dosyaları ve Alacak Sıra Numaraları
Kişilerden alacaklar hesabına kaydedilen alacakların her biri için ayrı bir alacak izleme dosyası açılır. Bu dosyalara, alacağın hesaplara alındığı mali yıl ile bu rakamlardan sonra gelmek üzere mali yıl başında birden başlayarak verilen rakamlardan oluşan bir alacak sıra numarası verilir. Bu numaralar aynı zamanda kişilerden alacaklar hesabı defterinin “alacak sıra numarası”nı da oluşturur. Alacakların izlenmesi bu dosyalardan yapılır.
Kişilerden alacaklar hesabına alınan tutarlar için yukarıda belirtildiği şekilde verilen alacak sıra numaraları, alacağın tamamı tahsil edilinceye kadar kullanılır.
Bu alacaklar için tahakkuk ettirilerek faiz bölümüne kaydedilen faizlere de alacağın aslına ait alacak sıra numarası verilir ve faizlerin tahsili de aynı dosyadan izlenir.
IV-Alacakların Tahsil Şekilleri
Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacakların rızaen tahsili esastır. Rızaen tahsil edilemeyen alacaklar, özel kanunlarında yazılı hükümlere göre veya takas suretiyle ya da icra yoluyla tahsil edilir.
a) Özel Kanunlarında Yazılı Hükümlere Göre Yapılan Tahsilat
Kanunlarında tahsil şekli hakkında özel hükümler bulunan alacaklar bu hükümlere göre takip ve tahsil edilir. Mutemet avanslarından doğan alacaklar ve gerçek dışı bildirimde bulunarak fazla alınan harcırah tutarları ile kanunlarında 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edileceği belirtilen diğer alacaklar 6183 sayılı Kanun hükümlerine; harcırah avanslarından doğan alacaklar ise 6245 sayılı Harcırah Kanununun 59 uncu maddesi hükmüne göre tahsil edilir.
b) Takas Suretiyle Tahsilat
818 sayılı Borçlar Kanununun 118-124 üncü maddeleri hükümlerine göre bir devlet alacağının takas suretiyle tahsil edilebilmesi için;
1-Kurum ile borçlu olan gerçek veya tüzel kişinin karşılıklı olarak alacaklı ve borçlu durumunda olmaları,
2-Takas edilecek olan karşılıklı borç ve alacağın nakit olması,
3-Takas edilecek olan karşılıklı borç ve alacağın her ikisinin de vadesi gelmiş olması,
4-Takas yapılmadan önce borçluya, alacağının borcuna takas suretiyle mahsup edileceğinin bir yazı ile bildirilmesi veya alacağını talep ettiği zaman borcu ile takas edileceğinin beyan edilmesi,
gerekir.
Borç ve alacaktan birisi şarta bağlı bulunuyorsa veya henüz vadesi gelmemişse takas yapılamaz. Ancak, borçlunun istemi üzerine vadesi gelmemiş borçlarına mahsup yapılabilir.
Herhangi bir şahsın borcu, o şahsın ortak bulunduğu şirketin kurumdan alacağı ile takas edilemez.
Yukarıda belirtilen takas şartlarının varlığı halinde, memurun borçlu olduğu paraların aylık bordroların kesintiler sütununda gösterilmesi gerektiği, muhasebe yetkilisince ilgili tahakkuk dairesine bildirilerek borçları memur aylıklarından takas suretiyle tahsil edilir.
Borçlar Kanununun 123’ üncü maddesi hükmü gereğince;
1-Saklanmak için bırakılmış veya haksız olarak alınmış bir şeyin verilmesine veya karşılığının ödenmesine ilişkin alacaklar,
2-Nafaka veya işçi ücreti gibi borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli olup özel niteliği bakımından doğrudan doğruya alacaklıya ödenmesi gereken alacaklar,
3-Devlet, il ve köyler lehine olarak kamu hukukundan doğan alacaklar,
takas edilemez.
4857 sayılı İş Kanununun 35’ inci maddesi gereğince, işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası da (işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hakim tarafından takdir edilecek miktar hariç) takas edilemez.
Ancak; yukarıda belirtilen borçluların rızaen ödemeyi yazılı olarak kabul etmeleri halinde, muhasebe yetkilisince istihkaklarından doğrudan takas suretiyle tahsilat yapılır.
c) İcra Yoluyla Tahsilat
Özel kanunlarındaki hükümler veya takas suretiyle tahsili mümkün olanlar dışında kalan alacaklardan, mahkemeler ve Sayıştay ilamları ile hüküm altına alındığı halde borçlu tarafından rızaen ödenmeyenler icra yolu ile tahsil edilir.
Sayıştay ilamlarının icra yoluyla tahsili gerektiği takdirde, ilamın onaylı bir örneği dosyasında bırakılarak aslı icra dairesine verilir.
Tahsil edildiği bildirilen paraların icra dairelerinden alınması sağlanarak alacağa mahsup edilmesi gerekir.
d) Yabancı Para Cinsinden Alacakların Tahsili
Yabancı para cinsinden alacaklar, sözleşmelerinde “aynen” tahsil edileceğine dair hükümlerin yer alması halinde aynen veya vade ya da fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası olarak; sözleşmelerinde böyle bir hüküm yok ise alacağın vade veya fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası olarak tahsil edilir.
V-Sayıştay İlamları
Sayıştayca tazmin hükmedilen paralara ait ilamlar kuruma gönderildiğinde; ilamda yazılı miktarlardan kısmen veya tamamen daha önceden kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmiş miktarlar bulunduğu takdirde, tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın bu paraların hesaplara alınış kaydına ilişkin yevmiye tarih ve numarası ile miktarlarını gösteren bir liste düzenlenir. Söz konusu liste, ilam suretine bağlanarak ilam tutarından bu miktar düşüldükten sonra arta kalan miktarlar yevmiye ve yardımcı defterlere kaydedilir. Daha önce hesaplara alınan ve listede gösterilen alacakların yardımcı defter kayıtlarında; ilamın tarihi, numarası, yılı ve adına tazmin hükmolunan sorumluların kimlikleri belirtilir. İlamın kesinleştiği bildirilinceye kadar, sorumlulardan icraya müracaat edilmeksizin tahsili izlenir. İlamın kesinleştiği bildirilince icra takibine başlanır. Yargılamanın iadesi isteminde bulunmak, icrayı alıkoymaz.
Sayıştayca temyiz, yargılamanın iadesi veya karar düzeltilmesi yoluyla alacaklardan bir kısmının veya tamamının kaldırılmasına karar verildiği takdirde, buna ait kararlar da gönderildiğinde kaldırılan miktar hesaplardan çıkartılır.
VI- Faiz ve Başlangıç Tarihi
Kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmesi gereken ve çeşitleri yukarıda sayılan tutarlardan;
1-Vezne, mutemet, tahsildar ve ambar açıkları, alacağın doğduğu tarihten,
2-Fazla ve yersiz ödemeler, geri isteme iradesinin borçluya ulaştığı tarihten,
3-Noksan tahsilat veya kesintiler; tahsilat ve kesinti tutarının gelir kaydedilmesi gerektiği tarihten,
4- Harcama yetkilisi mutemetlerine verilen avanslardan kişilerden alacaklar hesabına aktarılanlar, avansın mahsup veya iade edilmesi gerektiği tarihten,
5-Sürekli görev yolluğu avanslarından kişilerden alacaklar hesabına aktarılanlar, memur ve ailesi atandığı memuriyet mahalline gitmişse varışları tarihinden itibaren bir ay sonundan, memur gitmemiş veya aile götürülmemişse avansın verildiği tarihten, sürekli görev yolluğuna esas tayinin iptal edilmesi halinde ise iptal emrinin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen 15’inci gün sonundan,
6-Geçici görev yolluğu avanslarından kişilerden alacaklar hesabına aktarılanlar, memurun asıl görev yerine dönüşünden itibaren bir ay sonundan; geçici görevlendirmeden vazgeçildiği takdirde iptal emrinin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen 15’inci gün sonundan; geçici göreve özel nedenlerle gidilmediği takdirde avansın verildiği tarihten,
7-Sözleşmeye dayanan alacaklar, kanun veya taahhütnamelerinde başka türlü bir esas öngörülmemişse sözleşmenin ihlal edildiği tarihten,
8-Taksitli alacaklar; ödenmeyen taksitin vadesinin geldiği tarihten,
9-Sayıştay ve mahkeme ilamları ile tazmin hükmolunan alacaklar, ilamda faizin başlangıcı hakkında hüküm varsa belirtilen tarihten, aksi takdirde karar tarihinden,
itibaren faize tabidir.
Harcama yetkilisi mutemetlerine verilen avansları süresinde mahsup etmeyenlerden 6183 sayılı Kanun uyarınca gecikme zammı alınır.
Sürekli ve geçici görev yolluğu avanslarını süresinde mahsup veya iade etmeyenler ile taahhütnamelerinde ayrıca bir faiz oranı belirtilmeyen borçlulardan genel hükümlere göre gecikme zammı alınır.
Yukarıda çeşitleri sayılanlar dışında kalan alacakların hangi tarihten itibaren ne oranda faize tabi tutulacağı, Bakanlıktan sorularak alınacak cevaba göre belirlenir.
VII-Zamanaşımı Süresi, Başlangıcı, Kesilmesi ve Durması
Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacakların zamanaşımı süresi, başlangıcı, kesilmesi ve durması aşağıda açıklanmıştır.
a) 6183 Sayılı Kanuna Tabi Alacaklar
Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı olup, 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilmesi gereken alacaklar, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar.
Söz konusu Kanunun 103’üncü maddesi hükmü gereğince;
1-Ödeme,
2-Haciz uygulaması,
3-Cebren tahsil ve takip işlemleri sonucunda yapılan her çeşit tahsilat,
4-Ödeme emri tebliği,
5-Mal bildirimi, mal edinme ve mal artışlarının bildirilmesi,
6-Yukarıdaki fıkralarda sayılan işlemlerden herhangi birinin kefile veya yabancı şahıs ve kurum temsilcilerine uygulanması veya bunlar tarafından yapılması,
7-İhtilaflı amme alacaklarında adli makamlarca bozma kararı verilmesi,
8-Alacağın teminata bağlanması,
9-Adli makamlarca icranın ertelenmesine karar verilmesi,
10-İki kamu idaresi arasında mevcut bir borç için alacaklı kamu idaresi tarafından borçlu kamu idaresine borcun ödenmesi için yazı ile müracaat edilmesi,
zamanaşımını keser. Kesilmenin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılı başından itibaren zamanaşımı yeniden işlemeye başlar. Zamanaşımının bir bozma kararı ile kesilmesi halinde, zamanaşımı başlangıcı yeni vade gününün rastladığı; alacağın teminata bağlanması veya icranın adli makamlarca durdurulması hallerinde zamanaşımının başlangıcı teminatın kalktığı ve durma süresinin sona erdiği tarihin rastladığı; takvim yılını izleyen takvim yılının ilk günüdür.
Aynı Kanunun 104’üncü maddesi hükmü gereğince, borçlunun yabancı memlekette bulunması, hileli iflas etmesi veya mirasının tasfiyesi dolayısıyla hakkında takibat yapılmasına imkan yoksa bu hallerin devamı süresince zamanaşımı işlemez. Zamanaşımı, yukarıda sayılan sebeplerin kalktığı günün bitmesinden itibaren başlar veya durmasından evvel başlamış olan süresinin işlemesine devam eder.
b) 818 Sayılı Borçlar Kanununa Tabi Olan Alacaklar
Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı olup, 818 sayılı Borçlar Kanununa göre tahsil edilmesi gereken alacaklar, haksız suretle mal ediniminden dolayı açılacak dava zarar görenin verdiğini geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her halde bu hakkın doğduğu tarihten başlayarak 10 yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar.
Söz konusu Kanuna göre zamanaşımı, alacağın vadesinin geldiği tarihten itibaren başlar; alacağın vadesinin dolması bir bildirime bağlı ise zamanaşımı, bu bildirimin yapılabileceği günden itibaren işlemeye başlar.
Aynı Kanunun 133’üncü maddesi hükmü gereğince;
1-Borçlu, borcunu kabul ettiği, borcuna ve faizine mahsuben bir miktar para ödediği, rehin verdiği veya kefil gösterdiği,
2-Alacaklı dava veya def’i dava dolayısıyla mahkemeye veya hakeme başvurmakla veya icra takibatına ya da iflas masasına müdahale ile hakkını istediği,
takdirde zamanaşımı kesilir. Zamanaşımı kesilince, kesilme tarihinden itibaren yeni zamanaşımı süresi işlemeye başlar. Zamanaşımının kesilmesi, borçlunun borcunu bir senetle kabullenmesi veya mahkeme kararı ile olması halinde yeni süre 10 yıldır.
Borçlar Kanununun 132’nci maddesinde belirtilen hallerde zamanaşımı durur. Bu durum ortadan kalktığında zamanaşımı, kaldığı yerden işlemeye devam eder.
c) Özel Kanunlarındaki Hükümlere Tabi Olan Alacaklar
Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacaklar, kanunlarında belirtilen özel hükümlere göre takip ve tahsil edilir.
Zamanaşımından sonra borçlular tarafından rızaen yapılan ödemeler kabul edilir.
Yukarıda açıklanan esaslara göre; vezne, mutemet, tahsildar ve ambar açıklarında açığın öğrenildiği, yersiz ödemelerde dairesinin bildirmesi üzerine yetkili birimin öğrendiği, sözleşmeye bağlı alacaklarda taahhüdün bozulduğu, ilama bağlı alacaklarda ilamın borçluya tebliğ edildiği, mutemet avanslarından doğan alacaklarda ilgili kanununda belirtilen mahsup süresinin bittiği, yolluk avanslarından doğan alacaklarda 6245 sayılı Kanunda belirtilen mahsup sürelerinin dolduğu tarih, zamanaşımının başlangıcıdır.
Ayniyat hesaplarının denetimi sonucunda görülen açıklarda, fiil cezai nitelikte değilse zamanaşımının başlangıcı, raporun düzenlendiği tarihtir.
VIII-Alacakların Terkin ve Af İşlemleri
Kurum hesaplarında kayıtlı alacaklardan af kanunları kapsamına girenlerin terkin işlemleri, ilgili af kanunu hükümleri ve Maliye Bakanlığınca yapılacak düzenlemelere göre sonuçlandırılır.
Hesabının İşleyişi
Madde 97- Kişilerden alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1- Bütçe giderleri hesabına borç kaydedilmek suretiyle fazla ve yersiz verildiği, gerek yılı içerisinde, gerekse yılı geçtikten sonra tespit edilenler; Sayıştay ve mahkemece tazmin hükmedilenler ile zamanaşımına uğratılan alacaklardan dolayı Sayıştay tarafından sorumluları adına tazmin hükmedilen tutarlar bu hesaba borç, tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
2- Aylık ve ücretlerden fazla ve yersiz kesilerek Emekli Sandığına veya Sosyal Sigortalar Kurumuna gönderilen paraların tamamı bu hesaba borç, kurum hissesini teşkil eden miktar tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600-Gelirler Hesabına, noksan kesilen gelir vergisi 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına, kişiye ödenmesi gereken miktar ise 333-Emanetler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Ayniyatın çalınmasından, kaybedilmesinden, kanunsuz veya yersiz harcanmasından doğan zararlara ait olmak üzere dairelerce bildirilen miktarlarla, Sayıştay, mahkemece hüküm altına alınan tutarlar, bu hesaba borç 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
4-Sayım sonucu, noksanlığı tespit edilip sayım noksanları hesabına alınan tutarlardan sorumluları belirlenenlerin rayiç değeri bu hesaba borç (kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasındaki aleyhte fark, 630-Giderler Hesabına borç); kayıtlı değeri 197-Sayım Noksanları Hesabına, kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasındaki lehte fark, tahsilinde bütçeye mal edilmek üzere 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
5-Avans ve kredi hesaplarında kayıtlı tutarlardan süresi içerisinde mahsup edilmeyen miktarlarla, avans alan şahsın herhangi bir sebeple kısmen veya tamamen zimmetine geçirdiği tutarlar bu hesaba borç, ilgili avans ve kredi hesaplarına alacak kaydedilir.
6-Kurum gelirlerini tahsil etmeye yetkili bulunan memurların zimmetlerine geçirdikleri tahsilat tutarları, bir taraftan sorumluları adına bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
7-Emanet niteliğindeki hesaplarda herhangi bir şahıs veya daire adına kayıtlı bulunan tutarlardan, fazla verilenler ile söz konusu hesaplardan karşılığı olmaksızın yapılan ödemeler bu hesaba borç, ilgili emanet hesabına alacak kaydedilir.
8-Yılı içerisinde bütçeden fazla veya yersiz ödendiğinin anlaşılması üzerine üst yönetici tarafından tahakkukun iptali nedeniyle ödeneğine iade edilmesi gerektiği bildirilen tutarlardan;
a)Giderler hesabına yazılmış olanlar bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına alacak, bu hesaba borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına borç, 630-Giderler Hesabına alacak kaydedilir.
b)Herhangi bir varlık hesabına yansıtılmış olanlar bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına alacak, bu hesaba borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına borç, ilgili varlık hesabına alacak kaydedilir.
Söz konusu tutarlar aynı zamanda 903-Kullanılacak Ödenekler Hesabına borç, 904-Ödenekler Hesabına alacak kaydedilir.
Bu tür tutarların 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına veya ilgili varlık hesabına alacak kaydı yapılmış olduğu takdirde, bu işlem ters kayıtla kapatılır.
9-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan takipsizlik nedeniyle zamanaşımına uğratıldığı Sayıştay ilamı veya idari makamlarca karar altına alınan tutarlar, zamanaşımına uğratan sorumluları borçlandırmak ve eski borç kayıtlarını kapatmak üzere bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
10-Geçici kabulü yapılarak yapılmakta olan yatırımlar hesabından ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılan işlere ilişkin kesin kabul sırasında müteahhitten alacaklı olunması durumunda, alacak tutarı tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydedilir.
11-Bu hesapta kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlardan;
-Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gerekenler bir taraftan 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç; bu hesaba alacak kaydedilir.
-Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmeyenler ise 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
2- Sayıştay tarafından tebliğ edilen ilam içerisinde daha önce kişilerden alacaklar hesabına alınarak takipsizlik nedeniyle zamanaşımına uğratılmış paraların bulunduğu anlaşıldığı takdirde bu tutarlar, zamanaşımına uğratan sorumluları borçlandırmak ve eski borç kayıtlarını kapatmak üzere bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.
3-Fazla veya yersiz ödenmesinden dolayı muhasebe yetkilisince doğrudan kişilerden alacaklar hesabına alınan paraların, kısmen veya tamamen yersiz veya yanlışlıkla alındığı anlaşıldığı takdirde kayıtlardan çıkarılması gereken tutarlar bu hesaba alacak, 600-Gelirler Hesabına (yılı geçtikten sonra 630-Giderler Hesabına) veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
4-Fazla veya yersiz olarak tahakkuk ettirildiği anlaşılan faiz tutarları bu hesaba alacak, 600-Gelirler Hesabına borç kaydedilir.,
5-Herhangi bir kanun veya kararla bu hesapta kayıtlı alacaklardan kısmen veya tamamen kaydı silinmesi gerekenler bu hesaba alacak, kayda alındığı yıl silinenlerden tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gerekenler 600-Gelirler Hesabına diğerleri ise 630-Giderler Hesabına, kayda alındığı yıldan sonra silinenler ise 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
15 Stoklar
Madde 98- Bu hesap grubu, kurum ambar ve atölyelerinde; satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak yada tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıldan az bir sürede kullanılacak veya paraya çevrilebilecek varlıkların izlenmesi için kullanılır. Stoklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı
151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı
152 Mamuller Hesabı
153 Ticari Mallar Hesabı
150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 99- Bu hesap, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere edinilen tüketim mal ve malzemesi ile hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 100- İlk madde ve malzemehesabının borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir
a) Borç
1- İlk madde ve malzemeniteliğinde bir mal alındığında Bütçe Giderleri Hesabına borç, Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak, diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2- Sayım sonucunda fazla çıkan tutarlar bu hesaba borç, 397- Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1- Kullanılmak üzere ambardan çıkışı yapılan ilk madde ve malzemebu hesaba alacak, 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.
2- İlk madde ve malzemelerden yapılan ayni bağış ve yardımlar bu hesaba alacak, 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.
3- Sayım sonucunda eksik çıkan ilk madde ve malzeme tutarları bu hesaba alacak, 197- Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.
4- İlk madde ve malzemelerden satılan tutarlar, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, satış bedeli; 800- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 100- Kasa Hesabı veya 102- Banka Hesabına ve 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç, diğer taraftan aradaki olumlu fark 600- Gelirler Hesabına alacak, olumsuz fark 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.
5- İlk madde ve malzemelerden yarı mamuller-üretim veya mamul haline gelenler bu hesaba alacak, 151-Yarı Mamuller-Üretim Hesabı veya 152-Mamuller Hesabı borç kaydedilir.
151 Yarı mamuller-üretim hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 101- Bu hesap, henüz tam mamul haline gelmemiş ancak direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden belli oranlarda pay almış üretim aşamasındaki mamullerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 102- Yarı mamuller-üretim hesabının borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir
a) Borç
Yarı mamuller-üretim niteliğinde bir mal alındığında Bütçe Giderleri Hesabına borç, Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak, diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1- Kullanılmak üzere ambardan çıkışı yapılan yarı mamuller-üretimler bu hesaba alacak, 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.
2- Kullanılmak üzere ambardan çıkışı yapılan demirbaş niteliğindeki yarı mamuller-üretim bu hesaba alacak, 25- Maddi Duran Varlıklar Hesap grubundaki ilgili hesaplara borç kaydedilir.
3- Yarı mamuller-üretimlerden yapılan ayni bağış ve yardımlar bu hesaba alacak, 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.
4- Sayım sonucunda eksik çıkan yarı mamuller-üretim tutarları bu hesaba alacak, 197- Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.
5- Yarı mamuller-üretimlerden satılan tutarlar, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, satış bedeli; 800- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 100- Kasa Hesabı veya 102- Banka Hesabına ve 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç, diğer taraftan aradaki olumlu fark 600- Gelirler Hesabına alacak, olumsuz fark 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.
6- Yarı mamuller-üretimlerden mamul haline gelenler bu hesaba alacak, 152-Mamuller Hesabına borç kaydedilir.
152 Mamuller Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 103- Bu hesap, mamul üretim çalışmaları sonunda elde edilen ve satışa hazır hale gelmiş bulunan mamullerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 104- Mamuller hesabının borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir
a) Borç
Mamuller niteliğinde bir mal alındığında Bütçe Giderleri Hesabına borç, Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak, diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1- Kullanılmak üzere ambardan çıkışı yapılan mamuller bu hesaba alacak, 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.
2- Mamullerden yapılan ayni bağış ve yardımlar bu hesaba alacak, 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.
3- Sayım sonucunda eksik çıkan mamuller tutarları bu hesaba alacak, 197- Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.
4- Mamullerden satılan tutarlar, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, satış bedeli; 800- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 100- Kasa Hesabı veya 102- Banka Hesabına ve 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç, diğer taraftan aradaki olumlu fark 600- Gelirler Hesabına alacak, olumsuz fark 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.
153 Ticari Mallar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 105- Bu hesap, kurumlarca herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan satmak amacı ile alınan ticari mallar ve benzeri kalemlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 106- Ticari mallar hesabının borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Ticari mal niteliğinde bir mal alındığında Bütçe Giderleri Hesabına borç, Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak, diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1- Kullanılmak üzere ambardan çıkışı yapılan ticari mallar bu hesaba alacak, 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.
2- Mamullerden yapılan ayni bağış ve yardımlar bu hesaba alacak, 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.
3- Sayım sonucunda eksik çıkan ticari mal tutarları bu hesaba alacak, 197- Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.
4- Ticari mallardan satılan tutarlar, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, satış bedeli; 800- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 100- Kasa Hesabı veya 102- Banka Hesabına ve 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç, diğer taraftan aradaki olumlu fark 600- Gelirler Hesabına alacak, olumsuz fark 630- Giderler Hesabına borç kaydedilir.
16 Ön Ödemeler
Madde 107- Bu hesap grubu, bütçe içi veya bütçe dışı olarak veyahut emanet niteliğindeki hesaplardan verilen ön ödeme niteliğindeki her türlü avans, kredi ve akreditifler ile mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerin izlenmesi için kullanılır.Harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla;ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi giderler ve her yıl merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenecek tutarların altında kalan giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabilir. Ön ödemeler niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur;
160 İş Avans ve Kredileri Hesabı
161 Personel Avansları Hesabı
162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı
164 Akreditifler Hesabı
165 Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabı
160 İş Avans ve Kredileri Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 108- Bu hesap, kurumca mevzuatı gereğince bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen iş avans ve kredilerinin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 109- İş avans ve kredileri hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-İş Avans ve Kredi Çeşitleri
Bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilecek iş avansı ve açılacak kredilerin çeşitleri aşağıda gösterilmiştir.
1- Mutemetlere verilen avanslar,
2-Yabancı konuk ve heyetlerin ağırlanması için görevlendirilecek mihmandarlara verilen avanslar,
3-Avans sınırlarını aşan giderler için mutemetler adına açılan krediler,
4-Yabancı ülkelerde yapılacak satın almalar için görevlendirilen mutemetler adına bankalar nezdinde açtırılan krediler,
oluşturur.
II- Mutemetlerin Görevlendirilmesi, Avans ve Kredi Verilmesi ve Mahsubu
Mutemetlerin görevlendirilmesi ve bu mutemetlere verilen avansların harcama ve mahsubuna ilişkin işlemler aşağıda açıklanmıştır.
a) Harcama Yetkilisi Mutemedi Görevlendirilmesinde Uyulacak Esaslar
Kurumun her bir harcama birimi için ayrı ayrı mutemet görevlendirilir.
Harcama yetkilisi, ilk görevlendirmede ve değişiklik halinde mutemetlerin adını, soyadını ve unvanlarını, bir yazı ile ilgili birime bildirirler. Bu yazılar bir dosyada saklanır.
b) Avansın Verilmesi ve Harcanması
Bütçe sınıflandırmasının herhangi bir ekonomik kodunun 2’nci düzeyinden verilmiş olan avansın mahsubu yapılmadan, belirlenen limiti aşmasa bile aynı ekonomik kodun 2’nci düzeyinden yeniden avans verilemez. Ancak, başka bir ekonomik kodun 2’nci düzeyinden istenilen avans, mutemede tanınan limiti aşmadığı takdirde verilebilir.
Bir iş için verilen avans yalnız o işe harcanır. Avans alınmadan harcama yapılamaz. Avansın verildiği tarihten önce yapılan harcamalara ait belgeler kabul edilmez.
c) Avansların Mahsubu
Her mutemet aldığı avanstan harcadığı tutarlara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri avansın verildiği tarihten itibaren en çok bir ay içinde vermek ve artan parayı iade etmekle yükümlüdür. Mutemet işin tamamlanmasından sonra bir aylık sürenin bitimini beklemeksizin avans artığını iade etmek ve hesabını kapatmak zorundadır.
Mutemet mali yılın sonunda bir aylık sürenin dolmasını beklemeksizin, henüz mahsubunu yaptırmadığı harcamalara ait belgeleri vermek ve artan parayı yatırmakla yükümlüdür.
Mali yılın son günlerinde mutemetlerce verilen belgelerin incelenmesi yıl sonuna kadar bitirilemediği takdirde, avans artığı mahsup döneminde kapatılmak üzere ertesi yıla devredilir. Malın teslim alındığı veya hizmetin gördürüldüğü, ancak belgelerin mahsup döneminde verileceği, dairesince mali yılın sonuna kadar muhasebe yetkilisine bildirilen mutemet avansları için de aynı şekilde işlem yapılır.
Yukarıda açıklandığı şekilde mahsup edilmeyen mutemet avansları veya iade edilmeyen avans artığı mutemet adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı’na alınarak durum mutemedin bağlı olduğu daireye bildirilir ve bu mutemede varsa gecikme cezası dahil avansın mahsubu yapılıncaya kadar bir daha avans verilmez veya adına kredi açılmaz. Mutemet hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümleri uyarınca işlem yapılır. Bu şekilde 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı’na alınan tutarlara ait olarak, avansın mahsup süresi içinde düzenlenmiş olan mahsup evrakının sonradan teslim edilmesi durumunda, avans mahsup edilmekle birlikte, avansın mahsup veya iade edilmesi gerektiği tarihten itibaren hesaplanacak gecikme faizi mutemetten tahsil edilir.
III-Kredi İşlemleri
Mutemetler için tespit olunan avans sınırlarını aşan giderler için, yeterli ödeneği bulunmak koşulu ile dairesinin göstereceği lüzum üzerine mutemetler adına herhangi bir banka veya kasa nezdinde kredi açtırılabilir.
Açılacak krediler için dairesince düzenlenecek “muhasebe işlem fişi” ne; yapılacak hizmetin niteliği, açılması istenilen kredinin tutarı, bütçe tertibi hangi banka veya kasa nezdinde ve kimin adına açılacağına ilişkin açıklamalar ile mutemedin tatbik imzasını gösterir dairesince onaylı iki adet sirküler bağlanarak muhasebe yetkilisine verilir. İşin niteliğine, toplu veya ayrıntılı oluşuna göre mutemede imza karşılığında yeteri kadar kredi ödeme emri (Örnek-46) verilir. Verilen kredi ödeme emrinin yaprak sayısı ile numaraları, nezdinde kredi açılan banka veya kuruma bildirilir ve mutemedin imza sirkülerinden biri gönderilir.
Kredi ödeme emirleri, mal alındıkça veya hizmet gördürüldükçe mutemetlerce düzenlenir. Birinci parçası parasını almak üzere alacaklıya verilir; ikinci parçası tahakkuk belgelerine bağlanır. Dipkoçanı olan üçüncü parça ise sonradan mahsup belgeleriyle birlikte muhasebe yetkilisine verilir.
Adına kredi açılan mutemet, krediden kendi adına kredi ödeme emri düzenleyip para alamaz. Bu husus muhasebe yetkilisince, nezdinde kredi açılan bankaya bir yazı ile bildirilir.
Devlet Malzeme Ofisinden veya diğer kamu kuruluşlarından yapılacak satın almalar için açılacak kredilerde para, gönderme emri ile doğrudan ilgili kuruluşun hesabına aktarılacağından kredi ödeme emri kullanılmaz. Açılan kredi tutarının harcanmayan kısmının, kurum hesabına aktarılması mal veya hizmet satın alınan ilgili kuruluşa bildirilir.
IV-Kredilerin Mahsubu
Adına kredi açılan mutemet, harcanan paralara ait mahsup belgelerini bağlı bulunduğu tahakkuk birimine teslim eder. Dairesince tahakkuk işlemleri tamamlanarak mahsup belgeleri ödeme emri ekinde verilir. Muhasebe yetkilisince kredinin mahsubu sağlanır.
Her mutemet, adına açılan krediden harcadığı tutarlara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri kredinin açıldığı tarihten itibaren en çok üç ay içinde, ancak her halde yıl sonunda muhasebe yetkilisine vermekle yükümlüdür. Mutemet, işin tamamlanmasından sonra üç aylık sürenin bitimini beklemeksizin kredi artığını, düzenleyeceği kredi ödeme emri ile bankaya yatırmak zorundadır. Kamu kuruluşlarından yapılacak alımlar için açılan kredilerin harcanmayan kısmının hesaba aktarılması, dairesince mal veya hizmetin alındığı ilgili kuruluşa bildirilir.
Açılan krediler üç ay içerisinde mahsup edilmediği takdirde, durum ilgili daireye bildirilerek harcanan paralara ait belgeler ve artan para geri istenir.
Mali yılın son günlerinde mutemetlerce verilen belgelerin incelenmesi yıl sonuna kadar bitirilemediği takdirde, kredi artığı mahsup döneminde kapatılmak üzere ertesi yıla devredilir. Malın teslim alındığı veya hizmetin gördürüldüğü, ancak belgelerin mahsup döneminde verileceği, dairesince mali yılın sonuna kadar muhasebe yetkiline bildirilen krediler için de aynı şekilde işlem yapılır.
V-Bir Mutemet Üzerinde Bulunan Avans ve Kredinin Başka Bir Mutemede Devri
Bir mutemede verilen avansın veya adına açılan kredinin, herhangi bir nedenle başka bir mutemede devrine harcama yetkilisince gerek görüldüğü takdirde, dairesince yeniden bir muhasebe işlem fişi düzenlenerek muhasebe yetkilisine gönderilir. Kredinin devri halinde, yeni mutemedin iki nüsha imza sirküleri de muhasebe işlem fişine eklenir. Muhasebe işlem fişinde kredinin devrinin yapılacağı açıkça belirtilir. Devir tarihine kadar yapılmış olan harcamalar, eski mutemetçe mahsup edildikten sonra kalan avans veya kredi artığı, muhasebe yetkilisince iş avans ve kredileri hesabına borç ve alacak kaydedilerek eski mutemedin hesabı kapatılır, yeni mutemet borçlandırılır.
Devredilen avans veya kredinin mahsup süresinin başlangıcı, avans veya kredinin eski mutemede verildiği veya açıldığı tarihtir.
Hesabın İşleyişi
Madde 110- İş avans ve kredileri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1- Mutemetlere verilen avanslar bu hesaba borç, ödenmesi gereken tutar 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
2-Mutemetler adına kasa veya banka nezdinde açılan krediler bu hesaba borç, ilgisine göre 333-Emanetler Hesabına, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
3-Mutemetlere verilen avans veya açılan kredilerin tamamı ya da bir kısmı harcama yetkilisinin izniyle başka bir mutemede devredildiği takdirde, devredilen avans ya da kredi tutarı, yeni mutemet adına bu hesaba borç ve eski mutemet adına bu hesaba alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Verilen iş avans ve kredilerinden yapılan giderlere ilişkin kanıtlayıcı belgeler geldiğinde harcama tutarı, bir taraftan bu hesaba alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 630-Giderler Hesabına ya da varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.
2-Verilen avans veya banka nezdinde açtırılan kredilerden nakden iade edilenler bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı bulunan avans ve kredi tutarlarından süresi içerisinde mahsup veya iade edilmeyenler bu hesaba alacak, sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
4-Yıl sonunda bu hesapta kayıtlı tutarlardan mahsup dönemine aktarılanlar bu hesaba alacak, 165-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına borç kaydedilir.
161 Personel Avansları Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 111- Bu hesap, mevzuatı uyarınca verilen sürekli ve geçici görev yolluğu avansları, ödeme gününden önce ödenmesine karar verilen maaş ve ücret ödemeleri karşılığı gibi verilen avansların izlemesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 112-Personel avansları hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Yolluk Avansları
6245 sayılı Harcırah Kanununun 59 uncu maddesi hükmü uyarınca verilecek sürekli ve geçici görev yolluğu avanslarının ödenmesi ve mahsubuyla ilgili hususlar aşağıda açıklanmıştır.
a) Sürekli Görev Yolluğu Avansları
Bu avanslar, Harcırah Kanunu’nda sürekli görev yolluğu alabileceği belirtilenlere harcırah miktarının önceden tayin ve tespiti mümkün olmayan hallerde verilir. Kendisine sürekli görev yolluğu avansı verilen kişi, gideceği yere varış tarihinden itibaren bir ay içinde usulüne göre hazırlayacağı bildirimi dairesine verir. Bildirimde gösterilen miktarın, verilen avanstan fazla veya noksan olması halinde Harcırah Kanununun 59 uncu maddesi uyarınca işlem yapılır.
Süresinde mahsup belgeleri gelmediği takdirde, bildirimin alınarak gönderilmesini sağlamak için durum dairesine bildirilir. Bildirim vermeyen memur hakkında aynı Kanunun 59’uncu maddesi fıkrası uyarınca işlem yapılır.
Sürekli görev yolluğu avanslarında memur ve ailesi atandığı memuriyet mahalline gitmişse, varışları tarihinden itibaren bir ay sonunda; memur gitmemiş, aile götürülmemiş veya getirilmemişse avansın verildiği tarihten başlamak üzere genel hükümlere göre faiz aranır. Varış tarihi olarak memur veya hizmetlinin yeni görevine fiilen başladığı tarih esas alınır.
Sonradan verilen emirle sürekli görev yolluğuna esas olan tayinden vazgeçildiği için paranın geri alınması gerektiği takdirde, faizin başlangıcı, iptal emrinin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen 15 inci günün sonunda, bugün tatile rastlarsa tatili izleyen günden başlar.
b) Geçici Görev Yolluğu Avansları
Harcırah Kanunu hükümlerine göre, memuriyet mahalleri dışında bir yere geçici görev, kurs, tedavi, sınav gibi amaçlarla gönderilenlere verilen avansların; asıl memuriyet mahalline dönüşten itibaren bir ay içerisinde bildirimin dairesince muhasebe birimine verilerek mahsup işleminin yaptırılması ve varsa artan paranın iade edilmesi gerekir. Süresi içerisinde mahsup belgelerini vermeyen, artan parayı iade etmeyen veya mahsup belgelerini verdiği halde artan parayı iade etmeyenler hakkında 6245 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi uyarınca işlem yapılır. Geçici görev yolluğu avansı alanların, süresi içerisinde mahsup belgelerini vermemesi veya artan parayı iade etmemesi halinde, asıl memuriyet mahalline dönüşlerinden itibaren bir ay sonundan başlamak üzere faiz alınır.
Bir kişiye, almış olduğu avansı mahsup etmeden başka bir görevlendirme nedeniyle yeniden avans verildiği takdirde, bir aylık mahsup süresi, her görev için asıl memuriyet mahalline dönüş tarihi esas alınarak ayrı ayrı hesaplanır. Avans ödendikten sonra geçici görevlendirmeden vazgeçildiği için paranın geri alınması gerektiği takdirde, hesaplanacak faizin başlangıcı, vazgeçme emrinin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen 15’inci günün sonunda, bugün tatile rastlarsa tatili izleyen günden başlar.
II-Maaş ve Ücret Avansları
Çeşitli nedenlerle ödeme gününden önce ödenmesi kararlaştırılan maaş ve ücret ödemeleri personel avansları hesabına borç kaydedilerek izlenir. Ödeme günü geldiğinde ise bu hesaptan çıkarılarak bütçe giderleri hesabına aktarılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 113- Personel avansları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-6245 sayılı Kanun uyarınca verilen sürekli ve geçici görev yolluğu avansları bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
5-Yılı bütçesinden karşılanmak üzere ödeme gününden önce yapılan maaş ve ücret ödemeleri bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Verilen avanslardan harcanan tutarlar bu hesaba alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.
2-Verilen avanslardan nakden iade edilenler bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
3-Verilen avanslardan süresi içerisinde kapatılmayanlar bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
4-Yıl sonunda, bu hesapta kayıtlı tutarlardan mahsup dönemine aktarılanlar bu hesaba alacak, 165-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına borç kaydedilir.
162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 114- Bu hesap, kurumlarca mal ve hizmet alımı karşılığı olmak üzere, maddi duran varlık hesaplarını ilgilendirmeksizin yüklenicilere verilen avanslar; ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilen personel avansları ile emanetler hesabına alınan tutarlardan ilgililerine avans olarak ödenen tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 115- Bütçe dışı avans ve krediler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
Özel kanunlarında belirtilen hükümlere göre, bütçe ile ilgilendirilmeksizin verilen avanslar ile ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilen personel avansları bütçe dışı avanslardır.
a) Emanetler Hesabında Kayıtlı Paralardan Verilecek Avanslar
İlgililerce, muhasebe birimlerine yatırılarak emanetler hesabına alınan tutarlardan aşağıda belirtilen işlemlerden dolayı görevlilere bütçe dışı avans ve kredi verilebilir.
Diğer mevzuat hükümleri gereğince görevlendirilecek memurların yolluk ve diğer giderleri.
İlgili dairelerce görevlendirilen memurların kimliği, emanete alınan paraya ait alındının tarihi, numarası ve bütçe dışı avans ve kredi olarak ödenmesi istenilen paranın tutarı, bir yazı ile muhasebe birimine bildirilir. Bu yazı muhasebe işlem fişine bağlanarak bütçe dışı avans, görevlendirilen memur veya mutemedine ödenir. Görev yapıldıktan sonra, avansın mahsubunu sağlamak üzere görevli memurlarca düzenlenip, yetkililer tarafından onanmış bulunan geçici görev yolluğu bildirimi ve paranın tahsilinde verilen alındı muhasebe birimine gönderilir.
Hizmet yapıldıktan sonra bir ay içinde mahsup belgelerini vermeyenler hakkında Harcırah Kanununun 59’uncu maddesi hükmü uygulanır.
b) Ertesi Yıl Bütçesinden Karşılanmak Üzere Yapılan Maaş ve Ücret Ödemeleri
Aralık ayının 15’inde yapılan maaş ve ücret ödemelerinin ertesi yıl 01-14 Ocak dönemine karşılık gelen tutarları bu hesapta izlenir. Yeni mali yılda bu tutarlar, düzenlenecek ödeme emri ile bütçe giderleri hesabına aktarılır.
Bu tutarlar yeni yıl bütçesi ödeneklerinden karşılanacağından, avans olarak verildiği yıldan herhangi bir ödenek devri yapılmaz.
c) Yüklenicilere Teminat Karşılığı Verilen Avanslar
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 35 inci maddesi gereğince, sözleşmesinde belirtilmek ve yüklenme tutarının yüzde otuzunu geçmemek üzere yüklenicilere teminat karşılığı bütçe dışı avans ödenebilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 116- Bütçe dışı avans ve krediler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilen avans ve krediler bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
2-Aralık ayının 15’inde yapılan maaş ve ücret ödemelerinin ertesi yıl 01-14 Ocak dönemine karşılık gelen tutarları bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
3- İlgililer tarafından memur yolluğu olarak kurum adına yatırılarak emanete alınan paralardan, görevli memurlar veya mutemetlerine ödenen avanslar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
4-Yüklenicilere teminat karşılığı verilen avanslar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.Diğer taraftan 910-Teminat Mektupları Hesabına borç, 911-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir
b) Alacak
1-Verilen avans ve banka nezdinde açtırılan kredilerden nakden iade edilenler bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
2-Aralık ayının 15’inde yapılan maaş ve ücret ödemelerinden 01-14 Ocak dönemine karşılık gelen tutarlar, yeni yılın başında düzenlenecek ödeme emri ile bu hesaba alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.
3-Yüklenicilere teminat karşılığı verilen avanslardan nakden veya mahsuben iade edilenler bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına veya ilgili hesaplara borç kaydedilir.Ayrıca 911-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına borç, 910-Teminat Mektupları Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı bulunan avans ve kredi tutarlarından süresi içerisinde mahsup veya iade edilmeyenler bu hesaba alacak, sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
164 Akreditifler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 117- Bu hesap, yabancı ülkelerden yapılacak satın almalar için açılan akreditiflerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 118-Yabancı ülkelerden yapılacak satın almalar için akreditif karşılığı kredi açılmasına ilişkin harcama yetkilisi onay belgesi ve kredi izin yazısı düzenlenir.
Tahakkuka bağlanan kredinin mahsubuna ilişkin belgeler geldiğinde akreditifin mahsubu sağlanır.
Açılmış akreditiflere ilişkin kredi artıkları ertesi yıla devredilmekle birlikte ödenekleri tenkis edilir. Ancak, tenkis belgesinde iptal edilen ödeneğin akreditif karşılığı krediye ait olduğu belirtilir. Devredilen akreditif karşılığı kredi artıklarının karşılığı yeni yıl bütçesinde açılacak özel bir tertibe ödenek kaydolunur.
Açılacak akreditiflere ilişkin olarak kur farkı doğmaması için banka nezdindeki kredi işlemlerinin, döviz kurunun esas alındığı aynı gün içinde sonuçlandırılması zorunludur.
Hesabın İşleyişi
Madde 119-Akreditifler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Yabancı ülkelerden yapılacak satın almalar için bankalar nezdinde akreditif karşılığı açtırılan krediler bu hesaba borç, ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Akreditif karşılığı açtırılan kredilerden yapılan mahsuplar bu hesaba alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.
2-Akreditif karşılığı açtırılan kredilerden nakden yapılan iadeler bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına borç kaydedilir.
165 Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 120-Bu hesap, bütçeden verilen avans ve kredilerden mahsup dönemine aktarılan tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 121- Mahsup dönemine aktarılan avans ve krediler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Mahsup Dönemine Aktarılan İş Avans ve Kredileri
Mali yıl içerisinde iş avans ve kredileri hesabına borç kaydedilerek verilen avans veya açılan kredilerden, harcandığı halde belgeleri muhasebe birimine verilemeyenlerin dairesinin bildirmesi üzerine veya belgeleri verildiği halde mali yıl sonuna kadar incelenememesi nedeniyle mahsubu yapılamayan avans ve kredi tutarları saklı tutulan aynı miktardaki ödenekleri ile birlikte mahsup dönemine aktarılır.
Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilere ilişkin harcama belgeleri, mahsup dönemi içinde verildiğinde geçen yıl bütçe mahsupları hesabına borç kaydı yapılarak mahsup işlemi yapılır ve saklı tutulan ödenekler kapatılır.
Mahsuba ilişkin harcama belgelerinin, avans veya kredinin verildiği veya açıldığı tarih ile en geç ait olduğu bütçe yılının son günü arasındaki bir tarihi taşıması gerekir.
Mahsup dönemi sonuna kadar nakden veya mahsuben kapatılmayan avans tutarları ilgili mutemet adına kişilerden alacaklar hesabına alınarak avans hesabı kapatılır ve buna ait ödenek tenkis edilir.
II-Mahsup Dönemine Aktarılan Personel Avansları
Personel avansları hesabına borç kaydedilerek ödenen tutarlar; mahsup belgeleri mali yıl sonuna kadar muhasebe birimine verilemediği veya belgeleri verildiği halde mali yıl sonuna kadar incelenemediği takdirde, saklı tutulan aynı miktardaki ödenekleri ile birlikte ertesi yıl içerisinde kapatılmak üzere mahsup dönemine aktarılır.
Devredilen tutarlara ait mahsup belgeleri, mahsup dönemi içerisinde muhasebe birimine verildiğinde geçen yıl bütçe mahsupları hesabına kaydedilerek mahsup işlemi yapılır ve saklı tutulan ödenekler kapatılır.
Mahsup dönemi sonuna kadar nakden veya mahsuben kapatılmayan avans tutarları ilgilileri adına kişilerden alacaklar hesabına alınarak avans hesabı kapatılır ve buna ait ödenek tenkis edilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 122-Mahsup dönemine aktarılan avans ve krediler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Yılı bütçesinden karşılanmak üzere verilen iş avans ve kredileri ile personel avanslarından, mahsup dönemine aktarılanlar bu hesaba borç, ilgisine göre 160-İş Avans ve Kredileri Hesabı veya 161-Personel Avansları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerle ilgili harcama belgeleri muhasebe birimine geldiğinde, tutarı bir taraftan 834-Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabına borç, bu hesaba alacak, diğer taraftan 630-Giderler Hesabına ya da varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden yapılan tahsilat bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan süresi içerisinde kapatılmayanlar bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
19 Diğer Dönen Varlıklar
Madde 123- Bu hesap grubu, dönen varlık niteliği taşıyan, fakat yukarıdaki hesap gruplarına girmeyen diğer dönen varlıkların izlenmesi için kullanılır. Diğer dönen varlıklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı
191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı
197 Sayım Noksanları Hesabı
190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 124- Bir dönemde indirilemeyen ve izleyen döneme devreden katma değer vergisi bu hesapta izlenir.
Katma değer vergisi indirilinceye kadar bu hesapta bekletilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 125-Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Ay sonlarında İndirilecek KDV Hesabının, Hesaplanan KDV Hesabı ile karşılaştırılması sonucunda indirilecek katma değer vergisi hesabının borç kalanı hesaplanan katma değer vergisinin alacak kalanından fazla ise fazla olan tutar bu hesaba borç kaydedilir.
b) Alacak
İzleyen dönemde İndirilecek KDV Hesabı ile Hesaplanan KDV Hesabının karşılaştırılmasında, Hesaplanan KDV Hesabının alacak kalanı, Devreden KDV Hesabı ile karşılaştırılarak yapılacak indirimler bu hesaba alacak, 391-Hesaplanan KDV Hesabına borç kaydedilir.
191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 126- Bu hesap, mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 127-İndirilecek Katma Değer Vergisi hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda belirtilmiştir.
a) Borç
Kurumun mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan giderin toplam tutarı 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, kesintiler 360- Ödenecek Vergi ve Fonlar veya ilgili diğer hesaplara alacak, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak; Diğer taraftan KDV’siz tutar 630-Giderler Hesabına veya aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaba borç, indirilecek Katma Değer Vergisi bu hesaba borç, KDV’li tutar 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
Ay sonlarında bu hesabın ve devreden katma değer vergisi hesabının borç kalanları, hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak kalanı ile karşılaştırılarak;
a- İndirilecek katma değer vergisi hesabı kalan verirse aradaki fark bu hesaba alacak, 190-Devreden KDV Hesabına borç,
b- Hesaplanan katma değer vergisi hesabı kalan verirse aradaki fark 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına alacak, 391-Hesaplanan KDV Hesabına borç, kaydedilir.
197 Sayım Noksanları Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 128- Bu hesap, yapılan sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, döviz, alınan çek, menkul kıymet ve stok noksanlıklarının geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 129-Sayım noksanları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Sayım sonucunda noksan çıkan değerler bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir.
b) Alacak
1- Bu hesapta kayıtlı tutarlardan sorumluları belirlenenlerin rayiç değeri 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına, (varsa kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasındaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına) borç; kayıtlı değeri bu hesaba, (varsa kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasındaki lehte fark tahsilinde bütçeye mal edilmek üzere 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.
2- Bu hesapta kayıtlı tutarlardan bulunan veya aynen tazmin edilenler bu hesaba alacak ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.
ONUNCU BÖLÜM
Duran Varlıklara İlişkin Hesap ve İşlemler
2-Duran Varlıklar
Madde 130- Bu ana hesap grubu, bir yıldan veya normal faaliyet döneminden daha uzun sürelerle, kamu idaresi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için kullanılmak amacıyla edinilen ve ilke olarak bir yılda veya normal faaliyet dönem içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülmeyen varlık unsurlarını kapsar.
Duran varlıklar; menkul varlıklar, faaliyet alacakları, kurum alacakları, mali duran varlıklar, maddi duran varlıklar, maddi olmayan duran varlıklar, gelecek yıllara ait giderler hesap grupları şeklinde bölümlenir.
21 Menkul Varlıklar
Madde 131- Bu hesap grubu, kurumca bir yıldan uzun süreyle elde tutulan altın, gümüş vb. kıymetli madenler ile antika niteliğindeki eşya, para ve pul gibi diğer çeşitli menkul varlıkların izlenmesi amacıyla kullanılır. Menkul varlıklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
217 Menkul Varlıklar Hesabı
217 Menkul Varlıklar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 132- Bu hesap, her ne şekilde olursa olsun kuruma ait olarak muhasebe birimlerine intikal eden altın, gümüş, pırlanta vb. kıymetli madenler ile antika niteliğindeki eşya, para, pul gibi menkul varlıklar ve konvertibl olmayan yabancı paralardan bir yıldan uzun süre ile elde tutulacak olanların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 133- Menkul varlıklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Menkul Varlıkların Çeşitleri
Bu hesapta izlenmesi gereken menkul varlıklar; altın; gümüş; değerli maden ve taşlardan yapılmış her türlü takı eşyası ile antik değeri olan eşyalar; her türlü antika para ve pullardır.
Teslim edilen ve kıymeti bilinmeyen menkul varlıklardan bu Yönetmelik hükümlerine göre muhafaza edilecekleri belirtilenler kıymet takdiri yapıldıktan sonra muhasebe ve ilgili defterlere kaydedilir.
II-Menkul Varlıkların Alınması, Saklanması veya Verilmesi
Yukarıda çeşitleri sayılan menkul varlıklar, teslim alındığında alındı düzenlenerek alındının birinci nüshası teslim edene verilir. Alındıda, menkul kıymetin cinsi, adedi, numarası, varsa ayarı ve tutarı gibi tüm nitelikleri ayrıntılı olarak gösterilir.
Menkul varlıklar, üzerlerinde yardımcı defter sıra numarası taşıyan torba veya zarflar içerisinde uygun bir bölümde saklanır.
Hesabın İşleyişi
Madde 134 - Menkul varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Sayım sonucunda fazla çıkan menkul varlıklar tutarı bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak; fazlalığın sebebi ortaya konduğunda ise 397-Sayım Fazlaları Hesabına borç, ilgisine göre 600-Gelirler Hesabı veya diğer hesaplara alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta bulunan menkul varlıklarla ilgili olarak ay sonlarında yapılan değerleme sonucu lehte meydana gelen fark bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Menkul varlıklardan gönderilenler, bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
2- Sayım sonucunda noksan çıkan menkul varlık tutarları, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir. Noksanlığın sebebi ortaya konduğunda ise rayiç bedeli üzerinden sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına, (kayıtlı tutarı ile rayiç bedel arasında varsa aleyhte fark 630-Giderler Hesabına) borç; kayıtlı tutarı 197-Sayım Noksanları Hesabına, (kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasında varsa lehte fark 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.
3-Bu hesapta bulunan menkul varlıklarla ilgili olarak ay sonlarında yapılan değerleme sonucu aleyhte meydana gelen fark bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
22- Faaliyet alacakları
Madde 135- Bu hesap grubu, kurumca gelir olarak tahakkuk ettirilen yıl veya normal faaliyet döneminden daha uzun bir sürede tahsili öngörülen her türlü vergi, resim, harç gelirleri ile mal veya hizmet satış gelirlerinden kaynaklanan senetli ve senetsiz alacakların izlenmesi için kullanılır.
Bu grupta yer alan tutarlardan süresi bir yılın altına inenler, dönen varlıklar ana hesap grubu içerisindeki ilgili hesaplara aktarılır. Faaliyet alacakları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
220 Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı
222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
220 Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 136- Bu hesap, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen bir yıldan uzun vadede tahsili gereken, gelirlerden alacakların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 137- Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Vergilendirme bölümünden verilen tahakkuk tutarları bu hesaba borç, 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Maddi duran varlıkların bir yıldan fazla süreli taksitli satılması durumunda; satış bedeli bu hesaba, varsa birikmiş amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkmış yeniden değerleme artışları 522 Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, (varsa maddi duran varlığın satış bedeli ile net değeri arasında olumsuz fark 630-Giderler Hesabına) borç, maddi duran varlığın kayıtlı değeri ilgili maddi duran varlık hesabına (varsa maddi duran varlığın satış bedeli ile net değeri arasında olumlu fark 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı) alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabında kayıtlı alacaklardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba alacak 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı / Alıcılar Hesabına borç kaydedilir.
2-Tahakkuktan yapılan terkin ve tenziller bu hesaba alacak, yılı içinde 600-Gelirler Hesabına (yılı geçtikten sonra 630-Giderler Hesabına) borç kaydedilir.
3-Tahakkuk eden gelirlerden alacaklardan, tecil ve tehir edilenler bu hesaba alacak, 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 138- Bu hesap, mevzuatı gereğince Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan bir yıldan uzun süreyle tecil veya tehir edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 139-Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Tecil ve Tecilin Kaldırılması
Vergi Usul Kanunu, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve özel kanunları gereğince yapılan tecil ve tecillerin kaldırma işlemlerini izlemek ve bunlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmasını sağlamak amacıyla, muhasebe bölümünde servisler itibariyle ayrı ayrı tecil defteri (Örnek-47) düzenlenir. Tecil defteri; önce genel bölüme, genel bölümden geriye kalan kısım da vergi ve gelir türlerine göre alt bölümlere ayrılarak tutulur.
İlgili servislerden gönderilen tecil fişi ve kaldırma yazıları, tecil defterinin önce genel bölümüne, daha sonra da vergi ve gelir türleri itibariyle ilgili alt bölümlere, cilt ve sıra numaraları birbirini izleyecek şekilde kaydedilir. Bu kayıt sırasında tecil fişi ve kaldırma yazılarından; takipsiz alacakları ilgilendirenler takipsiz bölüme; takipli alacakları ilgilendirenler takipli bölüme kaydedilir.
Tecil fişi ve kaldırma yazılarının işlenmesinden sonra defterin genel bölümünden alınan sıra numarası ilgili alt bölümlere, alt bölümlerdeki sıra numarası ise genel bölüme ilinti numarası olarak yazılır.
Tecil defterinin genel bölümü ile vergi ve gelir türlerine ilişkin bölümlerinin ayrı ayrı toplamları alınır. Bu toplamlardan, tecil bölümü “takipsiz” ve “takipli” sütun toplamlarının gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabının borç toplamına; kaldırma bölümü “takipsiz” ve “takipli” sütun toplamlarının ise aynı hesabın alacak toplamına eşit olması gerekir.
II-Tecilli ve Tehirli Alacakların Terkin İşlemleri
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan terkin edilenlere ilişkin belgeler muhasebe servisine gönderildiğinde, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle yevmiye kayıtlarına kaydedilerek terkin edilen tutarlar kayıtlardan çıkarılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 140-Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan bir yıldan uzun süreyle tecil ve tehir edilenler bu hesaba borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan tecil ve tehir edilen alacaklardan, tecil ve tehiri kaldırılanlar bu hesaba alacak, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan dönem sonunda tecil süresi bir yılın altına inenler bu hesaba alacak, dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
23 Kurum Alacakları
Madde 141- Bu hesap grubu, kurumun vadesi bir yıldan fazla olmak üzere diğer kamu idarelerine verdiği borçlardan kaynaklanan alacakların izlenmesi amacıyla kullanılır.
Bu grupta yer alan tutarlardan süresi bir yılın altına inenler, dönen varlıklar ana hesap grubu içerisindeki ilgili hesaplara aktarılır. Kurum alacakları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı
232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 142-Bu hesap, yılı bütçe kanunu veya ilgili mevzuatına dayanılarak bir yıldan uzun süreyle nakit olarak verilen borçlardankaynaklanan alacaklar, ana paraya eklenen faizler ve kur farklarının izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 143- Kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabının borç ve alacak kaydı aşağıda açıklanmıştır.
a) Borç
1- Bütçedeki ödeneğine dayanılarak bir yıldan uzun süreyle verilen borçlar bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı alacaklara ilişkin olarak hesaplanan işlemiş faizlerden alacağın aslına ilave edilenler bir taraftan bu hesaba borç, 600- Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen borçların anaparası ve faizleri karşılığı yapılan tahsilat bir taraftan 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç; anaparası bu hesaba, faizleri 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
2- Kurumunca bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen borçlardan herhangi bir nedenle tenzil veya terkini gereken tutarlar bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
3-Dönem sonunda vadesine bir yıl ve daha az süre kalan tutarlar dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki 132-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
24 Mali Duran Varlıklar
Madde 144- Bu hesap, kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşlar ile mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler ve bu sermayelerin işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kuruluşlara ikrazen verilen tutarların izlenmesi için kullanılır.
Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur;
240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 145- Bu hesap, kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşların sermayesine iştirak edilen tutarlar ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kuruluşlara ikrazen verilen ve mahsup edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 146- Mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
Mali kuruluşların gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştirakler rayiç değerleri ile bu hesaba kaydedilir. Sermayesine iştirak edilen mali kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımların bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mali kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerekir. Sermaye iştiraklerinin değerlemesi sonucu ortaya çıkan artış ve azalışlar da ilgili mali kuruluşların kayıtlarına uygun olarak bu hesaba kaydedilir. Değerleme artış veya azalışlarının birbirine uygun şekilde hesaplara yansıtılmasında ilgili mali kuruluşların değerleme işlemi sonucu ortaya çıkan yeni değerler esas alınır. Mali kuruluşlarca yapılan yeniden değerleme işlemlerine ilişkin belgeler kuruma gönderilir. Muhasebe birimi sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapar. Sermaye hareketlerine ilişkin belgelerin birer kopyası muhasebeleştirme belgesine eklenir.
Bu hesaba kayıt yapılmasını gerektiren her bir işlemin belgesi en geç bir ay içinde muhasebe birimine intikal ettirilir. Söz konusu işlemlerden bütçe gelir ve gider hesaplarını ilgilendirenlere ilişkin kayıtların mahsup dönemi sonuna kadar, ilgili hesaplara kaydedilmek suretiyle yapılması zorunludur.
Hesabın İşleyişi
Madde 147- Mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Ödeneğine dayanılarak nakden verilen sermaye bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Mali kuruluşlara verilen sermayenin işletilmesi sonucunda ortaya çıkan ve özel kanunlarında sermayeye eklenmesine yetki verilen karlar, bir taraftan bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. Bu tutar, bütçeye ödenek kaydedildikten sonra 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Nakden iade alınan sermayeler bir taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 102-Banka Hesabına borç; diğer taraftan bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2-Mali kuruluş faaliyet zararlarının ödenmiş sermayesinden mahsup edilmesi halinde tutarı, bu idarelerce düzenlenen ve yetkili organlarınca onaylanan bilanço ve ayrıntılı cetvellere dayanılarak 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, bu hesaba alacak; 630-Giderler Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 148- Bu hesap, mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayelerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 149- Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
Mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştirakler rayiç değerleri ile bu hesaba kaydedilir. Sermayesine iştirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımlardan bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerekir. Sermaye iştiraklerinin değerlemesi sonucu ortaya çıkan artış ve azalışlar da ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların kayıtlarına uygun olarak bu hesaba kaydedilir. Değerleme artış veya azalışlarının birbirine uygun şekilde kurum hesaplarına yansıtılmasında ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların değerleme işlemi sonucu ortaya çıkan yeni değerler esas alınır. Mal ve hizmet üreten kuruluşlarca yapılan yeniden değerleme işlemlerine ilişkin belgeler kuruma gönderilir. Muhasebe birimi sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapar. Sermaye hareketlerine ilişkin belgelerin birer kopyası muhasebeleştirme belgesine eklenir.
Bu hesaba kayıt yapılmasını gerektiren her bir işlemin belgesi en geç bir ay içinde muhasebe birimine intikal ettirilir. Söz konusu işlemlerden bütçe gelir ve gider hesaplarını ilgilendirenlere ilişkin kayıtların mahsup dönemi sonuna kadar, ilgili hesaplara kaydedilmek suretiyle yapılması zorunludur.
Hesabın İşleyişi
Madde 150- Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Ödeneğine dayanılarak nakden verilen sermaye bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Duran varlıklar içinde yer alan taşınır ve taşınmaz mallardan sermayeye eklenmek amacıyla mal ve hizmet üreten kuruluşlara verilenlerin, kayıtlı değerinden birikmiş amortismanı düşüldükten sonraki değeri bu hesaba, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç; kayıtlı değeri ise ilgili duran varlık hesabına alacak kaydedilir.
3-Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen tutarlardan mal ve hizmet üreten kuruluşlara sermaye olarak verilenler bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir.
4-Mal ve hizmet üreten kuruluşlara verilen sermayenin işletilmesi sonucunda ortaya çıkan ve özel kanunlarında sermayeye eklenmesine yetki verilen karlar, bir taraftan bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. Bu tutar, bütçeye ödenek kaydedildikten sonra 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Nakden iade olunan sermayeler bir taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 102-Banka Hesabına borç; diğer taraftan bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2-Sermaye olarak verilen taşınır veya taşınmaz mallar geri alındığı takdirde, kayıtlı tutarı bir taraftan bu hesaba alacak, diğer taraftan ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.
3-Mal ve hizmet üreten kuruluş faaliyet zararlarının ödenmiş sermayesinden mahsup edilmesi halinde tutarı, bu idarelerce düzenlenen ve yetkili organlarınca onaylanan bilanço ve ayrıntılı cetvellere dayanılarak 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, bu hesaba alacak; 630-Giderler Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
25 Maddi Duran Varlıklar
Madde 151- Bu hesap grubu, kurumunca faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlık kalemlerinin ve bunlarla ilgili birikmiş amortismanların izlenmesi için kullanılır.
Maddi duran varlıklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
250 Arazi ve Arsalar Hesabı
251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı
252 Binalar Hesabı
253 Tesis, Makine, Cihaz ve Aletler Hesabı
254 Taşıtlar Hesabı
255 Demirbaşlar Hesabı
256 Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı
259 Yatırım Avansları Hesabı
Hesap Grubuna İlişkin İşlemler
Madde 152-Maddi duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Maddi Duran Varlıkların Hesaplara Alınması
Edinilen maddi duran varlıklar, maliyet bedeli ile hesaplara alınır. Bağış veya hibe olarak edinilen maddi duran varlıklar Ayniyat Yönetmeliğinde belirtildiği şekilde değerlemesi yapıldıktan sonra hesaplara alınır.
Dönem sonlarında yeniden değerleme ve amortismana tabi tutulan maddi duran varlıkların miktar ve değerlerinde, satılma, başka bir birime devredilme, kaybolma, çalınma, yanma, kırılma, bozulma gibi nedenlerle ortaya çıkan eksilmeler mali hizmetler birimince muhasebe birimine bildirilir. Bunun üzerine kayıtlar güncellenir.
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olup hesaplarda yer almayan maddi duran varlıklardan envanter ve değerlemesi yapılanlar tahakkuk birimince bildirildikçe muhasebe birimince ilgili maddi duran varlık hesabına borç, Net Değer/Sermaye hesabına alacak kaydedilmek suretiyle hesaplara alınır.
Henüz kayıtlara alınmamış olan maddi duran varlıklardan herhangi bir nedenle elden çıkarılanlar, önce, elden çıkarma değeriyle, muhasebe birimince ilgili maddi duran varlık hesabına borç, Net Değer/Sermaye hesabına alacak kaydedilmek suretiyle hesaplara kaydedilir.
Değeri Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı aşmayan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar, maddi duran varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmeden doğrudan doğruya gider yazılabilir.
II-Yapılmakta Olan Yatırımlara İlişkin İşlemler
Yapılmakta olan yatırımlar, bütçeye gider kaydıyla ödendiğinde bir taraftan bütçe giderleri hesabına borç ilgili hesaba alacak diğer taraftan yapılmakta olan yatırımlar hesabına borç gider yansıtma hesabına alacak kaydedilir. Bütçeye gider kaydıyla edinilen yapılmakta olan yatırımlara ilişkin ödeneklerin, bütçenin ekonomik sınıflandırmasında “Sermaye Giderleri” bölümüne ait olması gerekir.
Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen maddi duran varlıklar, geçici kabul işlemi tamamlandıktan sonra ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılır.
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği yıldan önce başlayan ve hakediş ödemesi yapılan, yapılmakta olan yatırımlara ait tutarlar, ilk hakediş ödemesi yapıldığında yapılmakta olan yatırımlar hesabına borç, Net Değer/Sermaye hesabına alacak kaydedilerek muhasebe işlem fişiyle kayıtlara alınır. Söz konusu yapılmakta olan yatırıma ait geçmiş yıllar ödemelerini gösteren taahhüt kartının onaylı bir örneği muhasebe işlem fişine eklenir.
Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen her iş için ayrı bir taahhüt dosyası tutulur.
III-Maddi Duran Varlıkların Yeniden Değerleme İşlemleri
Kurum bilançosunda amortismana tabi varlıkları ve bu varlıklar üzerinden ayrılmış amortismanları, üç yıllık fiyatlar genel düzeyindeki artış toplamı Maliye Bakanlığınca belirlenen miktarı geçerse, her hesap dönemi sonu itibariyle Maliye Bakanlığınca belirlenecek esas ve usullere göre aşağıdaki şekilde yeniden değerlemeye tabi tutarlar.
1-Bilanço varlıkları ve bu varlıklar için geçmiş yıllarda ayrılmış olan amortismanlar, yeniden değerlemenin yapılacağı yıla ait oran ile çarpılmak suretiyle yeniden değerlenir.
2-Yeniden değerleme neticesinde doğacak değer artış ve azalışları, bir taraftan ilgili maddi duran varlık hesabına kaydedilirken, karşılıkları da diğer taraftan yeniden değerleme artışları hesabına kaydedilir.
Değer artışı, amortismana tabi varlıkların yeniden değerlemesinden önceki net bilanço varlık değerlerinin, bu kıymetlere yeniden değerleme oranının tatbikinden sonra bulunacak net bilanço varlık değerlerinden indirilmesi suretiyle bulunur.
Net bilanço varlık değeri, varlıkların bilanço varlıklarında yazılı değerlerinden, birikmiş amortismanın düşülmesi suretiyle bulunan miktarı ifade eder.
3-Bir hesap dönemi sonu itibariyle yapılacak değerlemede Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranı esas alınır.
4-Hesap dönemi içinde edinilen amortismana tabi varlıklar için edinildiği dönem için yeniden değerleme yapılmaz.
5-Değerleme, mali yıl sonu veya raporlama dönemi itibariyle yapılır.
6-Bir varlığın defter değerinin değerleme sonucundaki artış tutarı öz kaynaklar ana hesap grubu içindeki yeniden değerleme artışları hesabına ilave edilir. Bir varlık herhangi bir nedenle elden çıkarılmışsa yeniden değerleme artışı da hesaplardan çıkarılır. Yeniden değerleme artışları hesabına kaydedilmiş tutarlar ilgili varlık tamamen amorti edildikten sonra Net Değer/Sermaye hesap grubuna aktarılabilir.
7- Üç yıllık fiyatlar genel düzeyindeki azalış toplamı yüzde 25’i geçerse, her hesap dönemi sonu itibariyle Bakanlıkça belirlenecek esas ve usullere göre maddi duran varlıklar ve bunlara ait amortismanların değerleri azaltılır.
IV-Maddi Duran Varlıkların Amortisman İşlemleri
Amortisman, bir varlığın maliyetinin, öngörülen hizmet süresi boyunca dönemlere dağıtılmasıdır.
Bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için aşağıdaki hükümlere göre amortisman ayrılır.
Amortismana tabi varlıklar;
a-Birden fazla muhasebe döneminde kullanılması beklenen,
b-Sınırlı bir hizmet süresi olan,
c-Bir kamu idaresi tarafından mal ile hizmet üretim ve tedarikinde kullanılan ve/veya kurum içi genel yönetim amaçları için elde tutulan varlıklardır.
Amortismana tabi bir varlığın, maliyet bedeli, varlığın hizmet süresi boyunca her muhasebe döneminde sistemli bir şekilde dağıtılır. Her muhasebe döneminde varlıkların amortismana tabi değeri üzerinden amortisman gideri ayrılır ve muhasebe kayıtlarına yansıtılır. Amortisman tutarı gider olarak muhasebeleştirilir. Bir varlığın kullanımından elde edilebilecek ekonomik fayda tüketildikçe, bu tüketimi yansıtabilmek amacıyla varlığın defter değeri amortisman gideri uygulanarak azaltılır.
Amortisman süresi, kıymetlerin varlık hesaplarına dahil olduğu yıldan başlar. Uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları maddi duran varlık çeşitlerine göre Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Maddi duran varlıklar, yeniden değerlemenin yapıldığı hesap döneminde, yeni değerleri üzerinden amortismana tabi tutulur.
Arazi ve arsalar, yapılmakta olan yatırımlar ve yatırım avansları amortismana tabi değildir.
Amortismana tabi olup, yangın, deprem, su basması gibi afetler neticesinde değerini tamamen veya kısmen kaybedildiği tespit edilen varlıklar için meclis kararıyla ayrı ayrı belli edilecek "fevkalade ekonomik ve teknik amortisman nispetleri" uygulanabilir.
V-Amortismana Tabi Varlıkların Satılması
Amortismana tabi varlıkların satılması halinde alınan bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark gelir veya gider hesaplarına kaydedilir. Amortisman ayrılmış olan varlıkların net değeri, kayıtlı değerden ayrılmış amortismanlar ve varsa yeniden değerleme artışları düşüldükten sonra kalan tutardır. Devir ve trampa satış hükmündedir.
Amortismana tabi varlık grupları için bilançonun dipnotlarında aşağıdaki açıklamalar yapılır:
a) Kullanılan amortisman yöntemleri,
b) Varlıklar için uygulanan hizmet süreleri veya amortisman oranları,
c) Döneme ilişkin toplam amortisman tutarı,
d) Amortismana tabi varlıkların amortisman öncesi değerleri ve bu varlıklarla ilgili birikmiş amortismanlar.
250 Arazi ve Arsalar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 153- Bu hesap, kurumun her türlü arazi ve arsalarının izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 154- Arazi ve arsalar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1- Bütçeye gider kaydedilmek suretiyle edinilen arsa ve araziler, maliyet bedeli üzerinden bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenmesi gereken tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2- Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan arsa ve arazilerden envanteri yapılanların tespit edilen değerleri bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
3- Bedelsiz olarak kişilerden kuruma intikal eden arsa ve araziler tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Satılan arsa ve arazilerin satış bedeli 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabın veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
Diğer taraftan arsa ve arazilerin kayıtlı değeri bu hesaba, kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında varsa lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak (kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında varsa aleyhte fark 630-Giderler Hesabına borç), bütçe gelirleri hesabına kaydedilen tutar 805-Gelir Yansıtma Hesabına, borç kaydedilir.
2-Taksitle satılan arsa ve arazilerin, satış bedelinden tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına borç; arsa ve arazilerin kayıtlı değeri bu hesaba, kayıtlı değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına (kayıtlı değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark varsa 630-Giderler Hesabına borç) alacak kaydedilir.
Satış bedelinden yapılan tahsilat 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar 800-Bütçe Gelirleri Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Bütçeye gelir kaydedilen tutar 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına alacak kaydedilir.
3- Belediye, bağlı idare veya birliklerden diğer kamu idarelerine bedelsiz olarak devredilen arsa ve araziler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
4-Kişilere bedelsiz olarak verilen arsa ve araziler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
5-Üzerine inşaat yapılmak suretiyle veya başka şekillerde arsa ve arazi vasfı ortadan kaldırılarak başka bir maddi duran varlığa dönüştürülen veya eklenen arsa ve araziler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, tespit edilen değeri üzerinden ilgili maddi duran varlık hesabına borç, aradaki fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (aleyhte fark ise 630-Giderler Hesabına borç) kaydedilir.
251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 155- Bu hesap, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş kuruma ait her türlü yol, köprü, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark vb. yapıların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 156-Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip, yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen yeraltı ve yer üstü düzenlerine ilişkin tutarlar yatırımın tamamlanıp geçici kabulün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir.
2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan kurum malı olan yeraltı ve yerüstü düzenlerinden envanteri yapılanların tespit edilen değerleri bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
3- Bedelsiz olarak kişilerden intikal eden değerler tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522- Yeniden Değerleme Farkları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Satılan yer altı ve yer üstü düzenlerinin satış bedeli, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasında varsa lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına borç) ayrılan amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, satış bedeli 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2-Taksitle satılan yer altı ve yerüstü düzenlerinin satış bedeli 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına (faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahsil edilecek tutarlar 220 Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına), ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, borç; kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark varsa 630-Giderler Hesabına borç) kaydedilir.
3- Belediye, bağlı idare veya birliklerde diğer kamu idarelerine bedelsiz olarak devredilen varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522 Yeniden Değerleme Farkları Hesabına borç kaydedilir.
5-Geçici kabulü yapılarak yapılmakta olan yatırımlar hesabından bu hesaba aktarılan işlere ilişkin kesin kabul sırasında müteahhitten alacaklı olunması durumunda, alacak tutarı tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
252 Binalar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 157-Bu hesap, her türlü binalar ile bunların ayrılmaz parçalarının izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 158-Binalar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Bütçeye gider kaydıyla satın alınan binaların maliyet bedeli bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenmesi gereken tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen bina yapımına ilişkin tutarlar binanın tamamlanıp geçici kabulün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir.
3-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan kurum malı binalardan envanteri yapılanların tespit edilen değerleri bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bedelsiz olarak kişilerden intikal eden binalar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
5-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522 Yeniden Değerleme Farkları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Satılan binaların satış bedeli 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasında varsa lehte fark 600-Gelirler Hesabına (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına borç) alacak; bütçeye gelir kaydedilen tutar 805-Gelir Yansıtma Hesabına, ayrılan amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522 Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, diğer kamu idareleri adına ayrılan paylar 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
2-Taksitle satılan binaların satış bedelinden tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına, 630-Giderler Hesabına, ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına borç; binaların kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark varsa 630-Giderler Hesabına borç) alacak kaydedilir.
Satış bedelinden yapılan tahsilat 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Bütçeye gelir kaydedilen tutar 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 120- Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı / Alıcılar Hesabına alacak kaydedilir.
3- Belediye, bağlı idare veya birliklerde diğer kamu idarelerine bedelsiz olarak devredilen varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.
4-Her ne surette olursa olsun yıkılarak bina olma vasfı ortadan kalkan binalar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, farkı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. Bu işlem sonucu arsa ve arazi niteliği kazanan yerler takdir edilen değerleri üzerinden ilgili hesaplara kaydedilir.
5-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına borç kaydedilir.
6-Geçici kabulü yapılarak yapılmakta olan yatırımlar hesabından bu hesaba aktarılan işlere ilişkin kesin kabul sırasında müteahhitten alacaklı olunması durumunda, alacak tutarı tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
253 Tesis, Makine, Cihaz ve Aletler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 159-Bu hesap, her türlü makine, tesis, cihaz ve aletler ile bunların eklentileri ve yükleme, boşaltma, aktarma makine ve gereçlerinin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 160-Tesis, makine, cihaz ve aletler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip yapılmakta olan yatırımlar hesabına yansıtılan tesis, makine ve cihazlara ilişkin tutarlar, yatırımın tamamlanıp geçici kabulünün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bütçeye gider kaydıyla edinilip bedeli defaten ödenen tesis, makine ve cihaz tutarları, bir taraftan 830-Bütçe Giderleri veya ilgili diğer hesaplara borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
3-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan kurum malı tesis, makine ve cihazlardan envanteri yapılanlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bedelsiz olarak kişilerden intikal eden tesis, makine ve cihazlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
5-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1- Satılan tesis, makine ve cihazların satış bedeli, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına borç) ayrılan amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, satış bedeli 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2-Taksitle satılan tesis, makine ve cihazların satış bedeli 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına, (faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahsil edilecek olan tutarlar 220 Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına), ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, borç; kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark varsa 630-Giderler Hesabına borç) kaydedilir.
3- Belediye, bağlı idare veya birliklerde diğer kamu idarelerine bedelsiz olarak devredilen varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.
4-Yıkılmak, eskimek ve ömrünü tamamlamak gibi nedenlerle tesis, makine ve cihaz olma vasfı ortadan kalkan tesis, makine ve cihazlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
5-Görevliler tarafından kişisel kusurları nedeniyle tamamen hasara uğratılan tesis, makine ve cihazlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç; rayiç bedeli üzerinden 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
6-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına borç kaydedilir.
7-Geçici kabulü yapılarak yapılmakta olan yatırımlar hesabından bu hesaba aktarılan işlere ilişkin kesin kabul sırasında müteahhitten alacaklı olunması durumunda, alacak tutarı tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
254 Taşıtlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 161-Bu hesap taşıtların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 162-Taşıtlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Bütçeye gider kaydıyla edinilen taşıtların tutarları, bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan kurum malı taşıtlardan envanteri yapılanlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
3- Bedelsiz olarak kişilerden intikal eden taşıtlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
5-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Satılan taşıtların satış bedeli 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına borç) ayrılan amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, satış bedeli 805-Gelir Yansıtma Hesabına, borç kaydedilir.
2-Taksitle satılan taşıtların satış bedeli 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına, (faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahsil edilecek tutarlar 220 Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına), ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, borç; kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark varsa 630-Giderler Hesabına borç) kaydedilir.
3- Belediye, bağlı idare veya birliklerde diğer kamu idarelerine bedelsiz olarak devredilen varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.
4-Kaza, eskimek ve ömrünü tamamlamak gibi nedenlerle taşıt olma vasfı ortadan kalkan taşıtlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
5-Görevliler tarafından kişisel kusurları nedeniyle tamamen hasara uğratılan taşıtlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç; rayiç bedeli üzerinden 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
6-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına borç kaydedilir.
255 Demirbaşlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 163-Bu hesap, kurum faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi uzun süre kullanılabilen malların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 164-Demirbaşlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Bütçeye gider kaydıyla edinilen demirbaş tutarları, bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir
2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan demirbaşlardan envanteri yapılanlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
3-Bedelsiz olarak intikal eden demirbaşlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Satılan demirbaşların satış bedeli, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına borç) ayrılan amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, satış bedeli 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2-Taksitle satılan demirbaşların satış bedeli 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına, (faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahsil edilecek tutarlar 220 Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabına), ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, borç; kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark varsa 630-Giderler Hesabına borç) kaydedilir.
3- Belediye, bağlı idare veya birliklerde diğer kamu idarelerine devredilen varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.
4-Eskimek ve ömrünü tamamlamak gibi nedenlerle demirbaş olma vasfı ortadan kalkan demirbaşlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
5-Görevliler tarafından kişisel kusurları nedeniyle tamamen hasara uğratılan demirbaşlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç; rayiç bedeli üzerinden 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
6-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına borç kaydedilir.
256 Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 165-Bu hesap, yukarıda belirtilen hesapların hiçbirinin kapsamına girmeyen özellikle kendi bölümlerinde tanımlanamayan diğer maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 166-Diğer maddi duran varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda belirtilmiştir
a) Borç
1-Maddi duran varlıklardan arazi ve arsalar, yeraltı ve yerüstü düzenleri, binalar, tesis, makine ve cihazlar, taşıtlar, demirbaşlar kapsamına girmeyip, bütçeye gider kaydıyla edinilen maddi duran varlık tutarları, bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak, diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir
2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan kurum malı diğer maddi duran varlıklardan envanteri yapılanlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
3- Bedelsiz olarak kişilerden intikal eden diğer maddi duran varlıklar, tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Satılan diğer maddi duran varlıkların satış bedeli, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına borç) ayrılan amortismanı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, satış bedeli 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2- Belediye, bağlı idare veya birliklerde diğer kamu idarelerine devredilen varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.
3-Eskimek ve ömrünü tamamlamak gibi nedenlerle maddi duran varlık olma vasfı ortadan kalkan diğer maddi duran varlıklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
4-Görevliler tarafından kişisel kusurları nedeniyle tamamen hasara uğratılan diğer maddi duran varlıklar, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç; rayiç bedeli üzerinden 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
5-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına borç kaydedilir.
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
Hesabın Niteliği
Madde 167-Bu hesap, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 168-Birikmiş amortismanlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Maddi duran varlıklar hesapları için ayrılan amortisman tutarları yıl sonunda bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
2-Yıl sonunda maddi duran varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değerleme artışı ilgili maddi duran varlık hesabına borç; amortisman tutarlarındaki artış bu hesaba, maddi duran varlık değer artışı ise 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Borç
1-Amortismana tabi tutulduktan sonra her ne suretle olursa olsun kayıtlardan çıkarılan maddi duran varlık tutarlarının ayrılan amortisman tutarı bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
2-Yıl sonunda maddi duran varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değerleme azalışı ilgili maddi duran varlık hesabına alacak; amortisman tutarlarındaki azalış bu hesaba, maddi duran varlık değer azalışı ise 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına borç kaydedilir.
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 169- Bu hesap, yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak olan, her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerle ilgili harcamaların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 170- Yapılmakta olan yatırımlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Gerek yılı içerisinde gerekse yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarlar, bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
Söz konusu tutar taahhütler hesabında izlenen yıllara sari bir taahhüde ilişkin bir ödeme ise 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç, 920-Gider Taahhütleri Hesabına alacak kaydedilir.
2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan yapılmakta olan yatırımlardan envanteri yapılanların tespit edilen değerleri bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği yıldan önce başlayan ve hakediş ödemesi yapılan işlere ait tutarlar, ilk hakediş ödemesinde bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir.
2-Henüz tamamlanmadan satış, devir ve benzeri yollarla elden çıkarılan iş tutarlarının elden çıkarma bedeli, 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; elden çıkarma bedeli 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, (aradaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına borç) maliyet bedeli bu hesaba alacak (aradaki lehte fark ise 600-Gelirler Hesabına alacak), kaydedilir.
259 Yatırım Avansları Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 171-Bu hesap, yurt içi veya dışından sözleşmeye dayanılarak edinilen maddi duran varlıklarla ilgili olarak verilen yatırım avanslarının izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 172-Müteahhitlere, yılı için geçerli sözleşmeler ile ilgili Kanunu uyarınca gelecek yıl ya da yıllara geçerli sözleşmeler için, sözleşmelerinde hüküm bulunması şartıyla, belirtilen oranlarda, hizmet yerine getirildikçe mahsubu yapılmak üzere, teminat karşılığı avans verilebilir. Özel kanunlarındaki hükümler uyarınca müteahhitlere verilecek avanslar hakkında özel mevzuatlarındaki düzenlemelere göre işlem yapılır.
Avans teminatı olarak teminat mektubu, devlet tahvilleri, hazine bonoları ve hazine kefaletini haiz tahviller kabul edilir. Bu avanslar sözleşmelerindeki hükümlere göre mahsup edilir.
Avans konusu sözleşme iptal edildiği takdirde, müteahhide verilen avans tutarı kişilerden alacaklar hesabına alınarak yatırım avansları hesabı kapatılır.
Avans teminatı paraya çevrilerek müteahhidin kişilerden alacaklar hesabına alınan borcu kapatıldıktan sonra artan bir tutar varsa, iade edilmek üzere emanetler hesabına kaydedilir. Paraya çevrilmiş olan avans teminatı olarak alınan değerler ise hesaplardan çıkarılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 173- Yatırım avansları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Maddi duran varlık edinim işleri nedeniyle sözleşmelerine dayanılarak müteahhitlere verilen avanslar bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenmesi gereken tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Yatırım avansı karşılığında teminat olarak alınan değerler ilgili hesaplara kaydedilir.
b) Alacak
1-Verilen avanslardan yapılan mahsuplar bu hesaba alacak, ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.
2-Taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi nedeniyle feshedilen sözleşmeler üzerine henüz mahsup edilemeyen avans tutarı bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç; teminatı paraya çevrildiğinde ise tutarı 102-Banka Hesabına borç, alacak miktarı 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına, kalanı ilgilisine ödenmek üzere 333-Emanetler Hesabına alacak kaydedilir.
26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar
Madde 174- Bu hesap grubu, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve kurumun belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen giderler ile belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar gibi varlıklar ile bunlar için hesaplanan birikmiş amortismanların kaydı için kullanılır. Maddi olmayan duran varlıklar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
260 Haklar Hesabı
264 Özel Maliyetler Hesabı
268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
Hesap Grubuna İlişkin İşlemler
Madde 175- Maddi olmayan duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Maddi Olmayan Duran Varlıkların Hesaplara Alınması
Edinilen maddi olmayan duran varlıklar, maliyet bedeli ile hesaplara alınır. Bağış veya hibe olarak edinilenler değerlemesi yapıldıktan sonra hesaplara alınır.
Kuruma ait maddi olmayan duran varlıkların değerleri birimler itibariyle kaydedilir. Dönem sonlarında yeniden değerleme ve amortismana tabi tutulan maddi olmayan duran varlıkların miktar ve değerlerinde satılma, başka bir birime devredilme, kaybolma, çalınma, yanma, kırılma, bozulma gibi nedenlerle ortaya çıkan eksilmeler ilgili tahakkuk dairesinin ayniyat sorumlusu ve harcama yetkilisince muhasebe birimine bildirilir. Bunun üzerine kayıtlar güncellenir.
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olup kurum hesaplarında yer almayan maddi olmayan duran varlıklardan envanter ve değerlemesi yapılanlar tahakkuk birimince bildirildikçe muhasebe yetkilisince ilgili maddi olmayan duran varlık hesabına borç, Net Değer/Sermaye hesabına alacak kaydedilmek suretiyle hesaplara alınır. Henüz kayıtlara alınmamış olan maddi olmayan duran varlıklardan herhangi bir nedenle elden çıkarılanların öncelikle elden çıkarma değeriyle kayıtlara alınması gerekir.
Değeri Maliye Bakanlıkça belirlenen tutarı aşmayan maddi olmayan duran varlıklar bu hesaplarla ilişkilendirilmeden doğrudan doğruya gider yazılabilir. Maddi olmayan duran varlıklardan kayda alınmamasına karar verilenler gerekçeleriyle bilançonun dipnotlarında belirtilir.
II-Maddi Olmayan Duran Varlıkların Yeniden Değerleme İşlemleri
Yönetmeliğe tabi kurum ve kuruluşların bilançolarına dahil maddi olmayan duran varlıkları ve bu varlıklar üzerinden ayrılmış olup bilançolarında gösterilen amortismanları, üç yıllık fiyatlar genel düzeyindeki artış toplamı yüzde 25’i geçerse, her hesap dönemi sonu itibariyle Maliye Bakanlığınca belirlenecek esas ve usullere göre aşağıdaki şekilde yeniden değerlemeye tabi tutarlar.
1-Bilanço varlıkları ve bu varlıklar için geçmiş yıllarda ayrılmış olan amortismanlar, yeniden değerlemenin yapılacağı yıla ait oran ile çarpılmak suretiyle yeniden değerlenir.
2-Yeniden değerleme neticesinde doğacak değer artış ve azalışları, bir taraftan ilgili maddi olmayan duran varlık hesabına kaydedilirken, karşılıkları da diğer taraftan yeniden değerleme değer artışı hesabına kaydedilir.
Değer artışı, amortismana tabi varlıkların yeniden değerlemesinden önceki net bilanço varlık değerlerinin, bu kıymetlere yeniden değerleme oranının tatbikinden sonra bulunacak net bilanço varlık değerlerinden indirilmesi suretiyle bulunur.
Net bilanço varlık değeri, varlıkların bilanço varlıklarında yazılı değerlerinden, birikmiş amortismanın düşülmesi suretiyle bulunan miktarı ifade eder.
3-Bir hesap dönemi sonu itibariyle yapılacak değerlemede esas alınacak yeniden değerleme oranı, Maliye Bakanlığınca belirlenir.
4-Hesap dönemi içinde edinilen amortismana tabi varlıklar için edinildiği dönem için yeniden değerleme yapılmaz.
5-Değerleme, mali yıl sonu veya raporlama dönemi itibariyle yapılır.
6-Bir varlığın defter değerinin değerleme sonucundaki artış tutarı öz kaynaklar ana hesap grubu içindeki yeniden değerleme artışları hesabına ilave edilir. Bir varlık herhangi bir nedenle elden çıkarılmışsa yeniden değerleme artışı da hesaplardan çıkarılır. Yeniden değerleme artışları hesabına kaydedilmiş tutarlar ilgili varlık tamamen amorti edildikten sonra Net Değer/Sermaye hesap grubuna aktarılabilir.
7-Üç yıllık fiyatlar genel düzeyindeki azalış toplamı yüzde 25’i geçerse, her hesap dönemi sonu itibariyle Maliye Bakanlığınca belirlenecek esas ve usullere göre maddi olmayan duran varlıklar ve bunlara ait amortismanların değerleri azaltılır.
III-Maddi Olmayan Duran Varlıkların Amortisman İşlemleri
Tükenme payı ayrılması, bir maddi olmayan duran varlığın maliyetinin, öngörülen hizmet süresi boyunca dönemlere dağıtılmasıdır.
Bir yıldan fazla kullanılabilen maddi olmayan duran varlıklar için aşağıdaki hükümlere göre tükenme payı ayrılır.
Amortismana tabi varlıklar;
a-Birden fazla muhasebe döneminde kullanılması beklenen,
b-Sınırlı bir hizmet süresi olan,
c-Bir kamu idaresi tarafından mal ile hizmet üretim ve tedarikinde kullanılan ve/veya kurum içi genel yönetim amaçları için elde tutulan varlıklardır.
Amortismana tabi maddi olmayan duran varlığın, maliyet bedeli, varlığın hizmet süresi boyunca her muhasebe döneminde sistemli bir şekilde dağıtılır. Her muhasebe döneminde varlıkların amortismana tabi değeri üzerinden amortisman gideri ayrılır ve muhasebe kayıtlarına yansıtılır. Amortisman tutarı gider olarak muhasebeleştirilir. Bir varlığın kullanımından elde edilebilecek ekonomik fayda tüketildikçe, bu tüketimi yansıtabilmek amacıyla varlığın defter değeri amortisman gideri uygulanarak azaltılır.
Amortisman süresi, maddi olmayan duran varlığın muhasebe kayıtlarına girdiği yıldan başlar. Uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları maddi olmayan duran varlık çeşitlerine göre Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Maddi olmayan duran varlıklar, yeniden değerlemenin yapıldığı hesap döneminde yeni değerleri üzerinden amortismana tabi tutulur.
Amortismana tabi olup değerini tamamen veya kısmen kaybettiği tespit edilen maddi olmayan duran varlıklar meclis kararı ile ayrı ayrı belli edilecek "fevkalade ekonomik ve teknik amortisman nispetleri" uygulanabilir.
IV-Amortismana Tabi Maddi Olmayan Duran Varlıkların Satılması
Amortismana tabi maddi olmayan duran varlıkların satılması halinde alınan bedel ile bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark gelir veya gider hesaplarına kaydedilir. Amortisman ayrılmış olanların değeri ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan tutardır. Devir ve trampa satış hükmündedir.
Amortismana tabi maddi olmayan duran varlık grupları için bilançonun dipnotlarında aşağıdaki açıklamalar yapılır:
a) Kullanılan amortisman yöntemleri,
b) Varlıklar için uygulanan hizmet süreleri veya amortisman oranları,
c) Döneme ilişkin toplam amortisman tutarı,
d) Amortismana tabi varlıkların amortisman öncesi değerleri ve bu varlıklarla ilgili birikmiş amortismanlar.
260 Haklar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 176- Bu hesap, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 177- Haklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Bütçeye gider kaydıyla edinilen haklar bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, kesintiler ilgili hesaba, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan haklardan envanteri yapılanlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
3-Alacaklarına karşılık alınan haklar, intikale esas değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Satılan hakların satış bedeli, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
Ayrıca, kayıtlı değeri bu hesaba, net değeri ile satış bedeli arasındaki lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak, (net değeri ile satış bedeli arasındaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına borç) ayrılan amortismanı 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, satış bedeli 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2- Belediye, bağlı idare veya birliklerce diğer kamu idarelerine devredilen haklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.
3-Ortadan kalkan haklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına borç kaydedilir.
264 Özel Maliyetler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 178- Bu hesap, kiralanan gayri menkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin sürekli olarak artırılması amacıyla yapılan giderler ile bu gayri menkullerin kullanılması için yapılıp, kira süresinin sonunda mal sahibine bırakılacak olan varlıkların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 179- Özel maliyetler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Bütçeye gider kaydıyla yüklenilen özel maliyet tutarları bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer artışları bu hesaba borç, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Her ne surette olursa olsun özel maliyet olma vasfı ortadan kalkan tutarlar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkan değer artışları 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
2-Henüz amortismana tabi tutulmadan gayrimenkul sahibine terk olunan özel maliyet bedelleri bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı tutarlar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yıl sonunda yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değer azalışları bu hesaba alacak, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına ve 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına borç kaydedilir.
268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı(-)
Hesabın Niteliği
Madde 180- Bu hesap, maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 181- Birikmiş amortismanlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Maddi olmayan duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarları yıl sonunda bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
2-Yıl sonunda maddi olmayan duran varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değerleme artışı ilgili maddi olmayan duran varlık hesabına borç; amortisman tutarlarındaki artış bu hesaba, maddi olmayan duran varlık değer artışı ise 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Borç
1-Amortismana tabi tutulduktan sonra her ne suretle olursa olsun kayıtlardan çıkarılan varlık tutarları için ayrılan amortisman tutarı bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
2-Yıl sonunda maddi olmayan duran varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanların yeniden değerlemeye tabi tutulması sonucu ortaya çıkan değerleme azalışı ilgili maddi olmayan duran varlık hesabına alacak; amortisman tutarlarındaki azalış bu hesaba, maddi olmayan duran varlık değer azalışı ise 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına borç kaydedilir.
28 Gelecek Yıllara Ait Giderler
Madde 182- Bu hesap grubu, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak gelecek yıllara ait olan giderlerin izlenmesi amacıyla kullanılır.
Bu grupta yer alan tutarlardan süresi bir yılın altına inenler, giderler hesabına aktarılır. Gelecek yıllara ait giderler ve gelir tahakkukları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı
280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 183- Bu hesap, dönem içinde ödenen ancak gelecek yılların faaliyet hesaplarına ait olan giderlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 184- Gelecek yıllara ait giderler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Bütçe giderleri ile ilişkilendirilmesi gereken ve içinde bulunulan yılı takip eden yıllarda tahakkuk ettirilmesi gereken peşin ödenmiş giderler bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
Bu hesapta bulunan tutarlardan takip eden yılda gider hesaplarına yansıtılması gerekenler dönem sonunda bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
ONBİRİNCİ BÖLÜM
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara İlişkin Hesap ve İşlemler
3-Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Madde 185- Bu ana hesap grubu, bir yıl içinde geri ödenmesi gereken yabancı kaynakları kapsar.
Kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu; iç mali borçlar, dış mali borçlar, faaliyet borçları, emanet yabancı kaynaklar, ödenecek vergi ve yükümlülükler ve diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar hesap grupları şeklinde bölümlenir.
30 Kısa Vadeli İç Mali Borçlar
Madde 186- Bu hesap grubu, kurumun bir yıldan kısa vadeli olmak üzere kredi kurumlarına olan borçları, para ve sermaye piyasası araçları ile sağlanan iç mali borçları, diğer iç mali borçları ile vadesine bir yıldan az süre kalan uzun vadeli iç mali borçlarına ait anapara ve anaparaya eklenen kur farklarının izlenmesi için kullanılır. İç mali borçlar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur
300 Banka Kredileri Hesabı
304 Cari Yılda Ödenecek Tahviller Hesabı
305 Bonolar Hesabı
309 Kısa Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
300 Banka Kredileri Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 187- Bu hesap, kurumca banka ve diğer finans kuruluşlarından sağlanan kısa vadeli kredilere ilişkin tutarlar ve bu tutarlara eklenen kur farkları ile 400-Banka Kredileri Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 188- Banka kredileri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda belirtilmiştir.
a) Alacak
1- 400-Banka Kredileri Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba alacak, 400-Banka Kredileri Hesabına borç kaydedilir.
2- Gerek İller Bankasından alınan gerekse diğer bankalardan alınan borç tutarları bu hesaba alacak, banka veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
3- İller Bankasının kurum adına yaptığı işlemlerden doğan alacakları bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
b) Borç
1- İller Bankasından alınan borçlara karşılık İller Bankasınca kurum paylarından mahsubu yapılan tahsilat tutarlarından ana para bu hesaba, faiz tutarı 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, toplam tutar 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Diğer taraftan, 805-Gelir Yansıtma hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak, faiz tutarı 630-Giderler Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2- Nakit olarak ödenen borç tutarları bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
304 Cari Yılda Ödenecek Tahviller Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 189- Bu hesap, kurum nam ve hesabına ihraç edilmiş olan ve karşılığında nakit imkanı sağlayan tahviller ile özel tertip tahvillerden vadesi bir yılın altına inmiş olanların anaparası ve anaparaya eklenecek/düşülecek kur farklarının izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 190- Cari yılda ödenecek tahviller hesabının alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Tahvilleri hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olanlar bu hesaba alacak, 404- Tahviller Hesabına borç kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli olarak ihraç edilmiş bulunan tahvillerin, her faiz ödeme tarihinde, ödemeye esas kur üzerinden değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur artışı farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde aleyhte meydana gelen kur farkı, bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan geri ödenenler bu hesaba, faiz tutarı 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, tamamı ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Bütçe giderleri hesabına kaydedilen faiz tutarı 630-Giderler Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tahvillerin her faiz ödeme tarihinde ödemeye esas kur üzerinden, değerlemesi sonucu lehte oluşan kur farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde kur azalışından meydana gelen fark, bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
309 Kısa Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 191- Bu hesap, kurum tarafından alınan diğer kısa vadeli iç borçların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 192- Kısa vadeli diğer iç borçlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Alınan kısa vadeli diğer iç borç tutarları bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabına veya 102- Banka Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
Kısa vadeli diğer iç borçlardan ödenen tutarlar bu hesaba borç, 103- Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
31 Kısa Vadeli Dış Mali Borçlar
Madde 193- Bu hesap grubu, kurumun bir yıldan kısa vadeli dış mali borçları ile vadesine bir yıldan az süre kalan uzun vadeli dış mali borçlarına ait anapara ve anaparaya eklenen kur farklarının izlenmesi amacıyla kullanılır. Dış mali borçlar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
310 Cari yılda ödenecek dış mali borçlar hesabı
310 Cari Yılda Ödenecek Dış Borçlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 194- Bu hesap, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak herhangi bir dış finansman kaynağından, belirli bir geri ödeme planına göre geri ödenmek üzere sağlanan, dış borçlardan cari yılda ödenecek olanların anapara taksitleri ile anaparaya eklenecek/düşülecek kur farklarının izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 195- Cari yılda ödenecek dış borçlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki dış borçlar hesabında kayıtlı olup dönem sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olan tutarlar bu hesaba alacak, 410-Dış Mali Borçlar Hesabına borç kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlara, geri ödemelerde yabancı para cinsinden borç bakiyelerinin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda ortaya çıkan kur farkı artışları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1-Bu hesapta kayıtlı dış borçlardan dış finansman kaynağına ödenen tutarlar bu hesaba, faiz tutarı 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, tamamı ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. Ayrıca faiz tutarı 600-Giderler Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan bağış veya hibe şekline dönüşen tutarlar bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Bütçe Gelirlerine kaydedilen tutar diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan geri ödemelerde, yabancı para cinsinden borç bakiyelerinin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda ortaya çıkan kur azalış farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
32 Faaliyet Borçları
Madde 196- Bu hesap grubu, kurumun ödeme emrine bağlandığı halde henüz hak sahiplerine ödenemeyen bütçe emanetleri ve mal alınıp, hizmet gördürülerek gider tahakkuku gerçekleştirilmiş olmakla birlikte ödeneği bulunmadığı için ödenemeyen bütçeleştirilecek borçları ile kurumun mal ve hizmet alış faaliyetleri dolayısıyla ortaya çıkan borçlarının izlenmesi için kullanılır. Faaliyet borçları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
320 Bütçe Emanetleri Hesabı
322 Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabı
320 Bütçe Emanetleri Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 197- Bu hesap, mali yıl içerisinde veya sonunda ödeme emrine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 198- Bütçe emanetleri hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Bütçe Emanetlerine Alınacak Tutarlar
Herhangi bir tutarın bütçe emanetine alınabilmesi için; hizmetin yapılmış veya malın teslim edilmiş bulunması; Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğine göre bütün tahakkuk belgelerinin, tahakkuk dairelerince tamamlanarak harcama yetkilisine imzalattırılmış ödeme emri ekinde ödeme yapılmak üzere muhasebe birimine gönderilmiş olması gerekir.
Gerek mali yıl içerisinde, gerekse mali yıl sonunda nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen ödeme emri tutarları bütçeleştirilerek bu hesaba alınır. Herhangi bir tutarın bütçeye gider yazılmak suretiyle dairesi mutemedine ödendiği halde, mutemedin hak sahibine ödeme yapamaması nedeniyle en geç bir ay içerisinde muhasebe birimine geri verilmesi gereken paralar da ilgilisine ödenmek üzere bu hesaba kaydedilir.
Bütçe emanetleri hesabına alınan tutarların her biri için kayda alınma sırasında düzenlenmiş muhasebeleştirme belgesinin bir nüshası istihkak sahibine verilir. İstihkak sahibine verilmeyen muhasebeleştirme belgeleri muhasebe birimince saklanır. Herhangi bir tutarın bütçe emanetine alınması sırasında istihkak sahibinin imzası aranmaz.
Tahakkuk ettirilecek tutar, müşterek olduğu ve ayrılması mümkün bulunmadığı veya ibraz olunacak veraset ilamına bağlı bulunduğu takdirde bir tek kayıt yapılarak ortakların veya mirasçıların adları yazılır.
Tahakkuk belgeleri, harcama yetkilisine imzalattırılmış ödeme emri ekinde noksansız olarak muhasebe birimine verilmedikçe, herhangi bir tutar bütçeye gider kaydedilerek bütçe emanetine alınamaz.
II-Bütçe Emanetlerinden Yapılacak Ödemeler
Bütçe emanetine alınan tutarlardan gerek mali yıl içinde, gerekse yılı geçtikten sonra yapılacak ödemeler için muhasebe işlem fişi düzenlenir. Tutarın emanete alınması sırasında istihkak sahibine verilen veya istihkak sahibine verilemediği için muhasebe birimince saklanan muhasebeleştirme belgesinin bir nüshası muhasebe işlem fişine bağlanır. Emanete alınan tutar bir defada ödenemediği takdirde, daha sonra yapılacak ödemelere ilişkin fişe, ilk ödemeye ait fişin yevmiye tarih ve numarası yazılır.
III-Bütçe Emanetlerinde Zamanaşımı ve Zamanaşımı Dolayısıyla Gelir Kaydedilen Paraların Ödenmesi
Hesaba alındığı mali yılı izleyen beşinci yıl sonuna kadar talep edilmeyen bütçe emanetleri bütçeye gelir kaydedilir. Gelir kaydedilen tutarlar, mahkeme kararı üzerine ödenir.
Hesabın İşleyişi
Madde 199- Bütçe emanetleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilen tutarlardan herhangi bir nedenle hak sahiplerine ödenemeyenler bir taraftan bu hesaba alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 630-Giderler Hesabına ya da söz konusu tutar varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.
2-Bir istihkak karşılığı olarak daire mutemetlerine verilen paralardan, mutemetler tarafından, herhangi bir nedenle alacaklısına ödenemeyerek muhasebe birimine iade edilen miktarlar, ilgilisine ödenmek üzere bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
3-Dönem sonunda bu hesabın zaman aşımı sürelerine göre bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, zaman aşımı sürelerini güncellemek için bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.
b) Borç
1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben yapılan ödemeler bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
2-Dönem sonunda bu hesabın zaman aşımı sürelerine göre bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, zaman aşımı sürelerini güncellemek için, bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
3-Zamanaşımına uğraması veya herhangi bir nedenle gelir kaydedilmesi gereken tutarlar bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
322 Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 200- Bu hesap, mevzuatla yapılması öngörülen bir hizmet ve husus karşılığı olmak üzere gerçekleştiği halde; ödeneği bulunmaması veya kanunen ödenek üstü sarfiyata izin verilmemesi gibi nedenlerle ödeme emrine bağlanamayan borçların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 201- Mevzuatla yapılması öngörülen bir hizmet ve husus karşılığı olmak üzere gerçekleştiği halde; ödeneği bulunmaması veya kanunen ödenek üstü sarfiyata izin verilmemesi gibi nedenlerle ödeme emrine bağlanamayan ve bütçe giderlerinin ekonomik ayrımlarındaki “mal ve hizmet alım giderleri”nden doğan borçlar tahakkuk dairelerince harcama yetkilisinin imzasını taşıyan üç nüsha “Bütçeleştirilecek Borçlar Bildirim Listesi” (Örnek-48) ile ilgili muhasebe birimine bildirilir. Liste tahakkuk dairesince örneğine uygun olarak doldurularak ve fatura ve benzeri belgelerin bir örneği eklenerek muhasebe birimine gönderilir. Formun genel sıra numarası bölümüne her tahakkuk dairesince, mali yılın başından itibaren birden başlayarak bir sıra numarası verilir. Muhasebe birimine kendisine tahakkuk dairesince iletilen bilgilere dayanarak giderin tahakkuk kaydını muhasebe işlem fişi ile yapar. Muhasebe işlem fişlerine kanıtlayıcı belge olarak bütçeleştirilecek borçlar bildirim listesi ve eki belgeler bağlanır. Listelerin birer nüshası tahakkuk daireleri itibariyle ve genel sıra numarasına uygun bir şekilde dosyalanarak saklanır. Daha sonra ödenek temin edildiğinde, bu hesapta kayıtlı tutarlar bütçeye gider kaydedilerek ödeme işlemi tamamlanır.
Hesabın İşleyişi
Madde 202- Bütçeleştirilecek borçlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Mevzuatınca yapılması öngörülen bir hizmet ve husus karşılığı olmak üzere tahakkuk ettiği halde; ödeneği bulunmaması veya kanunen ödenek üstü sarfiyata izin verilmemesi gibi nedenlerle ödeme emrine bağlanamayan tutarlar, ödeneği temin edildiğinde bütçeye mal edilmek üzere, bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına veya ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan ödeme emrine bağlananlar bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da 320-Bütçe Emanetleri Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
33 Emanet Yabancı Kaynaklar
Madde 203- Bu hesap grubu, depozito, teminat veya emanet olarak yapılan tahsilatların izlenmesi için kullanılır.
Muhasebe birimince emanet yabancı kaynak olarak nakden veya mahsuben tahsil olunan tutarların, çeşitlerine göre bu gruptaki hesapların altında bölümlenmesine ilişkin esaslar, kaydedilen tutarlardan tahsil, geri ödeme ve zamanaşımına uğrayanların bütçeye gelir kaydedilmesinde yapılacak işlemler Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.
330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
333 Emanetler Hesabı
330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 204- Bu hesap, mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 205- Alınan depozito ve teminatlar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-İhale Teminatları
İhalelere katılan isteklilerden kanunları gereği nakden alınan geçici teminatlar ile üzerinde ihale kalan isteklilerden nakden alınan veya hakedişlerinden kesilmek suretiyle tahsil edilen kesin teminat ve ek kesin teminatlar bu bölüme kaydedilir.
Bu paralardan, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun ilgili maddeleri uyarınca ödenmemiş sigorta primleri ve gecikme zamları karşılığı olarak, Kurumun bildirmesi üzerine müteahhitlere geri verilmeyerek tutulanlar, kurumun ilgili şube veya bürosuna gönderilir.
Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 13 üncü maddesine göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde bütçeye gelir kaydedilir.
II- Vergi Teminatları
Vergi Kanunları uyarınca teminat olarak tahsil veya tevkif edilen tutarlar bu bölüme kaydedilir. Bu tutarlar, teminat alınmasını gerektiren işin sonucuna göre ilgilisine geri verilir veya bütçeye gelir kaydedilir.
III-Zamanaşımı Süreleri
Tahsil edilerek bu hesaba kaydedilen paralar, aşağıda belirtilen hallerde zamanaşımına uğradığında bütçeye gelir kaydedilir.
a) Müteahhit ve taşeronlardan alınan geçici teminatlar;
1-İhale başkası üzerinde kaldığı takdirde; en avantajlı ikinci teklifi veren istekli için sözleşmenin yapıldığı tarihi, diğer istekliler için ihale kararının verildiği tarihi,
2-Komisyonca ihaleden vazgeçildiği takdirde, bu husustaki karar tarihi,
3-Geçici teminatını yatıran şahıs ihaleye girmekten vazgeçtiği takdirde, bu isteğini bildirdiği veya en geç ihalenin başkası üzerinde kaldığı tarihi,
izleyen günden başlamak üzere 10 yıllık zamanaşımına tabidir.
b) Müteahhit ve taşeronlardan alınan kesin teminatlar;
1-Taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun biçimde yerine getirilmesi nedeniyle teminatın geri verilmesi gerektiği tarihi,
2-İdarece, müteahhit veya taşeron kusurlu görülerek sözleşme bozulduğu ve teminatını geri almak için müteahhit veya taşeron tarafından mahkemeden karar alındığı takdirde, hüküm tarihini,
izleyen günden başlamak üzere 10 yıllık zamanaşımına tabidir.
Hesabın İşleyişi
Madde 206- Alınan depozito ve teminatlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Depozito ve teminat olarak tahsil edilen tutarlar 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
b) Borç
1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben ödenen miktarlar bu hesaba borç, ilgisine göre 100-Kasa Hesabı, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan gelir kaydedilmesi gerekenler bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, diğer taraftan, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
333 Emanetler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 207- Bu hesap, emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 208- Emanetler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
Emanetlerden Nakden veya Mahsuben Yapılan Ödemeler
Emanetler hesabında kayıtlı paralardan nakden yapılan ödeme ve başka hesaplara aktarılan tutarlar için muhasebe işlem fişi düzenlenir. Emanete alınan para aynı kişiye geri ödeniyorsa ve emanete alınma sırasında kendisine alındı verilmişse, bu alındı alınarak muhasebe işlem fişine bağlanır.
Emanet olarak alınan paraların; gerek parayı teslim edene, gerek istihkak sahibi sıfatıyla başkalarına verilmesi veya gelir kaydedilebilmesi için (zamanaşımına uğramasından dolayı gelir kaydedilenlerle kanunen veya gönderilen haciz kararlarına dayanılarak tevkif ve ilgili daire ve kurumlara ödenmesi gereken paralar hariç); parayı teslim ettiren daire veya kurumca usulüne göre düzenlenmiş onaylı bordro, bildirim veya bu dairelerce paranın ilgililerine verilmesine ilişkin bir yazının ya da alındı arkasına yazılmış onaylı bir açıklamanın bulunması gerekir.
Hesabın İşleyişi
Madde 209- Emanetler hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Emanet olarak nakden tahsil edilen tutarlar bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
2-Aylık, ücret veya diğer istihkaklardan mahsuben tahsil edilen tutarlar bu hesaba alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.
3-Bütçe geliri olarak kaydedilenler dışında fazla veya yersiz olarak tahsil edilen tutarlar ilgilisine iade edilmek üzere bu hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.
4-Bütçe gelirleri hesabına alacak kaydı suretiyle tahsil olunan paralardan fazla veya yersiz olarak tahsil edildiği yılı içinde anlaşılanlar bir taraftan bu hesaba alacak, 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç; diğer taraftan 600-Gelirler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
5-Bütçe gelirleri hesabına alacak kaydı suretiyle tahsil olunan paralardan fazla veya yersiz olarak tahsil edildiği yılı geçtikten sonra anlaşılan tutarlar ilgilisine iade edilmek üzere bir taraftan bu hesaba alacak, 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç; diğer taraftan 630-Giderler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
6-Maaş ve ücretlerden fazla ve yersiz kesilmesi nedeniyle Emekli Sandığı veya SSK’ya fazla gönderilen tutarlardan; memur veya işçiye ödenmesi gereken tutar bu hesaba, kurum payı 600-Gelirler Hesabına, noksan kesilen gelir vergisi ilgili hesaplara alacak; tamamı sandık veya SSK adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden yapılan ödeme ve göndermeler bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan başka bir hesaba aktarılanlar veya kayıtlı bir borca mahsup edilenler bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan bütçeye gelir yazılması gerekenler bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak,diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
36 Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler
Madde 210- Bu hesap grubu, kurumca sorumlu veya mükellef sıfatıyla ödenecek her türlü vergi, resim, harç ve benzeri borçlar ile sosyal güvenlik kesintileri, fonlar adına tahsil edilen tutarlar ve mevzuatı gereğince bütçe gelirlerinden diğer kamu idareleri adına ayrılan paylar ve giderler için ayrılan her türlü karşılıkların izlenmesi için kullanılır. Ödenecek vergi ve yükümlülükler niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı
362 Fonlar veya Diğer Kamu İdareleri Adına Yapılan Tahsilat Hesabı
368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş Veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 211- Bu hesap, muhasebe birimlerince, mevzuatı gereği nakden veya mahsuben tahsil edilip ilgili vergi dairesine ödenmesi gereken tutarları izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 212- Ödenecek vergi ve fonlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Mevzuatı gereğince nakden veya mahsuben tahsil edilip ilgili vergi dairelerine yatırılması gereken tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.
b) Borç
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan yapılan göndermeler bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 213- Bu hesap, sosyal güvenlik mevzuatı hükümlerine göre Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar Kurumu adına nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 214- Ödenecek sosyal güvenlik kesintileri hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Sandık Gelirlerinin Gönderilmesi ve Düzenlenecek Belgeler
Tahsil edilen sandık gelirlerinin gönderilmesi ve düzenlenecek belgeler aşağıda açıklanmıştır.
a) Muhasebe yetkilileri, bu Yönetmelikte sayılan emekli sandığı gelirlerini, 5434 sayılı Kanunda belirtilen sürelerde Sandığa göndermekle yükümlüdürler.
Sandık gelirlerini tahakkuk ettirmeyen, söz konusu Kanun hükümlerinde belirtilen süreler içinde kesmeyen veya göndermeyen kurumların ve ödeme merkezlerinin tahakkuk ve ödemeyle ilgili memurları ile muhasebe yetkililerinden, bu paralar % 10 fazlası ile birlikte ve Sandığın talebi üzerine 6183 sayılı Kanun hükümlerince tahsil olunur.
Kendilerinden para cezası tahsil edilecek memur ve muhasebe yetkililerinin kurumları tarafından, gecikmenin mücbir sebepler dolayısıyla meydana geldiği bildirildiği ve Sandık Yönetim Kurulunca bu husus haklı görüldüğü takdirde, para cezasının tahsilinden vazgeçilir.
Yukarıda 10 uncu fıkrada belirtilen sandık gelirleri, 5434 sayılı Kanun hükümlerinde yazılı süreler içerisinde yatırılmamış ise kurumlarından % 30 faizi ile birlikte 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
b) Kurumlarca Sandığa Gönderilecek Aylık Belgeler
1-Emekli Kesintileri İcmal ve İhbar Fişi (No: 1) (Örnek-49/A)
Bu fiş, muhasebe birimince her ay örneğindeki açıklamalara uygun olarak üç nüsha düzenlenir ve iki nüshası gönderme emri ile birlikte ilgili banka şubesine verilir. Fişin 3 üncü nüshası, kurumlar kesenek defterinin kontrolünü sağlamak için muhasebe biriminde saklanır.
2-Emekli Kesintileri İcmal ve İhbar Fişi (No:2) Bu fiş, muhasebe birimince her ay örneğindeki açıklamalara uygun olarak dört nüsha düzenlenir ve üç üncü nüshası gönderme emri ile birlikte ilgili banka şubesine verilir.
Fiili veya itibari hizmet zammına ilişkin, kurumlarınca üç nüsha olarak düzenlenen ve iki nüshası muhasebe birimine verilen “şahıs emeklilik fişlerinde kayıtlı fiili veya itibari hizmet zammı icmal bordrosu (Örnek-49/B)”nin bir nüshası, bu fişe eklenerek Sandığa gönderilmek üzere gönderme emri ile birlikte bankaya verilir; diğer nüshası ise muhasebe biriminde saklanır.
c) Kurumlarca Yıl Sonlarında Sandığa Gönderilecek Defter ve Belgeler
1-Şahıs Emeklilik Kesenekleri İcmal Bordrosu (Örnek- 49/C)
Bu bordro, kurumlarınca yıl sonlarında örneğindeki açıklamalara uygun olarak iki nüsha düzenlenir ve muhasebe birimince tasdik edilerek birinci nüshası, takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar Sandığa gönderilir; ikinci nüshası ise kurumlarınca dosya da saklanır.
2-Kurumlar Kesenek Defteri (Örnek-49/D)
Bu defter, muhasebe birimince örneğindeki açıklamalara uygun olarak 2 nüsha düzenlenir ve birinci nüshası, kurumlar yıllık icmal bordrosuna eklenir; ikinci nüshası muhasebe biriminde saklanır.
3-Kurumlar Yıllık İcmal Bordrosu (Örnek-49/E)
Bu bordro, muhasebe birimince yıl sonlarında örneğindeki açıklamalara uygun olarak 2 nüsha düzenlenir ve birinci nüshası, ait olduğu yılı takip eden Ocak ayı içinde kurumlar kesenek defterinin birinci nüshası ile birlikte Sandığa gönderilir; ikinci nüshası muhasebe biriminde saklanır.
II-Emekli Sandığı veya Sosyal Sigortalar Kurumuna Fazla veya Yersiz Olarak Gönderilen Tutarlar Hakkında Yapılacak İşlemler
Herhangi bir nedenle Sandık veya Kuruma fazla veya yersiz olarak gönderilen paralar hakkında aşağıda açıklandığı şekilde işlem yapılır.
Sandık veya Kuruma, hesap yanlışlığı veya toplam hatası gibi nedenlerle fazla veya yersiz olarak gönderilen tutarlar kişilerden alacaklar hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilerek ertesi ay Sandık veya Kuruma gönderilecek tutarlardan mahsup edilir veya Sandıktan istenir.
Memur, aylığı hak etmediği halde yanlışlıkla aylık tahakkuk ettirilerek ödeme yapıldığı takdirde, aylığa ilişkin emekli kesenekleri toplamı, muhasebe işlem fişi ile Sandık adına kişilerden alacaklar hesabına borç, gelirler hesabına alacak kaydedildikten sonra Sandığa gönderilecek tutarlardan mahsup edilir veya Sandıktan istenir.
Yukarıda belirtilen nedenlerle Sandık veya Kuruma yersiz olarak gönderilmiş tutarların daha sonraki aylarda Sandık alacaklarından mahsup edilmesi halinde Sandık veya Kuruma bir yazı ile bilgi verilir. Sandık veya Kurumdan getirtilecek tutarlar da yazı ile istenir. Bu yazılarda; paranın fazla veya yersiz olarak gönderilme nedeni, hangi aylara ve kimlere ait olduğu, göndermeye ilişkin icmal ve ihbar fişinin sıra numarası ile gönderme emrinin tarihi, numarası ve tutarı belirtilir.
III-Sosyal Sigortalar Kurumu Gelirleri
Nakden veya mahsuben tahsil edilen sosyal sigortalar kurumu gelirleri aşağıda gösterilmiştir.
a) Sosyal Sigortalar Kurumu Aidatları
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu uyarınca, işçi ücretlerinden kesilen sigorta primleri ve karşılıkları bu bölüme kaydedilir. İşin veya işyerinin sicil numarası ile bordronun ait olduğu ay, yardımcı defterde gösterilir.
Sigorta primleri aynı Kanun uyarınca; en geç ait oldukları ayı izleyen ayın sonuna kadar “işyeri sicil numarası”, “işyeri adı”, ilgili olduğu ay ve kesinti miktarını gösteren ve muhasebe birimince düzenlenen bir listeye göre gönderme emri ile Kurumun hesabına gönderilir ve durum bir yazı ile bildirilir. Zorunlu nedenlerle ait oldukları ayı izleyen ay ya da aylarda muhasebe kayıtlarına alınabilen primler, en geç kayıtlara alındığı ay sonuna kadar Kuruma ödenir.
Sigorta primlerini süresi içinde ve tam olarak ödemeyenlerden, ödenmeyen prim tutarları için sürenin bittiği tarihten başlayarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda belirtilen gecikme zammı alınır.
b) Müteahhit Hakedişlerinden Yapılan Sigorta Primi ve Gecikme Zamları
Sigorta Primlerinin Hakkedişlerden Mahsup Edilmesi ve Ödenmesi ile Kesin Teminatların İadesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca, iş veya işyerinden dolayı tahakkuku muhtemel sigorta primi ve gecikme zammını karşılamak üzere, yüklenicilerin hakedişlerinden söz konusu Yönetmelik hükümlerine göre yapılan kesintiler bu bölüme kaydedilir.
Bu kesintiler muhasebe birimince, muhasebe kayıtlarına alındığı ayı izleyen ayın 20 sine kadar Kurum hesabına yatırılır veya gönderilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 215- Ödenecek sosyal güvenlik kesintileri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar Kurumu geliri olarak veznelerce nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
2-Hesap veya toplam hatası gibi nedenlerle Emekli Sandığına veya Sosyal Sigortalar Kurumuna fazla gönderilen tutarlar Sandık veya Kurum adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
b) Borç
Nakden veya mahsuben tahsil edilen Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar Kurumu gelirlerinden Sandığa ve Kuruma gönderilenler bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
362 Fonlar veya Diğer Kamu İdareleri Adına Yapılan Tahsilat Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 216- Bu hesap, muhasebe birimlerince mevzuatları gereği, kurum gelirlerinden başka kurum veya kuruluşlar adına yapılan tahakkuk veya tahsilatın izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 217- Fonlar veya diğer kamu idareleri adına yapılan tahsila hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Bütçe geliri olarak tahsil edilen tutarlar 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 120-Gelirlerden Alacaklar ya da 600-Gelirler hesabına alacak, diğer taraftan 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir. Ayrıca ilgili kuruma ödenecek tutar 600-Gelirler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
b) Borç
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan ilgili kurumlara yapılan ödemeler bu hesaba borç 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
368 Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 218- Bu hesap, kanuni süresi içerisinde ödenmeyen vergi ve diğer yükümlülükler ile ertelenen veya taksitlendirilen vergi ve diğer yükümlülüklerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 219- Vadesi geçmiş ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülükler hesabı hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Vadesi geçmiş ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergi ve diğer yükümlülükler bu hesaba alacak, 360- Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı, 361-Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
b) Borç
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan ilgili kurumlara yapılan ödemeler bu hesaba borç 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
39 Diğer Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Madde 220- Bu hesap, kurumun mal ve hizmet satışı nedeniyle tahsil etmiş olduğu Katma Değer Vergisi tutarları ile bu tutarlardan mahsup edilen ve ödenen tutarlar ileyapılan sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, döviz, çek, menkul kıymet, maddi duran varlık ve diğer fazlalıkların geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılır. Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.
391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabı
397 Sayım Fazlaları Hesabı
391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 221- Bu hesap, kurumun mal ve hizmet satışı nedeniyle tahsil etmiş olduğu Katma Değer Vergisi tutarları ile bu tutarlardan mahsup edilen ve ödenen tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 222- Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabı ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Kurumun sattığı mal ve hizmet karşılığı olarak katma değer vergisi tutarı da dahil olmak üzere yapılan tahsilat tutarları, bir taraftan 100-Kasa Hesabına veya 102-Banka Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, tahsil edilen katma değer vergisi bu hesaba, KDV’ siz tutar ise 600-Gelirler Hesabına ya da ilgili hesaba alacak kaydedilir.
b) Borç
Ay sonlarında bu hesabın alacak kalanı, indirilecek katma değer vergisi ve devreden katma değer vergisi hesaplarının borç kalanları ile karşılaştırılarak;
a) Hesaplanan katma değer vergisi kalan verdiğinde aradaki fark bu hesaba borç, 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına alacak,
b) İndirilecek katma değer vergisi ve devreden katma değer vergisi hesapları kalan verdiğinde bu hesapların kalanlarının toplamı 190-Devreden KDV Hesabına borç, ilgili hesaplara alacak, kaydedilir.
397 Sayım Fazlaları Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 223- Bu hesap, yapılan sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, banka, döviz, alınan çek, menkul kıymetlerin nedenleri, belirleninceye kadar geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 224- Sayım fazlaları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Sayım sonucunda fazla çıkan değerler bu hesaba alacak, ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1-Yapılan araştırma sonucu fazlalığın sebebi bulunamadığından gelir kaydedilmesi gereken tutarlar bu hesaba borç, nakit olanlar 800-Bütçe Gelirleri Hesabına; nakit olmayanlar 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlarla ilgili olarak yapılan araştırma sonucu fazlalığın sebebi bulunduğunda tutarı bu hesaba borç, ilgili hesap ya da hesaplara alacak kaydedilir.
3-Yanlışlıkla bu hesaba alınmış olan tutarlar bu hesaba borç, ilgili hesap veya hesaplara alacak kaydedilir.
ONİKİNCİ BÖLÜM
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklara İlişkin Hesap ve İşlemler
4- Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
Madde 225- Bu ana hesap grubu, bir yıldan uzun vadeli yabancı kaynakları kapsar.
Uzun vadeli yabancı kaynaklar, iç mali borçlar, dış mali borçlar, faaliyet borçları, diğer borçlar, gelecek yıllara ait gelirler hesap gruplarından oluşur..
40 Uzun Vadeli İç Mali Borçlar
Madde 226- Bu hesap grubu, kurumun bir yıldan uzun vadeli olmak üzere kredi kurumlarına olan borçları, para ve sermaye piyasası araçları ile sağlanan iç mali borçları ve uzun vadeli diğer iç mali borçların anapara ve anaparaya eklenen kur farklarının izlenmesi için kullanılır.
Bu grupta yer alan tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içerisindeki iç mali borçlar hesap grubunun ilgili hesaplarına aktarılır. İç borçlar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
400 Banka Kredileri Hesabı
404 Tahviller Hesabı
409 Uzun Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
400 Banka Kredileri Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 227- Bu hesap, kurumun İller Bankasına ve diğer bankalara olan vadesi bir yıldan fazla borçlarının izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 228- Banka kredileri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda belirtilmiştir
a) Alacak
1) Gerek İller Bankasından alınan gerekse diğer bankalardan alınan borç tutarları bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
2) İller Bankasının kurum adına yaptığı işlemlerden doğan alacakları bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
b) Borç
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 300-Banka Kredileri Hesabına alacak kaydedilir.
404 Tahviller Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 229- Bu hesap, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak, kurum nam ve hesabına, Türk Lirası, döviz cinsi ve dövize endeksli olarak karşılığında nakit imkanı sağlayan tahvil ihracı suretiyle yapılan iç borçlanmaların ana parası ile bunlardan döviz cinsi ve dövize endeksli olanların anaparaya eklenecek/düşülecek kur farklarının izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 230- Tahviller hesabının alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) a) Alacak
1- Kanunların verdiği yetkiye dayanılarak, kurum nam ve hesabına tahvil ihracı suretiyle yapılan borçlanma tutarı 102-Banka Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli olarak ihraç edilmiş bulunan tahvillerin, her faiz ödeme tarihinde, ödemeye esas kur üzerinden değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur artışı farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde aleyhte meydana gelen kur farkı, bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1-Tahviller hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olanlar bu hesaba borç, 304- Cari Yılda Ödenecek Tahviller Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tahvillerin her faiz ödeme tarihinde ödemeye esas kur üzerinden, değerlemesi sonucu lehte oluşan kur farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesinde kur azalışından meydana gelen fark, bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
409 Uzun Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 231- Bu hesap, kurum tarafından alınan diğer uzun vadeli iç borçların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 232- Uzun vadeli diğer iç borçlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Alınan uzun vadeli diğer iç borç tutarları bu hesaba alacak, 100- Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
Uzun vadeli diğer iç borçlardan ödenen tutarlar bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri hesabına alacak kaydedilir.
41 Uzun Vadeli Dış Mali Borçlar
Madde 233- Bu hesap grubu, kurum adına yabancı para üzerinden yapılan dış borçlanma, program ve dış proje kredi kullanımlarına ait anapara tutarları ile anaparaya eklenen kur farklarının izlenmesi için kullanılır.
Bu grupta yer alan tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içerisindeki dış mali borçlar hesap grubunun ilgili hesaplara aktarılır. Dış mali borçlar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
410 Dış mali borçlar hesabı
410 Dış Mali Borçlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 234- Bu hesap, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurumun herhangi bir dış finansman kaynağından, belirli bir geri ödeme planına göre geri ödenmek üzere sağlanan dış borç anaparaları ile ana paraya eklenen kur farklarının izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 235- Dış borçlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Dış finansman kaynağından kurumun banka veya döviz hesaplarına aktarılan dış borçlanma tutarları, aktarma tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden bir taraftan 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabına, varsa masraf olarak kesilen tutar 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan geri ödemelerde yabancı para cinsinden borç bakiyelerinin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda ortaya çıkan kur farkı artışları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1-Bu hesapta kayıtlı olan tutarlardan bağış veya hibe şekline dönüşen tutarlar işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. Bütçe Gelirlerine kaydedilen tutar diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan geri ödemelerde yabancı para cinsinden borç bakiyelerinin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda ortaya çıkan kur azalış farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olanlar bu hesaba borç, 310-Cari Yılda Ödenecek Dış Mali Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.
43- Diğer Borçlar
Madde 236- Bu hesap grubu, bu ana hesap grubundaki başka bir grupta yer almayan bir yıldan uzun vadeli diğer borçların izlenmesi için kullanılır.
Bu grupta yer alan tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içerisindeki ilgili hesaplara aktarılır. Diğer borçlar niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı
430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 237- Bu hesap, mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen ve bir yıldan uzun vadede iade edilecek olan depozito ve teminatların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 238- Alınan depozito ve teminatlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Depozito ve teminat olarak tahsil edilen tutarlar 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
b) Borç
1- Bu hesapta kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben ödenen miktarlar bu hesaba borç, ilgisine göre 100-Kasa Hesabı, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan gelir kaydedilmesi gerekenler bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 239- Bu hesap, kamuya olan vergi ve benzeri borçlardan vadesinde ödenmeyip ertelenmiş veya takside bağlanmış olup bir yıldan daha uzun sürede ödenecek olan kısmının izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 240- Kamuya olan ertelenmiş veya taksitlendirilmiş borçlar hesabının alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Kamuya olan vergi ve benzeri borçlardan vadesinde ödenmeyip ertelenmiş veya takside bağlanmış olup bir yıldan daha uzun sürede ödenecek olan kısmı bu hesaba alacak, 36-Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler hesap grubunda yer alan ilgili hesaplara borç kaydedilir.
b) Borç
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 368-Vadesi Geçmiş Ertelenmiş Veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabına alacak kaydedilir.
48 Gelecek Yıllara Ait Gelirler
Madde 241- Bu hesap grubu, içinde bulunulan dönemde tahsil edilen ancak gelecek yıllara ait olan gelirlerin izlenmesi amacıyla kullanılır. Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.
480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı
480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 242- Bu hesap, dönem içinde tahsil edilen ancak gelecek yılların faaliyet hesaplarına ait olan gelirlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 243- Peşin tahsil edilen gelirlerden tahakkuk zamanına bir yıldan uzun süre olanlar ilgili oldukları yılda tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izlenir.
Dönem sonunda, bu hesapta yer alıp tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin tahsil edilmiş gelirler açılış kaydını takiben düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile 600-Gelirler hesabına aktarılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 244- Gelecek yıllara ait gelirler hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Peşin tahsil edilen gelirlerin tamamı 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç, içinde bulunulan yıla ilişkin kısmı 800-Bütçe Gelirleri Hesabına, takip eden yıllara ait kısmı ise bu hesaba alacak kaydedilir.
b) Borç
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanlar dönem sonunda bu hesaba borç, 600- Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Öz Kaynaklara İlişkin Hesap ve İşlemler
5-Öz Kaynaklar
Madde 245- Bu ana hesap grubu, varlıklar toplamı ile yabancı kaynaklar toplamı arasındaki farkın izlenmesi için kullanılır.
Öz kaynaklar; net değer/sermaye, yeniden değerleme farkları, geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları ve geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları ile dönem faaliyet sonuçları hesap grupları şeklinde bölümlenir.
50 Net Değer/Sermaye
Madde 246- Bu hesap grubu varlıklar toplamı ile yabancı kaynaklar, yeniden değerleme farkları, geçmiş yıllar olumlu-olumsuz faaliyet sonuçları ve dönem faaliyet sonuçları toplamı arasındaki farkı ifade eden net değerin/sermayenin izlenmesi için kullanılır. Net değer niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
500 Net Değer/Sermaye
500 Net Değer/Sermaye
Hesabın Niteliği
Madde 247- Bu hesap, kurumun hesaplarında kayıtlı varlıklar toplamı ile yabancı kaynaklar, yeniden değerleme farkları, geçmiş yıllar olumlu-olumsuz faaliyet sonuçları ve dönem faaliyet sonuçları toplamı arasındaki fark; ilk kuruluşta verilen varlık karşılıkları; hesaplarında kayıtlı olmayan varlık ve yabancı kaynaklarından kaydi envanteri yapılarak hesaplara alınanlar ile öz kaynaklar ana hesap grubundaki diğer hesaplarda kayıtlı tutarlardan bu hesaba aktarılmasına karar verilenlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 248-Net Değer/Sermaye hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Yönetmeliğin uygulamaya konulduğu tarihte kayıtlı varlıklar toplamının, yabancı kaynaklar toplamından fazla olması durumunda farkı ilk açılış kaydında bu hesaba alacak kaydedilir.
2-Envanteri yapılan varlık karşılıkları bu hesaba alacak, ilgili varlık hesabına borç kaydedilir.
3- Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabında kayıtlı tutarlardan beş yılı dolduranlar bu hesaba alacak, 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1-Bu Yönetmeliğin uygulamaya konulduğu tarihte kayıtlı varlıklar toplamının, yabancı kaynaklar toplamından az olması durumunda farkı ilk açılış kaydında bu hesaba borç kaydedilir.
2-Daha önce kayıtlara alınmamış olan iç ve dış mali borç tutarları bu hesaba borç, ilgili yabancı kaynak hesabına alacak kaydedilir.
3-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında kayıtlı tutarlardan beş yılı dolduranlar bu hesaba borç, 580- Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.
52 Yeniden Değerleme Farkları
Madde 249- Bu hesap grubu, bilançonun aktifinde kayıtlı maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile mali duran varlıkların yeniden değerlemesinden oluşan değer değişiklikleri ve diğer yeniden değerleme farklarının izlenmesi için kullanılır.
Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.
522 Yeniden Değerleme Farkları Hesabı
522 Yeniden Değerleme Farkları Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 250- Bu hesap, maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile mali duran varlıkların yeniden değerlemesinde oluşan farkların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 251- Yeniden değerleme farkları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Maddi ve maddi olmayan duran varlıklardan yeniden değerlemeye tabi tutulanların değerlemesi sonucu ortaya çıkan değer artışı ilgisine göre bu hesaba ve 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına veya 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, ilgili duran varlık hesabına borç kaydedilir.
2-Mali duran varlıklarından yeniden değerlemeye tabi tutulanların değerlemesi sonucu ortaya çıkan değer artışı bu hesaba alacak, ilgili mali duran varlık hesabına borç kaydedilir.
3-Hesabın borç bakiyesi vermesi ve bakiyenin Net Değer/Sermayeye aktarılmasına Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre idarece karar verilmesi durumunda, tutar bu hesaba alacak, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1-Maddi ve maddi olmayan duran varlıklardan yeniden değerlemeye tabi tutulanların değerlemesi sonucu ortaya çıkan değer azalışı bu hesaba ve 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına veya 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, ilgili duran varlık hesabına alacak kaydedilir.
2-Mali duran varlıklarından yeniden değerlemeye tabi tutulanların değerlemesi sonucu ortaya çıkan değer azalışı bu hesaba borç, ilgili mali duran varlık hesabına alacak kaydedilir.
3-Maddi ve maddi olmayan duran varlıklardan herhangi bir nedenle elden çıkarılanlar bu hesaba ve 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına veya 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
4-Hesabın alacak bakiyesi vermesi ve bakiyenin Net Değer/Sermayeye aktarılmasına Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre idarece karar verilmesi durumunda tutarı bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
57 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları
Madde 252- Bu hesap grubu, geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır. Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı
570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 253- Bu hesap, geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan olumlu faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 254- Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Açılış kaydını takiben bir önceki dönem olumlu faaliyet sonucu bu hesaba alacak, 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.
2-Dönem sonunda bu hesabın bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, sürelerin güncellenmesi amacıyla bu hesaba alacak ve borç kaydedilir.
a) Borç
1-Dönem sonunda bu hesabın bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, sürelerin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
2- Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabında kayıtlı tutarlardan beş yılı dolduranlar bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
58 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları
Madde 255- Bu hesap grubu, geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır. Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-)
580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-)
Hesabın Niteliği
Madde 256- Bu hesap, geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan olumsuz faaliyet sonuçlarının izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 257-Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Açılış kaydını takiben bir önceki dönem olumsuz faaliyet sonucu bu hesaba borç, 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.
2- Dönem sonunda bu hesabın bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, sürelerin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Dönem sonunda bu hesabın bölümlenmiş alt hesaplarında kayıtlı tutarlar, sürelerin güncellenmesi amacıyla bu hesaba borç ve alacak kaydedilir.
2-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında kayıtlı tutarlardan beş yılı dolduranlar bu hesaba alacak, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına borç kaydedilir.
59 Dönem Faaliyet Sonuçları
Madde 258- Bu hesap grubu, dönem olumlu veya olumsuz faaliyet sonucunun izlenmesi için kullanılır. Dönem faaliyet sonuçları sonucun olumlu veya olumsuz olmasına göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı
591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-)
590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 259- Bu hesap, faaliyet döneminde ortaya çıkan olumlu faaliyet sonucunun izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 260- Dönem olumlu faaliyet sonuçları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Dönem sonunda Faaliyet Sonuçları Hesabının alacak bakiyesi vermesi durumunda bakiye tutarı bu hesaba alacak, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
Açılış kaydını takiben önceki yıl olumlu faaliyet sonucu bu hesaba borç, 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.
591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-)
Hesabın Niteliği
Madde 261- Bu hesap, faaliyet döneminde ortaya çıkan olumsuz faaliyet sonucunun izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 262- Dönem olumsuz faaliyet sonuçları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a)Borç
Dönem sonunda Faaliyet Sonuçları Hesabının borç bakiyesi vermesi durumunda bakiye tutarı bu hesaba borç, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
Açılış kaydını takiben önceki yıl olumsuz faaliyet sonucu bu hesaba alacak, 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.
ONDÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Gelir ve Giderlere İlişkin Hesap ve İşlemler
6-Faaliyet Hesapları
Madde 263- Bu ana hesap grubu, kurumun faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden her türlü gelir ve giderlerinin ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi ve faaliyet sonuçlarının üretilmesi için kullanılır.
Faaliyet hesapları ana hesap grubu; gelirler, giderler ve dönem faaliyet sonucu hesap grupları şeklinde bölümlenir.
60 Gelir Hesapları
Madde 264- Bu hesap grubu, faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden her türlü gelirin, ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılır.
Gelir hesapları, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
600 Gelirler Hesabı
600 Gelirler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 265- Bu hesap, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre gelir sayılan ve tahakkuk eden her türlü gelirin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 266- Hesaba ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Gelir Hesaplarının Sınıflandırılması
Gelir hesapları tahakkuk esasına göre tahakkuk eden her türlü gelirin izlenmesi için, uluslararası genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre sınıflandırılır.
Kurum gelirleri; vergi gelirleri, bağış ve yardımlar ve diğer çeşitli gelirler ile kur farkı gelirleri şeklinde sınıflandırılır.
Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların yeniden değerlemesinden kaynaklanan değer artışları yeniden değerleme farkları hesabında; yeniden değerleme farkları dışında, hesaplarda kayıtlı varlık ve yükümlülüklerdeki değer ve miktar değişimlerinden kaynaklanan olumlu farklar ise gelirler hesabında izlenir.
II-Gelir Ayrıntı Kodlarına Ait Hata Düzeltmeleri
Gelir ayrıntı kodlarına ait hata düzeltmeleri, yanlış kaydedilen ayrıntı kodundan düşülmek ve ilgili ayrıntı koduna eklenmek üzere düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile muhasebe kaydı yapılmak suretiyle gerçekleştirilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 267- Gelirler hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Tahakkuk bölümünden verilen tahakkuk bordrolarının toplamından gelir yazılması gereken tutarlar bu hesaba alacak, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı / Alıcılar Hesabına borç kaydedilir.
2-Tahakkuku tahsiline bağlı bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilerek bütçe gelirleri hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilen tutarlardan bilanço hesaplarına yansıtılması gerekmeyenler bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
3- Mahkeme, emniyet ve diğer daireler tarafından teslim edilen menkul kıymetler bu hesaba alacak, 11-Menkul Kıymet ve Varlıklar hesap grubu içindeki ilgili hesaplara borç kaydedilir.
4-Kişilere ait olarak teslim alınıp nazım hesaplarda izlenen menkul kıymetlerden kurum malına dönüşenler nazım hesaplardan çıkarılarak bu hesaba alacak 11-Menkul Kıymet ve Varlıklar hesap grubu içindeki ilgili hesaplara borç kaydedilir.
5-Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilecek olan kişilerden alacak tahakkukları bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
6-Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlar için hesaplanan faizler bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
7-Sayım sonucunda noksan çıkan menkul kıymetler ve duran varlıklardan sorumluları belirlenenler, rayiç bedeli üzerinden sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, kayıtlı değeri ile rayiç bedeli arasındaki fark bu hesaba, kayıtlı değeri ise 197-Sayım Noksanları Hesabına alacak kaydedilir.
8-Bağış ve yardım olarak tahsil olunan paralar bir taraftan ilgili hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
9- Hazine yardımı olarak verilen tutarlar bir taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 102-Banka Hesabına borç; diğer taraftan bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
10-Döviz cinsinden varlık ve yükümlülüklerin değerlemesi sonucu gelir kaydedilmesi gereken tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
11-Varlıkların doğal olaylar veya başka nedenlerle miktarında ve değerinde meydana gelen artışlar bu hesaba alacak, ilgili varlık hesaplarına borç kaydedilir.
12-Yükümlülüklerin miktarında veya değerinde meydana gelen azalışlar bu hesaba alacak, ilgili yükümlülük hesabına borç kaydedilir.
13-Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden lehte doğan kur farkları bu hesaba alacak ilgili hesaba borç kaydedilir.
b) Borç
1-Başka bir hesaba alacak kaydedilmesi gerekirken, yanlışlıkla bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilen tutarlara ilişkin kayıtlar tahakkuksuz bütçe geliri olarak yapılmışsa, bu tutarlar bir taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba (yılı geçtikten sonra 630-Giderler Hesabına) borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere kişilerden alacaklar hesabına alınan tutarlardan, hesaba alındığı yıl içinde silinmesine herhangi bir kanun ya da kararla hükmedilenler bu hesaba borç, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
3- Kurum gelirlerinden yapılan yersiz tahsilatlar ve yargı kararıyla iade edilmesi gereken tutarlar ile başka kurum veya kuruluşlar adına nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlardan ret ve iade edilmesi gereken tutarlar bu hesaba borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak, diğer taraftan 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, 362-Fonlar veya Diğer Kamu İdareleri Adına Yapılan Tahsilat Hesabına alacak kaydedilir.
4-Yıl sonunda hesabın alacak bakiyesi, bu hesaba borç, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.
63 Gider Hesapları
Madde 268- Bu hesap grubu, faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk ettirilen her türlü giderin, ekonomik sınıflandırmaya uygun izlenmesi için kullanılır.
Gider hesapları, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
630 Giderler Hesabı
630 Giderler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 269- Bu hesap, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre gider sayılan ve tahakkuk eden her türlü giderin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 270- Giderler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Bütçe giderleri ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarına borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilmiş olan tutarlardan, bilanço hesabına yansıtılmayanlar (gider sayılanlar) bu hesaba borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Ödenek yokluğu nedeniyle ödeme emrine bağlanamayan ancak, mevzuat gereği yapılması zorunlu olan giderlere ilişkin tutarlar, ödeneği temin edildiğinde bütçe giderlerine mal edilmek üzere, bu hesaba borç, 322-Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.
3-Bütçe uygulamasında gider olarak tanımlanmamakla birlikte, genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre gider olarak kaydedilmesi gereken tutarlar, bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
4- Gelirler hesabına kaydedilen tutarlardan mevzuatı gereğince henüz tahsil edilmeden yılı geçtikten sonra tahakkuktan indirilmesi gereken tutarlar bu hesaba borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı/Alıcılar Hesabına, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
5-Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere hesaba alınan kişilerden alacaklardan, hesaba alındığı yıldan sonra silinmesine herhangi bir kanun ya da kararla hükmedilenler bu hesaba borç, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
6-Döviz cinsinden varlık ve yükümlülüklerin değerlemesi sonucu gider kaydedilmesi gereken tutarlar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
7-Varlıkların doğal olaylar veya başka nedenlerle miktar veya hacminde meydana gelen azalışlar bu hesaba borç, ilgili varlık hesaplarına alacak kaydedilir.
8-Yükümlülüklerin doğal olaylar veya başka nedenlerle miktarında meydana gelen artışlar bu hesaba borç, ilgili yükümlülük hesaplarına alacak kaydedilir.
9-Ayrılan amortisman tutarları bu hesaba borç, ilgisine göre 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı veya 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedilir.
10-Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden aleyhte doğan kur farkları bu hesaba borç ilgili hesaba alacak kaydedilir.
b) Alacak
Yıl sonunda hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.
69 Faaliyet Sonuçları
Madde 271- Bu hesap grubu, faaliyet dönemine ait gelir ve gider hesapları hesap gruplarında yer alan hesaplardan dönem faaliyet sonucunun üretilmesi için kullanılır.
Faaliyet sonuçları, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
690 Faaliyet Sonuçları Hesabı
690 Faaliyet Sonuçları Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 272- Bu hesap, bir faaliyet dönemine ait faaliyet gelirleri ve giderlerinin karşılaştırılarak, tahakkuk esasına göre dönem faaliyet sonucunun elde edilmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 273- Faaliyet sonuçları hesabına borç ve alacak yazılacak tutarlar aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Dönem sonunda giderler hesabının borç bakiyesi bu hesaba borç, 630-Giderler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Gelirler hesabı ile giderler hesabının yıl sonunda bu hesaba devri sonucunda bu hesabın alacak bakiyesi vermesi durumunda, bakiyesi bu hesaba borç, 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Dönem sonunda gelirler hesabının alacak bakiyesi bu hesaba alacak, 600-Gelirler Hesabına borç kaydedilir.
2- Gelirler hesabı ile giderler hesabının yıl sonunda bu hesaba devri sonucunda bu hesabın borç bakiyesi vermesi durumunda, bakiyesi bu hesaba alacak, 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.
8-Bütçe Hesapları
Madde 274- Bu ana hesap grubu, kurumların bütçe gelir ve bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi ve bütçe uygulama sonuçlarının üretilmesi için kullanılır.
Bütçe hesapları ana hesap grubu; bütçe gelir hesapları, bütçe gider hesapları ve bütçe uygulama sonuçları hesap grupları şeklinde bölümlenir.
80 Bütçe Gelir Hesapları
Madde 275- Bu hesap grubu, kurumlarca nakden veya mahsuben tahsil edilen bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılır.
Bütçe gelirleri, bu hesap grubu içinde açılacak bütçe gelirleri hesabına kaydedilir ve yansıtma hesabı kullanılarak ilgili faaliyet hesabı ya da bilanço hesabına yansıtılır.
Bütçe gelir hesapları, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
800 Bütçe Gelirleri Hesabı
805 Gelir yansıtma hesabı
Hesap Grubuna İlişkin İşlemler
Madde 276- Hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Bütçe Gelir Hesaplarının Sınıflandırılması
Kurumların bütçe gelirleri hesabı, yönetmelikçe belirlenen bütçe ekonomik sınıflandırmasına uygun olarak yardımcı hesaplara ayrılır.
II-Bütçe Gelirleri Ayrıntı Kodlarına Ait Hata Düzeltmeleri
Bütçe gelirleri ayrıntı kodlarına ait hata düzeltmeleri, yanlış kaydedilen ayrıntı kodundan düşülmek ve ilgili ayrıntı koduna eklenmek üzere düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile muhasebe kaydı yapılmak suretiyle gerçekleştirilir.
III-Gelir Yansıtma İşlemleri
Bütçe gelirleri hesabına kaydedilen tutarların gerek faaliyet hesaplarıyla gerekse bilanço hesaplarıyla ilişkilendirilmesinde gelir yansıtma hesabı kullanılır. Bütçe gelirleri hesabının bakiyesi gelir yansıtma hesabının bakiyesine eşittir.
800 Bütçe Gelirleri Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 277- Bu hesap, mevzuatı gereğince bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan tahsilatın izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 278- Bütçe gelirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Bütçe geliri olarak nakden veya hesaben yapılan her türlü tahsilat bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, ilgisine göre 600-Gelirler Hesabı veya 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı / Alıcılar Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
2-Bütçe gelirlerini tahsil etmeye yetkili bulunan memurlarca zimmete geçirilen tahsilat tutarı bir taraftan bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
3-Tahsilinde bütçeye mal edilmek üzere kişilerden alacaklar hesabına kaydedilen tutarlardan nakden veya hesaben tahsil edilenler bir taraftan 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili hesaba borç, bu hesaba alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bağış ve yardım olarak tahsil olunan paralar bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
5-Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden lehte doğan kur farkları yıl içinde 600-Gelirler Hesabına alacak ilgili hesaba borç kaydedilir. Mali yılın sonunda gelirler hesabının para farkları ayrıntı kodunda biriken tutarlar topluca bir defada bu hesaba alacak 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
6-Bu hesabın ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba alacak ve borç kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar bir taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak, ilgili hesaba borç; diğer taraftan 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir.
b) Borç
1-Tahakkuklu bütçe geliri karşılığı alınan çeklerden bankaca karşılığı olmadığı için iade edilenlerin tutarı bir taraftan bu hesaba borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak; diğer taraftan ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Tahakkuku tahsiline bağlı bütçe geliri karşılığı alınan çeklerden bankaca karşılığı olmadığı için iade edilenlerin tutarı bir taraftan bu hesaba borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak; diğer taraftan 600-Gelirler Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
3-Başka bir hesaba alacak kaydedilmesi gerekirken, yanlışlıkla 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilen tutarlar;
-Tahakkuklu bütçe geliri olarak kaydedilmişse, bu tutar düzeltme işlemini teminen bir taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar/Alıcılar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir,
-Tahakkuksuz bütçe geliri olarak kaydedilmişse, bu tutar bir taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan 600-Gelirler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bu hesabın ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba borç ve alacak kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar bir taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak, ilgili hesaba borç; diğer taraftan 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir.
5-Yıl sonunda hesabın alacak bakiyesi, bu hesaba borç, 895-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.
805 Gelir Yansıtma Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 279- Bu hesap, bütçe gelirleri hesabına kaydedilen tutarların ilgisine göre faaliyet hesaplarına veya ilgili bilanço hesaplarına yansıtılması için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 280- Gelir yansıtma hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Gerek tahakkuklu ve gerekse tahakkuksuz bütçe geliri olarak tahsil edilip, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilen tutarlar, bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabı, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı/Alıcılar Hesabı, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
2-Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden lehte doğan kur farkları yıl içinde 600-Gelirler Hesabına alacak ilgili hesaba borç kaydedilir. Mali yılın sonunda gelirler hesabının para farkları ayrıntı kodunda biriken tutarlar topluca bir defada bu hesaba borç 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
3-Hesabın yıl sonunda alacak bakiyesi vermesi durumunda bakiyesi bu hesaba borç, 895-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-İlgili hesaba alacak, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına veya 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç kaydedilen tutarlar, bu hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.
2-Yıl sonlarında hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, 895-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.
81 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesapları
Madde 281- Bu hesap grubu, bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan tahsilattan mevzuatı gereğince yapılan ret ve iadelerin izlenmesi için kullanılır.
Bütçe gelirlerinden ret ve iade hesapları, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaptan oluşur:
810 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 282- Bu hesap, bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan tahsilattan kanunları gereğince yapılan ret ve iadelerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 283- Bütçe gelirlerinden ret ve iadeler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Fazla ya da yersiz yapılan tahsilatın iadesi gerektiği takdirde, iade edilecek tutar bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri hesabına veya ilgili hesaba alacak, diğer taraftan 600-Gelirler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2- Tahsil edilen bütçe gelirlerinden yılı geçtikten sonra yapılan iade tutarları bir taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan 630-Giderler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir
3- Bütçe gelirleri tahsilatından diğer kurumlara ödenmesi gereken tutarlar , bir taraftan bu hesaba borç, 362-Fonlar veya Diğer Kamu İdareleri Adına Yapılan Tahsilat Hesabına alacak; diğer taraftan 600-Gelirler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
Yıl sonunda hesabın borç bakiyesi, bu hesaba alacak, 895-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabına borç kaydedilir
83 Bütçe Gider Hesapları
Madde 284- Bu hesap grubu, nakden veya mahsuben yapılan her türlü bütçe giderinin, ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi için kullanılır.
Kurumların bütçe gider ödemeleri bu grup içinde açılacak bütçe giderleri ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarına kaydedilir ve gider yansıtma hesabı kullanılarak giderler hesabı veya bilanço hesaplarına yansıtılır.
Bütçe gider hesapları, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
830 Bütçe Giderleri Hesabı
834 Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabı
835 Gider Yansıtma Hesabı
Hesap Grubuna İlişkin İşlemler
Madde 285- Hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Bütçe Gider Hesaplarının Sınıflandırılması
Kurumların bütçe gider hesapları, Yönetmelikte belirlenen bütçe ekonomik sınıflandırmasına uygun olarak yardımcı hesaplara ayrılır.
II-Gider Yansıtma İşlemleri
Bütçe giderleri ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarına kaydedilen tutarların, gerek giderler hesabıyla gerekse bilanço hesaplarıyla ilişkilendirilmesinde gider yansıtma hesabı kullanılır. Bütçe giderleri, bütçeden mahsup edilecek ödemeler ve geçen yıl bütçe mahsupları hesaplarının borç bakiyeleri toplamı ile gider yansıtma hesabının alacak bakiyesi her zaman birbirine eşittir.
III-Para Farkları
Yabancı para cinsinden yapılan ödemelerde bankaca, kur değişimi dolayısıyla verilen talimattan daha fazla bir tutar aktarıldığı durumlarda, aleyhte doğan kur farkları işlem tarihinde her bir işlem bazında bir taraftan giderler hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, banka hesabına alacak; diğer taraftan bütçe giderleri hesabına borç, gider yansıtma hesabına alacak kaydedilir. Muhasebeleştirme belgesine yabancı para cinsinden yapılan ödemeye esas talimat ve ilgili hesap özet cetveli eklenir.
830 Bütçe Giderleri Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 286- Bu hesap, kurumun bütçesi ile ilgili olup; ödeneğine dayanılarak veya bütçe mevzuatı ve diğer mevzuatın verdiği yetkilerle ödenek üstü olarak nakden veya mahsuben yapılan bütçe giderlerinin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 287- Bütçe giderleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilen tutarlar bir taraftan bu hesaba borç, ödenmesi gereken tutarlar ile kesintiler ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 630-Giderler Hesabına ya da varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-Ödeneğine dayanılarak bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilen tutarlardan herhangi bir nedenle hak sahiplerine ödenemeyenler bir taraftan bu hesaba borç, ödenmesi gereken tutar 320-Bütçe Emanetleri Hesabına, kesintiler ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 630-Giderler Hesabına ya da ilgili bilanço hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
3-Avans ve kredi hesaplarına borç kaydedilen tutarlardan bütçe gideri olarak mahsubu gerekenler bir taraftan bu hesaba borç, ilgili avans ve kredi hesaplarına alacak; diğer taraftan 630-Giderler Hesabına ya da ilgili bilanço hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bütçe dışındaki kurumlara yatırılan sermayeler bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 240-Mali Kuruluşlara Yapılan Sermayeler Hesabı veya 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
5-Bütçeleştirilecek borçlar hesabına yazılmış olan tutarlardan ödeneğine dayanılarak ödeme emrine bağlananlar bir taraftan bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ya da 320-Bütçe Emanetleri Hesabına alacak; diğer taraftan 322-Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
6- Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden aleyhte doğan kur farkları yıl içinde 630-Giderler Hesabına borç ilgili hesaba alacak kaydedilir. Mali yılın sonunda giderler hesabına kaydedilen tutarlar topluca bir defada bu hesaba borç 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
7-Bu hesabın ekonomik ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba borç ve alacak kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar bir taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 630-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba borç; diğer taraftan 835 Gider Yansıtma Hesabına borç, 630-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Yılı içerisinde bütçeden fazla veya yersiz ödendiğinin anlaşılması üzerine tahakkukun iptali nedeniyle ödeneğine iade edilmesi gerektiği bildirilen tutarlardan;
-Giderler hesabına yansıtılmış olanlar bir taraftan bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına borç, 630-Giderler Hesabına alacak kaydedilir.
-Bütçe giderlerinden herhangi bir varlık hesabına yansıtılmış olanlar bir taraftan bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına borç, ilgili varlık hesabına alacak kaydedilir.
Ödeneğine iade işlemine ilişkin talimat gelmeden önce bu tür paraların 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılmış olduğu takdirde, bu işlem ters kayıtla kapatılır.
2-Bu hesabın ekonomik ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba alacak ve borç kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar bir taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 630-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba borç; diğer taraftan 835 Gider Yansıtma Hesabına borç, 630-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.
3-Yıl sonunda hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, 895-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabına borç kaydedilir.
834 Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 288- Bu hesap, mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden bütçe giderine dönüşenlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 289- Mali yıl içinde herhangi bir memur ya da mutemede bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen avanslar ile açılan kredilere ait mal teslim edildiği veya hizmet o yıl sonuna kadar yapıldığı halde, herhangi bir nedenle mahsup belgeleri yılı geçtikten sonra verilenler veya mahsup belgeleri yılı içinde verildiği halde muhasebe birimince inceleme işinin sona ermemesi dolayısı ile mahsup dönemine aktarılmış olan tutarlar, muhasebe birimince, geçen yıl bütçe mahsupları hesabına kaydedilmek suretiyle mahsup dönemi sonuna kadar kapatılır ve geçen yıla ait bütçe giderleri ilgili bütçe tertibiyle ilişkilendirilir. Söz konusu tutarlar mahsup döneminin sonunda ilgili yıl bütçe giderleri içinde raporlanır.
Mahsubu yapılacak avans veya krediye ait karar, fatura, tesellüm makbuzu, senet, alındı vb. belgelerin, avans veya kredinin verildiği veya açıldığı tarih ile en geç ait olduğu bütçe yılının son günü arasındaki bir tarihi taşıması gerekir.
Hesabın İşleyişi
Madde 290- Geçen yıl bütçe mahsupları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden belgeleri verilerek mahsubu yapılanlar bir taraftan bu hesaba borç, 165-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına alacak; diğer taraftan 630-Giderler Hesabına veya varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. Ayrıca ödenek hesaplarına ilişkin muhasebe kayıtları yapılır.
2-Bu hesabın ekonomik ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba borç ve alacak kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak; 630-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına borç, 630-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Mahsup dönemi sonunda hesabın borç bakiyesi bu hesaba alacak, 835-Gider Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2-Bu hesabın ekonomik ayrıntı kodlarında yapılan hataların düzeltilebilmesi amacıyla, bu hesaba alacak ve borç kaydı yapılır. Ayrıca, bu tutar 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak; 630-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına borç, 630-Giderler Hesabı veya ilgili diğer bir hesaba alacak kaydedilir.
835 Gider Yansıtma Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 291- Bu hesap; bütçe giderleri hesabı, bütçeden mahsup edilecek ödemeler hesabı ve geçen yıl bütçe mahsupları hesabına kaydedilen tutarların giderler hesabına veya ilgili bilanço hesabına yansıtılması için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 292- Gider yansıtma hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
1-Bütçe giderleri hesabı ve geçen yıl bütçe mahsupları hesabına borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilen tutarlar bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına ya da ilgili bilanço hesabına borç kaydedilir.
2- Yabancı paralar ile yapılan işlemlerden aleyhte doğan kur farkları yıl içinde 630-Giderler Hesabına borç ilgili hesaba alacak kaydedilir. Mali yılın sonunda giderler hesabına kaydedilen tutarlar topluca bir defada bu hesaba alacak 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1-Yılı içerisinde bütçeden fazla veya yersiz ödendiğinin anlaşılması üzerine tahakkukun iptali nedeniyle ödeneğine iade edilmesi gerektiği bildirilen tutarlardan;
-Giderler hesabına da kaydedilmiş olanlar bir taraftan bu hesaba borç, 830-Bütçe Giderleri Hesabına alacak; diğer taraftan 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 630-Giderler Hesabına alacak kaydedilir.
-Bütçe giderlerinden herhangi bir varlık hesabına yansıtılmış olanlar bir taraftan bu hesaba borç, 830-Bütçe Giderleri Hesabına alacak; diğer taraftan 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, ilgili varlık hesabına alacak kaydedilir.
2-Bütçe giderleri hesabı ve geçen yıl bütçe mahsupları hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilen tutarlar, bu hesaba borç, 630-Giderler Hesabına ya da ilgili bilanço hesabına alacak kaydedilir.
3-Mahsup dönemi sonunda geçen yıl bütçe mahsupları hesabının borç bakiyesi bu hesaba borç, 834-Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabına alacak kaydedilir.
4-Yıl sonunda hesabın alacak bakiyesi, bu hesaba borç, 895-Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabına alacak kaydedilir.
89 Bütçe Uygulama Sonuçları
Madde 293- Bu hesap grubu, bütçe gelir ve bütçe gider hesapları hesap grupları ile bütçe gelirlerinden ret ve iade hesapları hesap grubunda yer alan hesaplardan bütçe uygulama sonuçlarının üretilmesi için kullanılır.
Bütçe uygulama sonuçları, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
895 Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabı
895 Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 294- Bu hesap, bir bütçe yılına ait bütçe gelir ve bütçe gider hesaplarından bütçe uygulama sonuçlarının elde edilmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 295- Bütçe uygulama sonuçları hesabına borç ve alacak kaydedilecek tutarlar aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Dönem sonunda bütçe giderleri hesabının borç bakiyesi bu hesaba borç, 830-Bütçe Giderleri Hesabına alacak kaydedilir.
2- Dönem sonunda 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabının borç bakiyesi bu hesaba borç, 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Yıl sonunda bütçe uygulama sonucunun üretilmesinden sonra, gelir yansıtma hesabının borç bakiyesi bu hesaba borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Dönem sonunda, bütçe gelirleri hesabının alacak bakiyesi bu hesaba alacak, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına borç kaydedilir.
2-Yıl sonunda bütçe uygulama sonucunun üretilmesinden sonra, gider yansıtma hesabının alacak bakiyesi bu hesaba alacak, 835-Gider Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
3-Yıl sonunda gelir yansıtma hesabının alacak bakiyesi vermesi durumunda bakiyesi bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
ONBEŞİNCİ BÖLÜM
Nazım Hesaplara İlişkin Hesap ve İşlemler
9-Nazım Hesaplar
Madde 295- Bu ana hesap grubu, varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin sadece bilgi verme görevi yüklediği işlemler, kurumun muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemleri ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülükleri kapsar.
Bu ana hesap grubu aşağıdaki hesap gruplarından oluşur.
90 Ödenek Hesapları
91 Nakit Dışı Teminat ve Kişilere Ait Menkul Kıymet Hesapları
92 Taahhüt Hesapları
90 Ödenek Hesapları
Madde 296- Bu hesap grubu, bütçe ödenekleri ve, bunların kullanımı ile mahsup dönemine aktarılan tutarların izlenmesi için kullanılır. Ödenek hesapları niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.
903 Kullanılacak Ödenekler Hesabı
904 Ödenekler Hesabı
906 Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabı
907 Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabı
Hesap Grubuna Ait İşlemler
Madde 297- Ödenek hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I- Bütçe Ödeneklerinin İzlenmesi
Bütçeyle verilen ödenekler, bu ödeneklere yılı içinde eklenenler ve ödenek kalemleri arasında yapılan aktarmalar ile kullanılacak ödeneklere ilişkin kamu idarelerince yapılacak işlemler, mali hizmetler birimince yapılır.
Bütçe ile verilen ödeneklerin kullanılması, muhasebe birimince; kullanılacak ödenekler hesabı, ödenekler hesabı ve mahsup dönemine aktarılan ödenekler hesabının kullanılması suretiyle izlenir.
II-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler
Bütçe yılının sonuna kadar hizmet yerine getirildiği veya mal teslim alındığı halde mahsubu yapılamadığından mahsup dönemine aktarılan ön ödeme artıkları için saklı tutulan ödenekler, söz konusu ön ödemelerle birlikte mahsup dönemine aktarılır. Bunlardan mahsup dönemi sonuna kadar kullanılanlar veya tenkis edilenler mahsup dönemine aktarılan ödenek hesaplarında izlenir.
903 Kullanılacak Ödenekler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 298- Bu hesaba, önceki yıldan devreden, bütçe ile verilen ödenekler ile yılı içinde ek veya olağanüstü ödenek verilmek suretiyle yapılan ilaveler, iptal edilen, ertesi yıla devredilen ödenekler ve gönderilen ödeneklerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 299- Kullanılacak ödenekler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1- Önceki yıldan devreden, bütçeyle verilen ödenekler ile ek veya olağanüstü ödenek verilmek suretiyle yapılan ilaveler bu hesaba borç, 904- Ödenekler Hesabına alacak kaydedilir.
2- Yılı içerisinde bütçeden fazla veya yersiz ödenmesinin anlaşılması üzerine tahakkukun iptali nedeniyle ödeneğine iade edilmesi bildirilen miktarlar, bir taraftan bu hesaba borç, 904-Ödenekler Hesabına alacak; diğer taraftan;
-Gerçekleştirilen bütçe gideri tutarı, giderler hesabına yansıtılmış ise, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 830-Bütçe Giderleri Hesabına alacak; 835-Gider Yansıtma Hesabına borç, 630-Giderler Hesabına alacak,
-Bütçe gideri tutarı herhangi bir varlık hesabına yansıtılmış ise, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 830-Bütçe Giderleri Hesabına alacak; 835-Gider Yansıtma Hesabına borç, ilgili varlık hesaba alacak,
kaydedilir.
Ödeneğine iade işlemine ilişkin talimat gelmeden önce bu tür paraların 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılmışsa bu işlem ters kayıtla kapatılır.
b) Alacak
1- Ödeneğine dayanılarak, tahakkuk ettirilip gerçekleştirme belgesi ve ödeme emrine bağlanarak bütçeye gider kaydedilen tutarlar aynı zamanda bu hesaba alacak, 904-Ödenekler Hesabına borç kaydedilir
2- İptal edilen ödenekler bu hesaba alacak, 904- Ödenekler Hesabına borç kaydedilir.
3-Yıl sonunda mahsup dönemine devreden iş avans ve kredileri ile personel avansları karşılığı saklı tutulacak ödenek miktarı bir taraftan bu hesaba alacak, 906-Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabına borç; diğer taraftan 904-Ödenekler Hesabına borç, 907-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabına alacak kaydedilir.
4- Mali yıl sonunda şartlı, tahsisi nitelikteki ve mevzuatı gereği iptal edilmemesi öngörülen ödeneklerin yılı içinde kullanılmayan kısımları düşüldükten sonra, arta kalan bütçe ödenek tutarları iptal edilmek üzere bu hesaba alacak, 904-Ödenekler Hesabına borç kaydedilir.
Şartlı, tahsisi nitelikteki ve mevzuatı gereği iptal edilmemesi öngörülen ödeneklerin yılı içinde kullanılmayan tutarları dışında, bu hesap ertesi mali yıla devir vermez.
904 Ödenekler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 300- Bu hesaba, önceki yıldan devreden, bütçe ile verilen ödenekler ile yılı içinde ek veya olağanüstü ödenek verilmek suretiyle yapılan ilaveler, iptal edilen, ertesi yıla devredilen ödenekler, gönderilen ödenekler ve yapılan tenkislerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 301- Bütçe Ödenekleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Önceki yıldan devreden, bütçeyle verilen ödenekler ile ek veya olağanüstü ödenek verilmek suretiyle yapılan ilaveler bu hesaba alacak, 903-Kullanılacak Ödenekler Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
1- Ödeneğine dayanılarak, tahakkuk ettirilip gerçekleştirme belgesi ve ödeme emrine bağlanarak bütçeye gider kaydedilen tutarlar aynı zamanda bu hesaba borç, 903-Kullanılacak Ödenekler Hesabına alacak kaydedilir
2- Ödeneklerden yılı içerisinde harcanmadığı için yapılan iptaller bu hesaba borç, 903- Kullanılacak Ödenekler Hesabına alacak kaydedilir.
3- Mali yıl sonunda şartlı, tahsisi nitelikteki ve mevzuatı gereği iptal edilmemesi öngörülen ödeneklerin yılı içinde kullanılmayan kısımları düşüldükten sonra, arta kalan bütçe ödenek tutarları iptal edilmek üzere bu hesaba borç, 903- Kullanılacak Ödenekler Hesabına alacak kaydedilir.
Şartlı, tahsisi nitelikteki ve mevzuatı gereği iptal edilmemesi öngörülen ödeneklerin yılı içinde kullanılmayan tutarları dışında, bu hesap ertesi mali yıla devir vermez.
906 Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 302- Bu hesap mali yılın sonuna kadar hizmet yerine getirildiği veya mal teslim alındığı halde mahsubu yapılamadığından mahsup dönemine aktarılan avanslar için saklı tutulan ödenekler; bunlardan mahsup dönemi sonuna kadar kullanılanların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 303- Mahsup dönemine aktarılan kullanılacak ödenekler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Yıl sonunda mahsup dönemine devreden iş avans ve kredileri, personel avanslarından verilen avanslar karşılığı saklı tutulacak ödenek miktarı bir taraftan bu hesaba borç, 903-Kullanılacak Ödenekler Hesabına alacak; diğer taraftan 904-Ödenekler Hesabına borç, 907-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden, mahsup dönemi sonuna kadar belgelerine dayanılarak mahsubu yapılan tutarlara ait ödenekler, bir taraftan bu hesaba alacak, 907-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabına borç; diğer taraftan 834-Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabına borç, ilgisine göre 165-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden, mahsup dönemi içerisinde mahsubu yapılmayarak nakden iade edilenlere ait saklı tutulan ödenekler bir taraftan bu hesaba alacak, 907-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabına borç; diğer taraftan yapılan tahsilat 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç, ilgisine göre 165-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden, mahsup dönemi sonuna kadar mahsup edilmemesi nedeniyle sorumlusu adına kişilerden alacaklar hesabına kaydedilen tutarlara ait saklı tutulan ödenekler bu hesaba alacak, 907-Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabına borç kaydedilir.
907 Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 304- Bu hesap, mali yılın sonuna kadar hizmet yerine getirildiği veya mal teslim alındığı halde mahsubu yapılamadığından mahsup dönemine aktarılan iş avans ve kredileri, personel avansları için saklı tutulan ödenekler; bunlardan mahsup dönemi sonuna kadar kullanılanlar veya tenkis edilenlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 305- Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Yıl sonunda mahsup dönemine devreden iş avans ve kredileri, personel avansları, karşılığı saklı tutulacak ödenek miktarı bir taraftan bu hesaba alacak, 904-Ödenekler Hesabına borç; diğer taraftan 906-Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabına borç, 903-Kullanılacak Ödenekler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Borç
1-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden, mahsup dönemi sonuna kadar belgelerine dayanılarak mahsubu yapılan tutarlara ait ödenekler, bir taraftan bu hesaba borç, 906-Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabına alacak; diğer taraftan 834-Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabına borç, ilgisine göre 165-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden, mahsup dönemi içerisinde mahsubu yapılmayarak nakden iade edilenlere ait saklı tutulan ödenekler, bir taraftan bu hesaba borç, 906-Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabına alacak; diğer taraftan yapılan tahsilat 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç, ilgisine göre 165-Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Mahsup dönemine aktarılan avans ve kredilerden, mahsup dönemi sonuna kadar mahsup edilmemesi nedeniyle sorumlusu adına kişilerden alacaklar hesabına alınan tutarlara ait saklı tutulan ödenekler bu hesaba borç, 906-Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabına alacak kaydedilir.
91 Nakit Dışı Teminat ve Kişilere Ait Menkul Kıymet Hesapları
Madde 306- Bu hesap grubu; teminat ve depozito olarak alınan teminat mektupları ile kişi malı olarak muhasebe birimlerine teslim edilen menkul kıymet ve varlıkların izlenmesi için kullanılır.
Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.
910 Teminat Mektupları Hesabı
911 Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı
912 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı
913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabı
910 Teminat Mektupları Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 307- Bu hesap, muhasebe birimlerine teminat ve depozito olarak teslim edilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi ve garantiye ilişkin belgeler ve bunlardan ilgililerine geri verilenler veya paraya çevrilenlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 308- Teminat mektupları hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Teminat Olarak Teslim Edilen Teminat ve Garanti Mektupları ile Şahsi Kefalete İlişkin Belgelerin Alınıp Verilmesinde Düzenlenecek Belgeler
Vezneye ihale kanunları, vergi kanunları ve diğer mevzuat hükümleri gereğince teminat ve depozito olarak teslim edilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler karşılığında ilgilisine alındı verilir. Veznedarca teslim alınan teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler; alınış sırasına göre klasörler içinde veznede saklanır. Bu değerler teslim alındığında, ilgilisine geri verilmesi veya paraya çevrilmesi gerektiğinde muhasebe işlem fişi düzenlenerek hesaplara kaydedilir. İlgilisine geri verilmesi gerektiğinde teslimi sırasında verilen alındı geri alınarak muhasebe işlem fişine bağlanır. Alındı geri alınamadığı takdirde durum, alındının dipkoçanı ile teminat mektupları yardımcı defterine şerh edilir. Teminat mektubu, yazılı olarak talep edilmesi halinde muhatap veya ilgili bankaya, garanti mektubu ile şahsi kefalete ilişkin belge ise yazılı olarak talep edilmesi halinde muhatabına posta ile gönderilir ve talep yazısı muhasebe işlem fişine bağlanır.
Teminat mektubunun bir kısmının serbest bırakılması gerektiği takdirde durum muhasebe birimince bir yazı ile ilgili banka şubesine bildirilir ve serbest bırakılan miktar hesaplardan çıkartılmakla birlikte, teminat mektupları yardımcı defterinde de bu durum ayrıca belirtilir.
Teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgelerin muhasebe biriminde gereksiz olarak bekletilmesini önlemek için; alınan teminata ait işin sonuçlandırılıp sonuçlandırılmadığı, mevzuatındaki süreler de dikkate alınarak muhasebe birimince takip edilir ve her mali yıl sonunda teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler hakkında ilgili idareden yeni bilgi alınır ve alınan bilgi doğrultusunda söz konusu mektup ve belgeler ilgilisine veya ilgili bankaya iade edilir ya da ertesi mali yıla devredilir.
Banka teminat mektupları, müteahhit veya müşterinin sözleşme yapmaya yanaşmaması ya da sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi gibi ilgili mevzuatında belirtilen hallerin muhasebe birimine bildirilmesinden sonra paraya çevrilebilecektir. Banka teminat mektupları yukarıda belirtilen paraya çevrilme hallerinin dışında, teminat konusu iş devam ettiği sürece muhafaza edilecektir.
Yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir.
II-Teminat ve Garanti Mektupları ile Şahsi Kefalete İlişkin Belgeler Üzerinde Yapılacak İncelemeler
Kuruma teslim edilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler ilgili kanun hükümleri ve getirilen düzenlemeler çerçevesinde incelendikten sonra kabul edilir.
a) Kamu İhale Kanunu Uyarınca Alınan Teminat Mektupları
Geçici, kesin, ek kesin ve avans teminat mektubu olarak verilen teminat mektupları, kamu ihale mevzuatında yer alan düzenlemeler doğrultusunda incelendikten sonra kabul edilir.
Yabancı banka ve benzeri kredi kuruluşlarının kontra garantilerine dayanarak Türkiye’deki bankalarca verilen teminat mektupları “işin kesin kabulü yapılıncaya kadar sürenin muayyen devrelerle herhangi bir bildirime gerek kalmadan uzatılacağı” kaydı konularak otomatik temditli hale getirildiği takdirde teminat olarak kabul edilir.
Belirlenen yabancı bankalar ile yerli bankalarca yabancı para cinsinden verilen teminat mektupları, alındığı günkü Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilerek hesaplara kaydedilmekle birlikte, yardımcı defter kayıtlarında ve verilen alındıda yabancı para cinsinden tutarı da gösterilir. Bu tür teminat mektupları iade edilirken, alınışındaki kayıtlı değerleri üzerinden hesaplardan çıkarılır. Herhangi bir nedenle paraya çevrilenler ise kayıtlı değerleri üzerinden hesaplardan çıkarılır; paraya çevriliş tutarı ise döviz hesabına borç ilgili hesaba veya hesaplara alacak kaydedilir.
Teminat mektupları, teslim alınmadan önce, teminat mektuplarını düzenleyen şubelerden, teminat mektuplarının şubelerince düzenlendiğine ilişkin teyit yazısı istenecek ve alınacak teyit yazısıyla birlikte muhasebe yetkilisine intikal ettirilecektir.
b) Vergi Kanunları Uyarınca Alınan Teminat Mektupları ve Şahsi Kefalete İlişkin Belgeler
Vergi kanunları uyarınca alınan teminat mektupları ve şahsi kefalete ilişkin belgelerin Maliye Bakanlığının belirleyeceği şartları taşıması gerekir.
Hesabın İşleyişi
Madde 309- Teminat mektupları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Teminat ve depozito olarak muhasebe birimlerine teslim edilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi garantiye ilişkin belgeler bu hesaba borç, 911-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.
2-Teminat ve depozito olarak muhasebe birimlerine teslim edilen teminat ve garanti mektuplarından paraya çevrilmek üzere bankaya gönderilenler bu hesabın alt hesaplarına borç ve alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Teminat mektupları ve garanti mektupları ile şahsi garantiye ilişkin belgelerden usulüne göre ilgililerine geri verilenler ile teminat mektuplarından kısmen serbest bırakılanlar bu hesaba alacak, 911-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına borç kaydedilir.
2-Teminat ve depozito olarak muhasebe birimlerine teslim edilen teminat ve garanti mektuplarından paraya çevrilmek üzere bankaya gönderilenler bu hesabın alt hesaplarına alacak ve borç kaydedilir.
3-Teminat ve garanti mektupları ile şahsi garantiye ilişkin belgelerden bütçeye gelir kaydedilmek üzere paraya çevrilenler bir taraftan bu hesaba alacak, 911-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
4-Mahkeme veya icra kararına dayanılarak ya da başka nedenlerle paraya çevrilen teminat ve garanti mektupları ile şahsi garantiye ilişkin belgeler bir taraftan bu hesaba alacak, 911-Teminat Mektupları Emanetleri Hesabına borç; diğer taraftan 333-Emanetler Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
911 Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 310- Bu hesaba, teminat mektupları hesabına yazılan tutarlar kaydedilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 311- Teminat mektupları emanetleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Teminat mektupları hesabına borç kaydedilen tutarlar, bu hesaba alacak kaydedilir.
b) Borç
Teminat mektupları hesabına alacak kaydedilen tutarlar, bu hesaba borç kaydedilir.
912 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 312- Bu hesap, muhasebe birimlerine kişi malı olarak teslim edilen menkul kıymetler ile bunlardan paraya çevrilenler, başka muhasebe birimlerine gönderilenler ve ilgililerine geri verilenlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba İlişkin İşlemler
Madde 313- Kişilere aitmenkul kıymetler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
I-Kişilere Ait Menkul Kıymetlerin Çeşitleri
Kuruma kişi malı olarak teslim edilen ve kasada saklanması gereken kişilere ait menkul kıymetlerin çeşitleri aşağıda sayılmıştır.
1-Her türlü değerli maden ve taşlar ile bunlardan yapılmış eşyalar,
2-Çeşitli maden, taş veya maddelerden yapılmış antik değeri olan tabak, bardak, kaşık, kupa, ağızlık, sigaralık, şamdan, fincan, çatal, kama, tablo ve benzeri eşyalar,
3-Her türlü antika para ve pullar,
4-Vergi ve diğer alacaklarının teminatı olarak kabul edilen tahvil, hisse senedi ve hazine bonoları,
5-Teminat ve depozito olarak alınan tahvil, hisse senedi ve hazine bonoları,
6-Yabancı tahvil ve hisse senetleri,
7-Konvertibl olmayan yabancı paralar.
Teslim edilen ve kıymeti bilinmeyen menkul kıymetlerden bu Yönetmelik hükümlerine göre muhasebe birimince muhafaza edilecekleri belirtilenler Ayniyat Yönetmeliği hükümlerine göre kıymet takdiri yapıldıktan sonra muhasebe ve defter kayıtlarına geçirilir.
II-Kişilere Ait Menkul Kıymetlerin Alınması, Saklanması veya Verilmesi
Yukarıda çeşitleri sayılan kişilere ait menkul kıymetler, muhasebe birimince teslim alındığında alındı düzenlenerek alındının birinci nüshası teslim edene verilir. Alındıda, menkul kıymetin cinsi, adedi, numarası, varsa ayarı, kupon adedi ve tutarı gibi nitelikleri ayrıntılı olarak gösterilir.
Kişilere ait menkul kıymetler, veznedarlarca üzerlerinde defter sıra numarası taşıyan torba veya zarflar içerisinde kasa veya vezne odasının uygun bir bölümünde saklanır.
Kişilere ait menkul kıymetler ilgilisine geri verildiğinde, teslim alınışında verilmiş olan alındı geri alınarak muhasebe işlem fişine bağlanır.
III-Tahvillerin Faiz Kuponları
Teminat ve depozito olarak kabul edilen tahvillerin üzerlerinde bulunması gereken vadesi gelmemiş kuponlarının eksiksiz olması şarttır. Saklanmak üzere teslim edilen tahvillerin kuponları noksan olduğu takdirde, bu noksanlık verilen alındı ve yardımcı defterde belirtilir.
Teminat olarak alınan tahvillerin vadesi gelmiş kuponları teslim eden tarafından istenildiği takdirde, istem hakkındaki dilekçenin altına iade edilen kuponların adet ve tutarı ile geri verildiğine ilişkin ifade yazılarak teslim alana imzalattırılır. Dilekçeler, muhasebe birimince bu iş için açılacak bir dosya da saklanır.
Teminat ve depozito olarak veya saklanmak üzere bırakılan tahvillerin sonradan bütçeye gelir kaydedilmesi gerektiği takdirde, üzerlerinde bulunan kuponlardan o tarihe kadar vadeleri gelmiş olanlar tahsil edilerek gelir kaydedilir.
Nominal bedele faiz dahil edilerek ihraç edilmiş olan tahvil ve bonolar teminat olarak alındığında, anaparaya tekabül eden satış değerleri üzerinden kabul edilerek hesaplara alınmakla birlikte, alındı ve yardımcı defter kayıtlarında bunların nominal değerleri de ayrıca gösterilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 314- Kişilere ait menkul kıymetler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-Muhasebe birimlerince vergi ve diğer alacaklar teminatı olarak alınan; teminat ve depozito olarak kabul edilen; mahkeme, icra, emniyet ve diğer dairelerce, saklanmak üzere teslim edilen kişi malı menkul kıymetler bu hesaba borç, 913-Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.
2-Kurum malı olarak teslim alınan menkul kıymetlerden daha sonra kişi malı olduğu anlaşılanlar bir taraftan bu hesaba borç, 913-Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına alacak; diğer taraftan ilgisine göre 117-Menkul Varlıklar Hesabına veya 118-Diğer Menkul Kıymetler ve Varlıklar Hesabına alacak, 600-Gelirler Hesabı veya 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
3-Sayım sonucunda fazla çıkan kişi malı kıymetler tutarı bu hesaba borç, 913-Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına alacak kaydedilir.
4-Muhasebe birimlerince vergi ve diğer alacaklar teminatı olarak alınan; teminat ve depozito olarak kabul edilen; mahkeme, icra, emniyet ve diğer dairelerce saklanmak üzere teslim edilen kişi malı menkul kıymetlerden bankaya gönderilenler bu hesabın alt hesaplarına borç ve alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Muhasebe birimlerince vergi ve diğer alacaklar için alınan; teminat ve depozito olarak kabul edilen; mahkeme, icra, emniyet ve diğer dairelerce saklanmak üzere teslim edilen kişi malı menkul kıymetlerden bankaya gönderilenler bu hesabın alt hesaplarına alacak ve borç kaydedilir.
2-Kişi malı menkul kıymetlerden herhangi bir nedenle paraya çevrilenler, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 913-Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına borç kaydedilmekle birlikte, satış tutarının alacak miktarına eşit olması, eksik olması veya fazla olması durumlarına göre aşağıdaki kayıtlar da yapılır.
-Satış tutarı, alacak miktarına eşit veya az ise 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabı veya diğer hesaplara alacak kaydedilir.
-Satış tutarı, alacak miktarından fazla ise 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına borç, alacak miktarı 800-Bütçe Gelirleri Hesabı veya ilgili hesaplara, fazlası ilgilisine ödenmek üzere 333-Emanetler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Kişi malı menkul kıymetlerden ilgilisine iade edilenler bu hesaba alacak, 913-Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına borç kaydedilir.
4-Kişi malı menkul kıymetlerden daha sonra kurum malı haline gelenler bir taraftan bu hesaba alacak, 913-Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına borç; diğer taraftan ilgisine göre 117-Menkul Varlıklar Hesabına veya 118-Diğer Menkul Kıymetler ve Varlıklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
5-Sayım sonucunda noksan çıkan kişi malı menkul kıymetler, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 913-Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına borç; rayiç bedeli üzerinden ise sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı,
913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 315- Bu hesaba, kişilere ait menkul kıymetler hesabına yazılan tutarlar kaydedilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 316- Kişilere ait menkul kıymet emanetleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Kişilere ait menkul kıymetler hesabına borç yazılan tutarlar bu hesaba alacak kaydedilir.
b) Borç
Kişilere ait menkul kıymetler hesabına alacak kaydedilen tutarlar bu hesaba borç kaydedilir.
92 Taahhüt Hesapları
Madde 317- Bu hesap grubu, ertesi mali yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen ve mevzuatı gereğince bunlara ilave edilen taahhüt tutarları, fiyat farkı ödemeleri ile bunlardan yerine getirilenler ile kısmen veya tamamen feshedilenlerin izlenmesi için kullanılır.
Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur;
920 Gider Taahhütleri Hesabı
921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı
Hesap Grubuna İlişkin İşlemler
Madde 318- Taahhütler hesap grubuna ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
Girişilen taahhüde ait ödenek, taahhüde bağlandığı ilgili yardımcı defterin açıklama bölümünde gösterilir.
İhale mevzuatına göre, ihale ve tescil işlemleri tamamlanarak mal ve hizmet alımı ve yapım işleri için bu işleri taahhüt eden kimselerle ilgili daireler arasında yapılan sözleşmelere ait hazırlanan ihale dosyasının iki nüshası düzenlenecek ilk hakkedişle birlikte muhasebe birimine verilir.
Muhasebe birimine gelen taahhüt dosyaları daireler itibariyle ayrı ayrı saklanır. Sözleşmeler kanuni nedenlerle veya yargı organlarının kararı ile bozulduğu ve değiştirildiği takdirde, bu hususlar tahakkuk daireleri tarafından en geç bir hafta içinde muhasebe birimine bildirilir. Alınan yazı dosyalarına konulur ve taahhüt kartındaki kayıtları buna göre düzeltilir.
Gerek bir mali yıl içinde, gerekse ertesi yıl veya yıllara geçerli olarak yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen taahhütler, bunlara yapılan ilaveler, fiyat farkı tutarları ile taahhüdün yerine getirilmesi dolayısıyla nakden veya mahsuben yapılan istihkak ödemeleri ve bu ödemelerden yapılan kesintiler, taahhüt tutarından yapılan eksiltmeler, kısmen veya tamamen bozulan sözleşmelere ilişkin taahhütler ve diğer bilgiler taahhüt kartına (Örnek-50) kaydedilir.
Kartın ön yüzünde “taahhüde ait bilgiler”, “taahhütler”, “alınan teminatlar”, “verilen avanslar ve mahsuplar” ile “borçlar ve temlikler” başlıklı beş tablo bulunmaktadır.
Bu kartlar, sözleşmenin imzalanmasından itibaren en geç yedi gün içinde ilgili tahakkuk dairesi tarafından muhasebe birimine gönderilir ve bu kartlardan yararlanılarak gider taahhütlerine ilişkin gerekli kayıtlar yapılır. Gider taahhütleri kayıtlarının yapıldığı muhasebe işlem fişine taahhüt kartının onaylı bir örneği eklenir.
Gider taahhütleri hesabı, birimler itibarıyla tutulur ve bu hesaba girişilen yıllara sari tüm taahhütler değil, bütçenin ekonomik sınıflandırmasında “Sermaye Giderleri” bölümünde tanımlanmış olan taahhütler, katma değer vergisi hariç tutarlar üzerinden kaydedilir. Bu hesap da yer alan taahhütler, bütçe yapılması sırasında dikkate alınır.
920 Gider Taahhütleri Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 319- Bu hesap, ertesi mali yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen ve mevzuatı gereğince bunlara ilave edilen taahhüt tutarları, fiyat farkı ödemeleri ile bunlardan yerine getirilenler ile kısmen veya tamamen feshedilenlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesabın İşleyişi
Madde 320- Gider taahhütleri hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Girişilen taahhüt tutarları ile bunlara ilave edilen her türlü taahhüt artışı bu hesaba borç, 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Girişilen taahhüdün yerine getirilmesi nedeniyle hakedişe bağlanan tutarlar bir taraftan bu hesaba alacak, 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç kaydedilir. Hakedişe bağlanan tutarlardan gerçekleştirme belgesi ve ödeme emri ile ilgilisine ödenen tutarlar, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
2-Herhangi bir nedenle kısmen veya tamamen feshedilen taahhüt tutarları bu hesaba alacak, 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç kaydedilir.
921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı
Hesabın Niteliği
Madde 321- Bu hesaba, gider taahhütleri hesabına borç ve alacak yazılan tutarlar kaydedilir.
Hesabın İşleyişi
Madde 322- Gider taahhütleri karşılığı hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Alacak
Gider taahhütleri hesabına borç kaydedilen tutarlar bu hesaba alacak kaydedilir.
b) Borç
Gider taahhütleri hesabına alacak yazılan tutarlar bu hesaba borç kaydedilir.
ONALTINCI BÖLÜM
Mali Raporlama
Mali Raporlama
Madde 323- Mali tablolar, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirlenen ilkelere ve standartlara uygun olarak hazırlanır ve belirlenen sürelerde ilgililerin bilgisine sunulur.
Mizan Cetveli ve Düzenlenecek Temel Mali Tablolar
Madde 324- Aşağıda sayılan mizan cetveli ve diğer mali tablolar, muhasebe birimince hazırlanır.
a) Mizan cetveli (Örnek-27)
b) Bilanço (Örnek-51)
c) Faaliyet sonuçları tablosu (Örnek-63)
ç) Bütçe uygulama sonuçları tablosu (Örnek-64)
d) Nakit akım tablosu (Örnek-65)
e) Mali varlık ve yükümlülükler değişim tablosu (Örnek-66)
f) İç borç değişim tablosu (Örnek-67)
g) Dış borç değişim tablosu (Örnek-68)
ğ) Şarta bağlı varlık ve yükümlülükler tablosu (Örnek-69)
h) Gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu (Örnek-70)
ı) Giderlerin kurumsal sınıflandırılması tablosu (Örnek-71)
i) Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu (Örnek-72)
j) Giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu (Örnek-73)
k) Bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu (Örnek-74)
l) Bütçe giderlerinin kurumsal sınıflandırılması tablosu (Örnek-75)
m) Bütçe giderlerinin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu (Örnek-76)
n) Bütçe giderlerinin finansal sınıflandırılması tablosu (Örnek-77)
o) Bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu (Örnek-78)
ö) Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu (Örnek-79)
Mizanlar
Madde 325- Kurumca, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanlar düzenlenir.
Mizan cetveli, yevmiye defteri ile yardımcı defterlerden yararlanılarak ayrıntılı olarak ve ana hesap bazında her ayın sonu itibarıyla düzenlenir. Cetvelde; her hesabın borç ve alacak sütunlarındaki tutarların, yevmiye ve yardımcı defterlerindeki borç ve alacak toplamlarına ve borç sütunu toplamı ile alacak sütunu toplamının birbirine eşit olması gerekir.
Dönem sonu işlemleri yapılmadan önce geçici mizan düzenlenir ve bunu takiben dönem sonu işlemleri yapılır. Dönem sonu işlemleri tamamlandıktan sonra kesin mizan düzenlenir. Kesin mizanda faaliyet ve bütçe hesapları bakiye vermez.
Bilanço
Madde 326- Bilanço, kurumun belli bir tarihteki varlıklarını, yabancı kaynaklarını ve öz kaynaklarını gösteren tablodur. Kesin mizanda yer alan hesapların borç kalanları bilançonun aktif hesaplarını, alacak kalanları da bilançonun pasif hesaplarını oluşturur. Aktif ve pasifi düzenleyici hesaplar bulundukları grupta eksi değer olarak gösterilir
Bilançolar, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirlenmiş ilkelere uygun olarak hazırlanır ve sunulur. Bilançolar, faaliyet dönemleri arasında karşılaştırma yapılabilmesini sağlamak üzere son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Faaliyet sonuçları tablosu
Madde 327- Faaliyet sonuçları tablosu, kurumun bir faaliyet döneminde elde ettiği gelirleri, yaptığı giderleri, mali ve mali olmayan varlıkların yönetimi ile yükümlülüklerine ilişkin işlemlerinden kaynaklanan gelir ve giderleri gösteren ve bunlar hakkında detaylı bilgi sağlayan mali tablodur.
Faaliyet sonuçları tablosu, faaliyet dönemine ait gelir ve gider hesaplarından üretilir.
Dönem net fazla veya açığının ne kadarının kur ve değer değişimleri farklarından kaynaklandığı ve bunların faaliyet sonucunu nasıl etkilediği tablonun dip notunda belirtilir.
Bütün gelir ve giderler, tahakkuk ettikleri dönemin faaliyet sonuçları tablosunda gösterilir. Tablo, dönemler arası karşılaştırma yapılabilmesini sağlamak üzere son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Bütçe uygulama sonuçları tablosu
Madde 328- Bütçe uygulama sonuçları tablosu, kurumun bütçe uygulamaları sonucunda belirli raporlama dönemlerinde elde ettiği bütçe gelirleri ve yaptığı bütçe giderlerini gösteren ve bunlar hakkında detaylı bilgi sağlayan mali tablodur.
Bütçe uygulama sonuçları tablosu, bütçe gelir ve bütçe gider hesapları hesap grupları hesaplarından üretilir. Bütçe yılının tamamına ilişkin olarak düzenlenen tabloya mahsup dönemi işlemleri de dahil edilir.
Tablo, dönemler arası karşılaştırma yapılabilmesini sağlamak üzere son üç mali yıla ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Nakit akım tablosu
Madde 329- Nakit akım tablosu, kurumun belirli raporlama dönemleri itibarıyla nakit ve nakit benzeri varlıklarının akışını gösteren tablodur. Nakit benzeri varlıklar, hemen paraya dönüştürülebilen ve değer değişikliği oluşma ihtimali ihmal edilebilir ölçüde olan varlıklardır. Nakit akım tablosu kurumun dönem nakit tahsilatları ve ödemeleri, mali ve mali olmayan varlıkları ile yükümlülüklerine ilişkin işlemlerden kaynaklanan nakit akımlarını gösterir.
Nakit akım tablosunda, belirli bir dönem içinde nakit giriş ve çıkışları ihtiyaca göre sınıflandırılmış olarak yer alır. Yabancı para cinsinden olan nakit giriş ve çıkışları işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden ulusal para birimine çevrilip nakit akım tablosuna dahil edilir.
Nakit ve nakit benzeri varlıkların kullanımını gerektirmeyen kazanç ve kayıplar, nakit dışı bağış ve yardımlar, takas ve trampa gibi işlemler ile gelecekte nakit akımı yaratacak işlemler nakit akım tablosuna dahil edilmez.
Nakit ve nakit benzeri varlıkları oluşturan unsurların dönem başı ve dönem sonu mevcudu ile dönem içi değişim tutarı tablonun dipnotlarında ayrıca gösterilir. Sözkonusu değişim tutarının, nakit akım tablosunun düzenlenmesi sonucu ortaya çıkan “Nakit Stokundaki Net Değişim” tutarına eşit olması gerekir.
Nakit akım tablosu; faaliyetlerden sağlanan nakit akımları, yatırımlardan sağlanan nakit akımları ve finansman faaliyetlerinden sağlanan nakit akımları şeklinde bölümlenir.
a) Faaliyetlerden sağlanan nakit akımları
Faaliyetlerden sağlanan nakit akımları; faaliyet gelir ve giderlerinden kaynaklanan nakit giriş ve çıkışlarından oluşur. Ancak, maddi duran varlıkların edinilmesi ve elden çıkarılması gibi işlemler sonucunda ortaya çıkan nakit akımları bu bölüme dahil edilmez.
b) Yatırımlardan sağlanan nakit akımları
Yatırımlardan sağlanan nakit akımları; varlık hesaplarına yansıtılan maddi duran varlık yatırımlarının üretim ve inşasına ilişkin ödemeleri de kapsamak üzere, maddi ve maddi olmayan duran varlıkların elde edilmesinden kaynaklanan nakit çıkışları ile maddi ve maddi olmayan duran varlıkların satışından kaynaklanan nakit girişlerinden oluşur.
c) Finansman faaliyetlerinden sağlanan nakit akımları
Finansman faaliyetlerine ilişkin nakit akımları;
1-Tahvil ve bono gibi kısa veya uzun vadeli borçlanma araçları ihracı yoluyla veya diğer surette yapılan borçlanmalar karşılığı sağlanan nakit girişleri,
2-Borç ödemelerinden kaynaklanan nakit çıkışları,
3-Nakde eşdeğer varlık olarak nitelendirilenler ve alım-satım amacıyla elde tutulanlar hariç olmak üzere; diğer kuruluşların borçlanma senetlerini veya hisse senedi gibi öz kaynak araçlarını veya ortak girişimlerdeki ticari hakları elde etmek için yapılan nakdi ödemeler ve bunların satılmasından kaynaklanan nakit çıkış ve girişleri,
4-Üçüncü kişilere verilen nakdi borçlar ve nakit ön ödemeler ile bunlardan yapılan tahsilatlardan kaynaklanan nakit çıkış ve girişlerinden,
oluşur.
Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç raporlama dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Mali varlık ve yükümlülükler değişim tablosu
Madde 330- Kurumun mali varlık ve yükümlülükler değişim tablosu, faaliyet dönemi süresince belirli raporlama dönemleri arasında mali varlıkları ve yükümlülüklerindeki değişmeyi gösterir ve raporlama tarihi itibarıyla toplam mali varlıklar ile toplam mali yükümlükler arasındaki farkı ifade eden net mali değeri ölçer. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
İç borç değişim tablosu
Madde 331- İç borç değişim tablosu, kurumun belirli raporlama dönemleri arasında iç borç tutar ve bileşimindeki değişimleri vade yapısına göre gösterir. İç borç değişim tablosu, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Dış borç değişim tablosu
Madde 332- Dış borç değişim tablosu, kurumun belirli raporlama dönemleri arasında dış borç tutar ve bileşimindeki değişimleri vade yapısına göre gösterir. Dış borç değişim tablosu, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Şarta bağlı varlık ve yükümlülükler tablosu
Madde 333- Kurumun, geçmişteki bir olay dolayısıyla gelecekte belirli koşulların gerçekleşmesi halinde kamu idaresi lehine veya aleyhine doğması muhtemel olan varlık veya yükümlülükleri gösterir. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu
Madde 334- Kurumun faaliyet gelirleri, gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosunda, detaylı hesap planlarındaki sınıflamaya uygun olarak raporlanır. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Giderlerin kurumsal sınıflandırılması tablosu
Madde 335- Giderlerin kurumsal sınıflandırılması tablosu, giderlerin kurumsal düzeyde ekonomik dağılımını gösteren mali tablodur. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu
Madde 336- Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu, genel yönetimin temel fonksiyonları esas alınarak hazırlanır. Giderlerin fonksiyonel sınıflandırılması tablosunda giderler; genel kamu hizmetleri, savunma hizmetleri, kamu düzeni ve güvenlik hizmetleri, ekonomik işler ve hizmetler, çevre koruma hizmetleri, konut ve toplum refahı hizmetleri, sağlık hizmetleri, eğlence, kültür ve din hizmetleri, eğitim hizmetleri ve sosyal yardım hizmetleri alt sınıflarına ayrılır. Mali olmayan duran varlık edinimleri karşılığı yapılan ödemeler tabloda ayrıca gösterilir. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu
Madde 337- Kurumun faaliyet giderleri, giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosunda, detaylı hesap planlarındaki sınıflamaya uygun olarak raporlanır. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç faaliyet dönemine ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu
Madde 338- Kuruma ait bütçe gelirleri, bütçelerindeki sınıflandırmaya uygun olarak raporlanır. Bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu, bütçe gelir hesapları hesap grubundaki hesaplardan yararlanılarak hazırlanır. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç mali yıla ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Bütçe giderlerinin kurumsal sınıflandırılması tablosu
Madde 339- Kuruma ait bütçe giderlerinin kurumsal düzeyde ekonomik dağılımını gösteren mali tablodur. Bütçe giderlerinin kurumsal sınıflandırılması tablosu, bütçe gider hesapları hesap grubundaki hesaplardan yararlanılarak hazırlanır. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç mali yıla ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Bütçe giderlerinin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu
Madde 340- Bütçe giderlerinin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu, kurumun temel fonksiyonları esas alınarak hazırlanır. Bütçe giderlerinin fonksiyonel sınıflandırılması tablosunda bütçe giderleri; genel kamu hizmetleri, savunma hizmetleri, kamu düzeni ve güvenlik hizmetleri, ekonomik işler ve hizmetler, çevre koruma hizmetleri, konut ve toplum refahı hizmetleri, sağlık hizmetleri, eğlence, kültür ve din hizmetleri, eğitim hizmetleri ve sosyal yardım hizmetleri alt sınıflarına ayrılır. Bütçe giderlerinin fonksiyonel sınıflandırılması tablosu, bütçe gider hesapları hesap grubundaki hesaplardan yararlanılarak hazırlanır.Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç mali yıla ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Bütçe giderlerinin finansal sınıflandırılması tablosu
Madde 341- Kurumun bütçe giderlerinin hangi kaynaklardan finanse edildiği, bütçe giderlerinin finansal sınıflandırılması tablosunda gösterilir. Bütçe giderlerinin finansal sınıflandırılması tablosu, bütçe gider hesapları hesap grubundaki hesaplardan yararlanılarak hazırlanır.Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç mali yıla ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu
Madde 342- Kuruma ait bütçe giderleri, bütçelerindeki ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak raporlanır. Bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu, bütçe gider hesapları hesap grubundaki hesaplardan yararlanılarak hazırlanır. Tablo, dönemler arası karşılaştırmayı mümkün kılabilmesi için son üç mali yıla ilişkin verileri kapsayacak şekilde hazırlanır.
Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu
Madde 343- Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, yapılan bütçe giderleri ile ödenekler, ödeneklerden kullanılanlar ve tenkis edilenler ile ödenek üstü harcamayı gösterecek şekilde bütçe hesapları ana hesap grubundaki bütçe gider hesaplarından ve nazım hesaplar ana hesap grubundaki ödenek hesaplarından yararlanılarak hazırlanır.
Raporlama süreleri
Madde 344- Mali tablolar; bu tablolarda yer alan bilgilerin, gelecekteki olaylar ve sonuçları hakkında tahminlerin oluşturulması, doğrulanması veya değiştirilmesine olanak sağlayacak şekilde ihtiyaca göre aylık, üç aylık ve yıllık olarak hazırlanır.
Mali tabloların ilgili kurumlara gönderilmesi
Madde 345- Genel yönetimin tüm gelir ve giderleri ile borç ve malî imkânlarının tespitinin ve takibinin yapılabilmesi amacıyla, belediye, bağlı idare ve birlikler gelir ve gider tahminlerini, malî tablolarını, birbirleriyle olan borç ve alacak durumlarını, personel giderlerine ilişkin her türlü bilgi ve belgeleri, istenilmesi halinde belirlenen sürede Maliye Bakanlığına vermek zorundadırlar.
Belediye Kanununun 68’inci maddesi hükmü gereği belediyeler, varlık ve yükümlülüklerini gösteren Mart, Haziran, Eylül ve Aralık ayı mizanlarını takip eden ay içerisinde İçişleri ve Maliye Bakanlığı ile Devlet Planlama Teşkilatı ve Hazine Müsteşarlığına gönderirler.
ONYEDİNCİ BÖLÜM
Tutulacak Diğer Defterler
Borçlular Defteri (Örnek- 52)
Madde 346-Bu defter, memur aylıklarından veya diğer istihkak sahiplerinin alacaklarından kesilmek üzere, icra ve diğer dairelerden gelen haciz kararları ve yazılarla bildirilen alacakların takip ve tahsili için tutulur.
Defterin her sayfası borç ve tahsilata ait bilgiler sütun başlıklarına göre kaydedilir.
Kadro ve Aylık Raporu (Örnek- 53)
Madde 347- Memurların özlük durumları ile kendilerine ödenen aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin bilgilerin kaydedildiği bu raporlar birimler itibariyle tutulur. Birimler itibariyle her memura bir numara verilir. Bu numara aynı zamanda aylık bordrolarda da bulunur.
Birimlerden gelen bordrolar, her memur için tutulan kadro ve aylık raporundaki bilgilerle kontrol edilir.
Mevzuatı gereğince, kadroları gizli tutulan personelin bilgileri girilmez ve kadro ve aylık raporu alınmaz.
Kadro Defteri (Örnek- 54)
Madde 348- Bu deftere, merkezden gönderilen kadrolar ile bunlardan yapılan tenkisler topluca kaydedilir.
Gelen kadrolar önce bu deftere, sonra ayrıntılı olarak kadro ve aylık raporuna, yapılan tenkisler ise önce kadro ve aylık raporuna, sonra bu deftere işlenir.
Alındı Kayıt Defteri (Örnek- 55)
Madde 349- Muhasebe biriminde kullanılan alındılar, muhasebe mutemedi alındısı, tahsildar alındısı, dernek gelirleri alındı belgesi, teslimat müzekkeresi, gönderme emri, kredi ödeme emri ve banka çeki gibi belgeler ile bu deftere kaydedilmesi gereken diğer benzeri belgeler çeşitlerine göre açılacak bölümlere kaydedilir.
Muhasebe birimine gelen veya teslim alınan (ilgililerce hiç kullanılmadan tutanakla iade edilen ciltler dahil) belgeler defterin sol sayfasına, muhasebe birimince ilgililere verilen veya gönderilen belgeler ise sağ sayfasına, sütun başlıklarına göre kaydedilir. İlgililere verilen belgelerden çeşitli nedenlerle kısmen kullanılmamış olarak geri alınan ciltler de defterin sağ sayfasındaki ilgili sütunlara kaydedilerek geri alınma sebebi açıklama bölümünde belirtilir.
Belgelerin alınmaları, (ilgililerden geri alınanlar dahil) verilmeleri veya gönderilmeleri sırasında ciltler itibariyle yaprak adetleri birer birer sayılarak, numaraların birbirini izleyip izlemediği kontrol edilir. Yaprak sayısında ve numaralarda bir noksanlık varsa durum bir tutanakla tespit edilerek gönderen yere ve üst yöneticiye bildirilir. Kullanıldıktan sonra iade edilen belgelerin dipkoçanları da yeniden sayılır ve doğru olduğu tespit edilerek geri alınır.
Arşiv Defteri (Örnek- 56)
Madde 350- Bu deftere, eski yıllara ait olup kullanılmasına gerek kalmayan defter, yazışma dosyaları ve beş yıl önceye ait alındı ve çek dipkoçanları ile diğer belgeler kaydedilerek arşive kaldırılır.
Arşiv defteri yıllar itibariyle kısımlara ve kısımlar da kaydedilecek belgelerin çeşitlerine göre bölümlere ayrılır. Arşive kaldırılacak belgeler her yıl için birden başlamak üzere numara verilmek suretiyle ilgili sayfalara sırayla kaydedilir. Bunların defterde alacakları sıra numaraları kaldırılan defter, dosya ve deste halindeki dipkoçanlı basılı kağıtların üzerlerine de yazılır.
Eski yıllara ait bu defter ve belgeler, arşiv defterindeki sıra numaralarına göre, arşivde düzenli bir şekilde yerlerine konulur. Herhangi bir yıla ait bir defter ya da dosyanın çıkarılması gerektiğinde, defterdeki kaydı bulunarak “açıklama” bölümünde kime ya da nereye verildiği belirtilir. Çıkarılan eski evrak tekrar arşivdeki yerine konulurken defterin “açıklama” bölümündeki not iptal edilir.
Alındı, çek ve teslimat müzekkeresi gibi dipkoçanlı ve sıra numarası taşıyan belgeler arşive kaldırılırken deftere birer birer yazılmaz. Bunlar cins ve cilt numaralarına göre desteler halinde getirilerek başlangıç ve bitiş numaraları yazılır.
Duran Varlıklar Amortisman ve Yeniden Değerleme Defteri (Örnek- 57)
Madde 351- Duran varlıkların amortisman ve yeniden değerlemesine ilişkin bilgilerin kaydedildiği bu defter, duran varlıkların çeşitlerine göre bölümlere ayrılmak suretiyle tutulur.
Kayda alınan duran varlıkların cinsi, nevi, miktarı, edinme tarihi, iktisap değeri, amortisman oranı ile yeniden değerleme oranına ilişkin bilgiler deftere sütun başlıklarına göre kaydedilir.
Kayda alınan maddi olmayan duran varlıklara ilişkin bilgiler de yukarıdaki fıkrada açıklandığı şekilde bu deftere sütun başlıklarına göre kaydedilir. Ancak, defterin yeniden değerleme ile ilgili sütunları boş bırakılır.
Maddi duran varlığın maliyetine eklenmesi gereken onarım ve değişiklik yapılması durumunda, maddi duran varlık yeni satın alınmış gibi değerlendirilerek onarım ve değişikliğin hangi duran varlıkla ilgili olduğu defterin “cinsi ve nevi” sütununda belirtilmek suretiyle kaydedilir.
Daha sonraki yıllara ait amortisman ayırma ve yeniden değerleme işlemlerine ilişkin bilgiler, duran varlıklar tamamen amorti edilene kadar defterin yarım sayfalarında yer alan ilgili sütunlara kaydedilerek izlenir.
Kayıttan düşülmesi gereken maddi duran varlıklar defterin “satış veya terkin tarihi” sütununa, satıldığı veya terkin edildiği belirtilmek suretiyle kaydedilir.
ONSEKİZİNCİ BÖLÜM
Muhasebe Biriminde Bulunan Değerlerin Yıl Sonu Sayımları
Sayımı Yapılacak Değerler ve Sayım Kurulları
Madde 352- Kurumun kasa, vezne ve ambarlarında bulunan hazır değerler, pul ve değerli kağıtlar, menkul kıymet ve varlıklar ile teminat mektubu gibi değerleri mali yılın son günü itibariyle muhasebe yetkilisinin başkanlığı altında veznedar ve diğer memurlardan oluşturulacak sayım kurulları tarafından sayılır.
Sayımlarda Kullanılacak Tutanaklar
Madde 353- Muhasebe yetkilisi ve muhasebe mutemetleri yıl sonunda yapılan sayımlarda; paralar için “kasa sayımı (Örnek-58/A) ve banka mevcudu tespit tutanağı” (Örnek-58/B); alınan çekler için “alınan çekler sayım tutanağı” (Örnek-58/C) menkul kıymet ve varlıklar (kişilere ait olanlar dahil) ve teminat mektupları sayımında “menkul kıymet ve varlıklar/teminat mektupları sayım tutanağı” (Örnek-58/D) kullanılır. Örneğine uygun olarak ikişer nüsha düzenlenen bu tutanaklar yönetim dönemi hesabı dosyasına bağlanır.
ONDOKUZUNCU BÖLÜM
Muhasebe Yetkilileri ve Veznedarlar Arasındaki Devir İşlemleri
Muhasebe yetkilileri arasındaki devir işlemleri
Madde 354- Muhasebe yetkilileri, görevlerinden her ne suretle ayrılırsa ayrılsın, yerine asil veya vekil olarak gelen ya da bırakılan memura yönetim dönemine ait hesaplar ile kendisinden önceki muhasebe yetkilisinden aldığı hesaplara ait devri, aşağıdaki hükümler doğrultusunda vermek zorundadır.
Sürekli veya geçici olarak görevinden ayrılacak muhasebe yetkilisine vekalet edecek memurların seçimi ve vekalet görevini onaylayacak makamın belirlenmesine ilişkin olarak Maliye Bakanlığınca tespit edilen usul ve esaslar dikkate alınır.
Muhasebe mutemetleri, yerlerine vekil tayin edilmeden görevlerinden ayrılamazlar. Ancak, zorunlu nedenler veya görev alanları içerisinde yapacakları denetim ve incelemeler için işlemlerden doğacak sorumluluk kendilerine ait olmak üzere en çok iki gün süre ile vekil tayin edilmeden görevlerinden ayrılabilirler.
a) Kesin veya Uzun Süreli Ayrılmalarda Devir İşlemleri ve Devir Cetvelinin Düzenlenmesi
Tayin, emeklilik gibi haller ile geçici görev, kısa süreli askerlik, aylıksız izin, hastalık izni gibi iki aylık süreyi aşacağı önceden bilinen ayrılmalarda görevinden ayrılan muhasebe yetkilisi, yerine asil veya vekil olarak gelen muhasebe yetkilisine devir cetveli (Örnek-59) düzenleyerek ayrıntılı devir vermek zorundadır.
Devir cetvelinin düzenlenmesinden önce asil veya vekil olarak göreve başlayan muhasebe yetkilisi; hazır değerler, pul ve değerli kağıtlar, menkul kıymet ve varlıklar ile teminat mektubu gibi değerleri sayarak teslim alır. Sayımda çıkan miktarlar, bu değerlere ait defterler üzerinde gösterilmekle beraber durum sayım tutanakları ile de tespit edilir. Sayımlarda, bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen sayım tutanakları beşer nüsha düzenlenerek devir cetveline eklenir. Defter ve tutanaklar, devir veren ve alan muhasebe yetkilisi tarafından imzalanır. Bundan sonra bir yazı ile, o günün sonu itibariyle banka mevcudu sorularak bankadan bildirilen miktarın, banka hesabı defteri kayıtlarına uygunluğu sağlandıktan sonra her iki muhasebe yetkilisi tarafından imzalanır. Aynı gün bankaya ikinci bir yazı yazılarak, devir tarihinden itibaren görevinden ayrılan muhasebe yetkilisinin yerine asil veya vekil olarak atanan muhasebe yetkilisinin kimliği ile tatbik imzası bildirilir. Bu yazı, üst yönetici tarafından imzalanır. Mührü teslim alan yeni muhasebe yetkilisi fiilen görevine başlar.
Ayrılan muhasebe yetkilisi, ayrıldığı tarih itibariyle yevmiye ve defter kayıtlarını tamamlatarak her ikisi arasında uygunluk sağlar. Kurum hesapları Sayıştay’ca yerinde incelenecek ise önceki aylara ait belgeler, düzenlenecek beş nüsha tutanakla mühürlü torbalar içinde yeni muhasebe yetkilisine teslim edilir ve tutanaklar devir cetvellerine eklenir. İçinde bulunulan aya ait belgeler ise kayıtlarla karşılaştırılarak yeni muhasebe yetkilisine teslim edilir.
Yukarıda belirtilen işlemler yapılıp kasa, vezne ve ambar sayımları sonucu kayıtlara göre noksan veya fazla çıkan tutarlar, ilgili hesaplara kaydedilerek kayıtlar günlük hale getirilir ve bu kayıtlara göre aşağıda açıklandığı şekilde devir cetveli düzenlenir.
Tablo-1: Devrin yapıldığı günün sonu esas alınarak, her hesabın devir tarihine kadar olan borç ve alacak toplamları ile artıkları alınır. Bu artıkların yevmiye ve yardımcı defter kayıtlarına uygun olması gerekir.
Tablo-2: Devrin yapıldığı aybaşından devir tarihine kadar olan tahsilat, harcama, mahsup ve göndermeye ilişkin belgelerden noksan çıkanlar yevmiye tarih ve numarasına göre kaydedilir.
Tablo-3: Avans ve krediler hesap isimlerine göre kaydedilir.
Tablo-4: Üç numaralı tabloda belirtilen avans ve kredilerden süresinde mahsup edilmeyenlerin ayrıntısı sütun başlıklarına göre kaydedilir.
Tablo-5: Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacaklar; bunlardan tahsil, terkin, nakil ve mahsuplar ile henüz tahsil edilmeyen alacak artıkları, sütun başlıklarına göre kaydedilir. Alacaklara ilişkin teslim edilen ve teslim alınan alacak izleme dosyalarının sayısı, tablonun altındaki ilgili kısımda belirtilir.
Tablo-6: Beş numaralı tabloda belirtilen alacaklardan zamanaşımına uğramış olanların ayrıntısı sütun başlıklarına göre kaydedilir.
Tablo-7: Bu tabloya, bütçe gelirlerine ait tahakkuk toplamı, tahsilat toplamı ve tahakkuk artıkları kaydedilir.
Tablo-8: Muhasebe biriminde mevcut olan ve alındı kayıt defterinde kayıtlı bulunan alındı ve benzeri belgelerden kullanılmış ve kullanılmamış olanlar sütun başlıklarına göre kaydedilir. beş yıl öncesine kadar kullanılmış olan alındı ve benzeri belgelerin dipkoçanları teslim edilir ve alınır.
Tablo-9: Adli ve idari yargı nezdinde açılmış olan ve devam eden dava dosyaları sütun başlıklarına göre kaydedilir.
Tablo-10: Denetim elemanları tarafından yapılan denetimler sonucunda düzenlenen ve denetim raporları dosyasında saklanması gereken rapor ve yazılar ile kitap ve benzeri yayınlar sütun başlıklarına göre kaydedilir.
Tabloların yeterli olmayacağının anlaşılması halinde, aynı bilgileri taşıyan liste düzenlenerek cetvele bağlanır ve bu husus ilgili tabloda “listesi eklidir” şeklinde belirtilir.
b) Geçici Ayrılmalarda Devir İşlemleri
Kesin veya uzun süreli ayrılma sayılmayan ve iki aydan kısa süreli geçici görev ya da hastalık gibi nedenlerle muhasebe yetkilisi görevinden ayrılmalarda ayrıntılı devir yapılmaz ve devir cetveli düzenlenmez. Bu gibi ayrılmalarda, ayrılan muhasebe yetkilisinin yerlerine bırakacakları vekil memurlar, vekalet edecekleri süre içindeki işlemlerden sorumlu olacaklarından, kayıtlara göre kasa, vezne ve ambarlarda bulunan değerleri sayarak teslim alırlar. Sayım işi, bu değerlere ait yardımcı defterlerin devir tarihine rastlayan sayfasına tutanak şeklinde yazılarak devir veren ve devir alan muhasebe yetkilisi ile veznedar tarafından imzalanır. Geçici ayrılmalarda bankaya yazılacak yazı ayrılan muhasebe yetkilisi tarafından imzalanır.
Geçici ayrılma, herhangi bir nedenle uzun süreli ayrılmaya dönüştüğü takdirde, üst yöneticinin bildirmesi üzerine devir kurulunca devir cetveli düzenlenerek kesin devir yapılır.
c) Devir Vermeden Ayrılmalarda Yapılacak İşlemler
Devir vermeden ayrılan muhasebe yetkilisi, yeni atandıkları yerlere gittiklerinde işe başlayamayacaklarından ve aylık (emekli ve açığa alınma aylıkları dahil) alamayacaklarından, muhasebe yetkisinin devir vermeden ayrılmamaları; devir alan muhasebe yetkilisinin de, devir aldığı hesaplarda bir noksanlık görüldüğü takdirde kendisi sorumlu olacağından, devir sırasında hesaplar üzerinde ayrıntılı inceleme yapması ve ayrılan muhasebe yetkilisinin devir vermemesi halinde bu durumu maaş nakil ilmühaberinde belirtmesi gerekir.
Hastalık, ölüm ve tutuklanma gibi nedenlerden dolayı veya devir vermekten kaçınma hallerinde, ayrılanın yerine gelen asil ya da vekil muhasebe yetkilisinin başkanlığında, üst yönetici tarafından seçilecek bir üye ile veznedardan oluşan devir kurulu eliyle kasa, vezne ve ambarlarda bulunan değerler yeni muhasebe yetkilisine teslim edilir ve durum üst yöneticiye bildirilir. Verilen emir üzerine, devir kurulu önünde devir vermeyen veya veremeyen muhasebe yetkilisi varmış gibi ayrıntılı devir cetveli düzenlenerek devir işlemleri tamamlanır.
Veznedarlar Arasındaki Devir İşlemleri
Madde 355- Veznedarların ayrılmalarında günlük kasa hesabı defteri toplamı alınarak veznede bulunması gereken para, eski veznedar tarafından yeni veznedara devredilir ve deftere açıklama yapılarak altı muhasebe yetkilisi ve veznedarlar tarafından imzalanır. Bu işlem veznede bulunan tüm değerler içinde yapılır.
Ayrılan memura bu devrin onaylı bir örneği verilir.
YİRMİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Vezne ve Ambarların Kontrolü
Madde 356- Vezne ve ambarlar, muhasebe yetkilisi tarafından, Kefalet Kanunu gereğince ayda iki defadan az olmamak üzere en az on beş günde bir belirsiz günlerde, mevcut sayılmak; alındı, çek, teslimat müzekkeresi dipkoçanları, tahsilat bordroları ve diğer ödeme belgeleri ile defter kayıtları karşılaştırılmak ve toplamlarına bakılmak suretiyle kontrol edilir.
İlgili defterlerin “açıklama” bölümüne “mevcut sayılmış, toplamlarına bakılmıştır”, en son kullanılan alındının arkasına da “... tarihinden ... tarihine kadar düzenlenen alındıların kayıtlarla karşılaştırılması yapılmıştır” açıklamaları yazılarak muhasebe yetkilisi tarafından imzalanır.
Muhasebe yetkilisi tarafından yapılan kontrol sonuçları ilgili defterlerin “açıklama” bölümlerinde yukarıdaki şekilde gösterilerek muhasebe yetkilisi ve değerlerden sorumlu veznedar tarafından imzalanır.
Birden fazla veznedarın görev yaptığı kurumda, her veznedarın sorumluluğunu belli edecek ve veznedarların müşterek sorumluluğuna yer vermeyecek şekilde görev dağılımı muhasebe yetkilisi tarafından yapılır.
Veznedarın küçük ambardan zimmetle aldığı pul ve değerli kağıtların satış tutarları, ayrı bir zarf veya torba içerisinde kasada saklanır.
Kaybedilen Alındılar İçin Verilecek Kayıt Örnekleri
Madde 357- Gerek emanet suretiyle, gerek herhangi bir nedenle ya da mahsuben tahsil olunan paralar ile her ne suretle olursa olsun teslim alınmış her türlü değerlere karşılık verilmiş olan alındıların, ilgilileri tarafından kaybedildiği bir dilekçe ile bildirildiği takdirde, ilgili defterdeki kayıtları karşısına ve dipkoçanının arkasına açıklama yapılmak sureti ile kaybedilen alındının bir örneği dilekçeleri altına veya arkasına yazıldıktan ve onaylandıktan sonra kendilerine verilir. Yatırılan para veya değerlerin geri verilmesi gerektiği takdirde, bu kayıt örneği alındı yerine kabul edilerek gereken işlem yapılır. Kaybedilen alındının tutarı Maliye Bakanlığınca tespit edilecek miktarı geçtiği takdirde, kaybedilen alındının hükmü olmadığı, ilgilileri tarafından gazete ile duyurulur ve gazetenin bir nüshası dilekçeye bağlanır. Kaybedilen alındı banka teminat mektubu için verilmiş ise gazete ilanına gerek yoktur.
Hak Sahipleri Tarafından Kaybedilen Çekler
Madde 358- Herhangi bir kimsenin alacağına karşılık verilen çekler, ilgilileri tarafından kaybedildiği bir dilekçe ile bildirildiği takdirde, ibrazında ödenmemesi için, kaybedilen çekin gün ve sayısı ile tutarı derhal ilgili bankaya bir yazı ile bildirilir ve gerekli tedbirlerin alındığının banka tarafından muhasebe birimine bildirilmesini müteakip ilgilisine ödenir.
Kaybedilen veya Kullanılmayacak Hale Gelen Alındı ve Çekler Hakkında Yapılacak İşlem
Madde 359- Kullanılmamış her türlü alındı ve çek ciltleri ya da yaprakları kaybedildiği veya kullanılamayacak hale geldiğinde, durum bir tutanakla tespit edilir. Konuyla ilgili olarak yapılan inceleme sonucu belirtilerek söz konusu alındı ve çeklerin numaraları gösterilmek suretiyle üst yöneticiye bildirilir ve alınacak cevaba göre işlem yapılır. Ayrıca çeklerin numaraları gösterilmek suretiyle durum kurumun hesabının bulunduğu bankaya da bildirilir. Kullanılamayacak hale gelen çekler düzenlenecek bir tutanakla imha edilmek üzere bankaya teslim edilir.
Alındı, Çek ve Benzeri Belgelerin İptali
Madde 360- Sıra numarası sistem tarafından düzenlenme anında verilenler dahil, seri ve sıra numarası taşıyan alındı, çek ve benzeri belgelerden hatalı düzenlenme nedeniyle iptal edilmesi gerekenler; sol alt köşeden sağ üst köşeye doğru çizilen iki paralel çizgi arasına “iptal” ibaresi yazılmak suretiyle iptal edilir. Ayrıca, iptal edilen bu belgelerin arkasına iptal gerekçesi de yazılarak muhasebe yetkilisi ve belgeyi düzenleyen tarafından imzalanır. İptal edilen dip koçanlı alındı, çek ve benzeri belgeler dipkoçanına iliştirilmek, sıra numarası sistem tarafından düzenlenme anında verilenler ise ayrı bir dosyada muhafaza edilmek suretiyle saklanır.
Kayıt Yanlışlıklarının Düzeltilmesi
Madde 361- Kurumsal, fonksiyonel ve finansal kodlarda yapılan kayıt hatalarının düzeltilmesi durumu hariç olmak üzere, yevmiye kayıtlarında meydana gelebilecek her türlü yanlışlık ancak muhasebe kaydıyla düzeltilir.
Defter ve Belgelerin Bilgisayarla Düzenlenmesi
Madde 362- Bu Yönetmelikte düzenlenen defter ve belgeler, belirtilen bilgileri kapsamak kaydıyla adedine bağlı kalınmaksızın bilgisayarla düzenlenebilir. Defterler bilgisayarla düzenlendiğinde, mevzuatla alınması belirtilen bilgisayar çıkışları dosya içerisinde muhafaza edilir.
Kayıtların Belgeye Dayanması ve İşlemlerin Muhasebe Kayıtlarında Gösterilmesi
Madde 363- Her muhasebe kaydının bir belgeye dayanması ve mali sonuç doğuran bütün işlemlerin muhasebe kayıtlarında gösterilmesi zorunludur.
Denetim Raporları Dosyası
Madde 364- Denetim elemanları veya denetimle görevlendirilenler tarafından yapılan denetim sonunda düzenlenerek gönderilen rapor veya yazılar ile bunlara verilen cevaplar ve yapılan tebligat aşağıdaki şekilde saklanır.
Denetim elamanları veya denetimle görevlendirilenler tarafından tebliğ edilen raporlar bu rapor üzerine ilgili memurlar ile üst memurlar tarafından verilecek cevaplar, yapılan tebligat bir araya getirilerek üzerine raporun tarih ve numarası ile sayfa sayısının yazıldığı bir dosya içerisine konulur. Dosyalar, denetim raporları adıyla açılacak bir klasörde sıralı biçimde saklanır.
Denetim raporları ilgili memurların görevlerinden ayrılmaları halinde yerlerine atanan asil ya da vekil memurlara aynen teslim edilir. Ayrılan memurun bu dosyaları teslim etmesi ve yerine gelen memurun da bunu araması gerekir.
Hüküm Bulunmayan Haller
Madde 365- Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde ve parasal limitlerin değişmesi durumunda;
A- 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa,
B- Parasal limitlerde, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ve Maliye Bakanlığınca tespit edilen esaslara
C- Muhasebe sistemi ile ilgili olarak Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine
D- Kurumun taşınır ve taşınmaz malları ile stok malları hakkında Taşınırların Kaydı İle Yönetim Hesabının Verilmesine İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik hükümlerine,
E- Kurumun giderlerinin belgelendirilmesinde Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümlerine,
göre işlem yapılır.
Tereddütlerin giderilmesi
Madde 366- Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye ve gerekli düzenlemeyi yapmaya Bakanlık yetkilidir.
Kaldırılan Yönetmelikler
Madde 367- 19.02.1994 gün ve mükerrer 21854 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- Bu Yönetmelik ekindeki bilgisayar ortamında düzenlenemeyen defter, cetvel ve belgeler ile alındıların yenilerinin basım ve dağıtım işlemleri tamamlanıncaya kadar Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliğindeki aynı amaç için düzenlenmiş örneklerinin başlıkları düzeltilerek ve gereksiz sütunları boş bırakılarak kullanımına devam edilir.
Geçici Madde 2- Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce edinilen ve muhasebe dışında izlenilen varlıklardan envanteri yapılanlar ilgili varlık hesabına borç, 500-Net Değer Hesabı/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
Geçici Madde 3- Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce doğmuş olmasına rağmen borç hesaplarında yer almayan yükümlülüklerden envanteri yapılanlar ilgili borç hesabına alacak, 500-Net Değer Hesabı/Sermaye Hesabına borç kaydedilir.
Geçici Madde 4- Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce, girişilen taahhütlerden tamamlanmamış olan kısmı, taahhüt kartlarından yararlanılarak katma değer vergisi hariç tutarlar üzerinden 920-Gider Taahhütleri Hesabına borç, 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.Muhasebe işlem fişine taahhüt kartının onaylı bir örneği bağlanır.
Taahhütler hesabı, kurumlar itibarıyla tutulur ve bu hesaba girişilen yıllara sari tüm taahhütler değil, bütçenin ekonomik sınıflandırmasında “Sermaye Giderleri” bölümünde tanımlanmış olan taahhütler kaydedilir.
Geçici Madde 5- 2005 mali yılına ilişkinkesin hesap veyönetim dönemi hesabına ilişkin düzenlenecek cetveller hakkında belediyeler için mülga Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliği, bağlı idare ve birlikleri için özel mevzuatlarındaki hükümleri uygulanmaya devam edilir.
Geçici Madde 6- Yönetmelik kapsamına dahil kurumlar 31.12.2005 tarihinde düzenleyecekleri “Mizan” ve “Devir Cetveli”ni, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre “Mizan” ve “Bilançoya” dönüştürecekler ve dönüştürülen mizan ve bilançodaki hesaplar esas alınarak 01.01.2006 tarihinde açılış kayıtları yapılacaktır.
Yürürlük
Madde 368- Sayıştay’ın görüşü alınan bu Yönetmeliğin bütçe hazırlıklarına ilişkin hükümleri yayımı tarihinde, diğer hükümleri 01.01.2006 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 369- Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı yürütür.
|
